Προβιοτικά, πρεβιοτικά και συμβιωτικά: Τι δείχνει έρευνα για την υγεία του δέρματος

Μελέτη, η οποία περιέλαβε περισσότερες από 500 ερευνητικές εργασίες, επιχείρησε να χαρτογραφήσει τη μέχρι σήμερα διαθέσιμη επιστημονική γνώση σχετικά με την επίδραση της από του στόματος χορήγησης προβιοτικών, πρεβιοτικών και συμβιωτικών στην υγεία και τις παθήσεις του δέρματος. Η ανασκόπηση δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό NutritionReviews και εξετάζει τόσο τα πιθανά οφέλη όσο και τα κενά της υπάρχουσας βιβλιογραφίας.

Οι συγγραφείς της μελέτης διερεύνησαν ποια επιστημονικά δεδομένα υπάρχουν, σε ανθρώπους και ζώα, σχετικά με το αν και πώς τα συγκεκριμένα συμπληρώματα μπορούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας του δέρματος, στη βελτιστοποίηση της λειτουργίας του ή στην πρόληψη και διαχείριση δερματικών παθήσεων. Τα προβιοτικά ορίζονται ως ζωντανοί μικροοργανισμοί που προσφέρουν οφέλη στην υγεία, τα πρεβιοτικά ως υποστρώματα που αξιοποιούνται από τους μικροοργανισμούς του οργανισμού, ενώ τα συμβιωτικά αποτελούν συνδυασμό των δύο.

Η ανασκόπηση περιέλαβε δεδομένα από έξι μεγάλες βάσεις δεδομένων, μητρώα κλινικών δοκιμών, καθώς και δημοσιευμένες και αδημοσίευτες μελέτες, τόσο αξιολογημένες από ομοτίμους όσο και μη. Εξαιρέθηκαν τοπικά σκευάσματα που επηρεάζουν άμεσα το μικροβίωμα του δέρματος. Συνολικά, αναλύθηκαν 516 μελέτες σε ανθρώπους και ζώα, καθώς και επτά δευτερογενείς αναφορές.

Η πιο συχνά μελετημένη πληθυσμιακή ομάδα ήταν τα βρέφη, ενώ ακολουθούσαν οι ενήλικες έως 60 ετών. Η έρευνα για την πρόληψη δερματικών παθήσεων επικεντρώθηκε κυρίως στη συμπληρωματική χορήγηση κατά την εγκυμοσύνη και τη βρεφική ηλικία. Αντίθετα, η μελέτη της γενικής υγείας και λειτουργίας του δέρματος αφορούσε κυρίως ενήλικες και ηλικιωμένους. Όσον αφορά τη διαχείριση δερματικών νόσων, το 66% των διαθέσιμων δεδομένων αφορούσε παιδιά και εφήβους έως 18 ετών.

Σημαντικό μέρος της βιβλιογραφίας βασίστηκε σε πειράματα σε ζώα, κυρίως σε ποντίκια. Από τις μελέτες σε ανθρώπους, περισσότερες από 200 εξέτασαν προβιοτικά, 34 πρεβιοτικά και 41 συμβιωτικά, με το γένος Lactobacillus να είναι το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο. Τα περισσότερα ανθρώπινα δείγματα ήταν μικρά (κάτω από 100 συμμετέχοντες), ενώ η πλειονότητα των μελετών αφορούσε άτομα με ήδη υπάρχουσες δερματικές παθήσεις. Η μέση διάρκεια παρέμβασης ήταν 12 εβδομάδες.

Πάνω από τις μισές μελέτες εστίασαν στην ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), είτε ως προς την πρόληψη είτε ως προς τη διαχείρισή της. Ακολούθησαν μελέτες σχετικές με τη γενική υγεία του δέρματος, όπως η ελαστικότητα, η γήρανση και η αντίδραση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Υπήρχαν επίσης δεδομένα για την ψωρίαση και την ακμή, ενώ για άλλες καταστάσεις, όπως ο καρκίνος του δέρματος, τα στοιχεία ήταν περιορισμένα.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα προβιοτικά ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα ωφέλιμα για το έκζεμα και την ακμή. Συγκεκριμένα, το 72% των πειραματικών και παρατηρητικών μελετών για τη βαρύτητα της ατοπικής δερματίτιδας ανέφερε τουλάχιστον ένα θετικό αποτέλεσμα, ενώ αντίστοιχα θετικά ευρήματα υπήρχαν και για την πρόληψη. Πολλές μετα-αναλύσεις υποστήριξαν ότι τα συμπληρώματα αυτά μπορούν να μειώσουν τη συχνότητα και τη σοβαρότητα της νόσου.

Παρά την έκταση της ανασκόπησης, οι συγγραφείς επισημαίνουν σημαντικούς περιορισμούς. Δεν αξιολογήθηκε η ποιότητα των μελετών, υπήρχε ετερογένεια στα πρωτόκολλα, ελλιπής πληροφόρηση για τις δόσεις, τα στελέχη προβιοτικών και τη διατροφή των συμμετεχόντων, καθώς και γεωγραφική ανισορροπία, με τις περισσότερες μελέτες να προέρχονται από Ευρώπη και Ασία. Επιπλέον, λιγότερο από το 20% των μελετών ανέφερε χαρακτηριστικά εθνών.

Σε κλινικό επίπεδο, οι ειδικοί θεωρούν ότι υπάρχουν ενθαρρυντικά δεδομένα, κυρίως για την ατοπική δερματίτιδα, αλλά απαιτείται καλύτερη τυποποίηση των μελετών πριν δοθούν σαφείς οδηγίες. Για άλλες παθήσεις, όπως η ακμή, η ψωρίαση και η γήρανση του δέρματος, τα δεδομένα είναι υποσχόμενα αλλά όχι ακόμη επαρκή, ενώ για καταστάσεις όπως η ροδόχρους νόσος ή ο καρκίνος του δέρματος, είναι πρόωρο να γίνουν συστάσεις.

Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη για περισσότερες τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, με έμφαση σε ηλικιωμένους και λιγότερο μελετημένες παθήσεις, καθώς και για μελέτες που θα λαμβάνουν υπόψη τη διατροφή και τις γεωγραφικές διαφορές του μικροβιώματος.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

* Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί «καλοί» μικροοργανισμοί, όπως βακτήρια και ζυμομύκητες, που όταν καταναλώνονται σε επαρκείς ποσότητες, βελτιώνουν την ισορροπία της εντερικής χλωρίδας, υποστηρίζοντας την υγεία του πεπτικού συστήματος και ενισχύοντας γενικά την ευεξία, βρίσκονται σε ζυμωμένα τρόφιμα (γιαούρτι, κεφίρ) και συμπληρώματα.

*Τα πρεβιοτικά είναι μη εύπεπτες φυτικές ίνες που λειτουργούν ως τροφή για τα καλά βακτήρια (προβιοτικά) στο έντερο, ενισχύοντας τη χλωρίδα του και προωθώντας την υγεία του πεπτικού συστήματος, την πέψη, την ανοσολογική λειτουργία και την απορρόφηση μετάλλων, ενώ βρίσκονται σε τροφές όπως φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης. 

*Τα συμβιωτικά (synbiotics) είναι διατροφικά συμπληρώματα ή τρόφιμα που συνδυάζουν προβιοτικά (φιλικά βακτήρια) και πρεβιοτικά (η τροφή τους), τα οποία συνεργάζονται για να βελτιώσουν τη «συμβίωση» και την αποτελεσματικότητα των ωφέλιμων μικροοργανισμών στο έντερο, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό, την πέψη και τη συνολική υγεία.