Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας: Η πανδημία του 20ου και του 21ου αιώνα σε πλήρη εξέλιξη

Η 4η Μαρτίου είναι ημέρα αφιερωμένη στην παχυσαρκία, την πάθηση με τους πολλαπλούς χαρακτηρισμούς και τις εκτεταμένες διαστάσεις. Η παχυσαρκία έχει χαρακτηριστεί χωρίς τάσεις υπερβολής ως μία πανδημία, λόγω της ευρείας εξάπλωσής της σε παγκόσμιο επίπεδο καθώς περίπου το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους, λόγω του αυξημένου σωματικού βάρους. Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο, λόγω των ψυχολογικών συνεπειών που επιφέρει στους πάσχοντες, αλλά και μία επερχόμενη απειλή, αφού ευθύνεται για πληθώρα νοσημάτων με σοβαρές συνέπειες για τη ζωή του πάσχοντα.

Τα φάρμακα GLP-1 είναι ευρέως γνωστά για τη χρήση τους στη θεραπεία του διαβήτη και στην υποστήριξη της απώλειας βάρους. Η ονομασία GLP-1 προέρχεται από το “glucagon-like peptide-1 receptor agonists”. Δρουν μιμούμενα την ορμόνη GLP-1, η οποία ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, επηρεάζει την πέψη και ενισχύει το αίσθημα κορεσμού μετά το φαγητό.

Σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκία ή και τα δύο, οι γιατροί συνήθως συστήνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή. Υγιεινές συνήθειες, όπως ισορροπημένη διατροφή, τακτική άσκηση και αποφυγή καπνίσματος, συμβάλλουν στον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και στη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους. Παρότι πολλές μελέτες έχουν εξετάσει πώς αυτές οι συνήθειες ενισχύουν τη δράση των GLP-1, λιγότερη προσοχή έχει δοθεί στις μακροπρόθεσμες καρδιαγγειακές επιδράσεις του συνδυασμού φαρμάκου και τρόπου ζωής.

Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για τα άτομα με διαβήτη. Σύμφωνα με την American Diabetes Association, τα άτομα με διαβήτη έχουν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρδιοπάθειας ή εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με όσους δεν έχουν διαβήτη.

Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Diabetes & Endocrinology και χρηματοδοτήθηκε από το U.S. Department of Veterans Affairs, διερεύνησε κατά πόσο ο συνδυασμός GLP-1 και υγιεινού τρόπου ζωής μειώνει τον κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων.

Σχεδιασμός της μελέτης

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 98.261 άτομα με διαβήτη τύπου 2 που συμμετείχαν στο Million Veteran Program των ΗΠΑ μεταξύ 2011 και 2023. Κανένας συμμετέχων δεν είχε προηγούμενο ιστορικό εμφράγματος, εγκεφαλικού ή προχωρημένης χρόνιας νεφρικής νόσου. Περισσότεροι από 13.000 χρησιμοποιούσαν GLP-1.

Μελετήθηκαν οκτώ υγιεινές συνήθειες:

•διατροφή υψηλής ποιότητας

•σωματική δραστηριότητα

•αποχή από το κάπνισμα

•επαρκής και ποιοτικός ύπνος

•αποφυγή βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ

•σωστή διαχείριση άγχους

•κοινωνική στήριξη

•απουσία διαταραχής χρήσης οπιοειδών.

Η ποιότητα διατροφής αξιολογήθηκε μέσω του Healthy Plant-Based Diet Index (hPDI), που ευνοεί την κατανάλωση υγιεινών φυτικών τροφών (δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, όσπρια) και αποθαρρύνει λιγότερο υγιεινές επιλογές. Υγιεινή διατροφή θεωρήθηκε εκείνη που ανήκε στο ανώτερο 40% της βαθμολογίας.

Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης την εμφάνιση σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων (MACE), όπως μη θανατηφόρα έμφραγμα ή εγκεφαλικό και θάνατο από καρδιαγγειακά αίτια.

Κύρια ευρήματα

Κατά την περίοδο παρακολούθησης, 10.433 συμμετέχοντες παρουσίασαν MACE. Ο συνδυασμός GLP-1 και υγιεινού τρόπου ζωής συσχετίστηκε με τη μεγαλύτερη μείωση κινδύνου.

Συγκεκριμένα, άτομα που χρησιμοποιούσαν GLP-1 και ακολουθούσαν 6–8 από τις υγιεινές συνήθειες είχαν 43% χαμηλότερο κίνδυνο MACE σε σύγκριση με όσους δεν λάμβαναν GLP-1 και ακολουθούσαν έως τρεις υγιεινές συνήθειες.

Η τήρηση και των οκτώ συνηθειών από μόνη της συσχετίστηκε με 60% χαμηλότερο κίνδυνο σε σχέση με όσους ακολουθούσαν καμία ή μία. Η χρήση GLP-1 από μόνη της συνδέθηκε με 16% χαμηλότερο κίνδυνο.

Σύμφωνα με τον Frank Hu, καθηγητή διατροφής και επιδημιολογίας στο Harvard T.H. Chan School of Public Health, όλες οι συνήθειες συνέβαλαν στη μείωση κινδύνου. Ιδιαίτερα σημαντικές αναδείχθηκαν η σωματική δραστηριότητα, η αποχή από το κάπνισμα και η αποφυγή χρήσης ουσιών. Ωστόσο, η διατροφή, ο ύπνος, η διαχείριση άγχους, η περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ και οι κοινωνικές σχέσεις είχαν επίσης ουσιαστική συμβολή.

Επιπτώσεις και περιορισμοί

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι ακόμη και στην εποχή των σύγχρονων φαρμάκων, ο υγιεινός τρόπος ζωής παραμένει θεμελιώδης. Οι αλλαγές στη συμπεριφορά μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τα οφέλη των GLP-1.

Ωστόσο, η μελέτη είχε περιορισμούς: οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν λευκοί άνδρες βετεράνοι, γεγονός που μπορεί να περιορίζει τη γενικευσιμότητα. Επιπλέον, πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, άρα δεν αποδεικνύεται αιτιώδης σχέση.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι οι πολιτικές δημόσιας υγείας πρέπει να συνεχίσουν να προωθούν υγιεινή διατροφή, άσκηση, ποιοτικό ύπνο, διαχείριση άγχους και κοινωνική σύνδεση. Ακόμη και με την πρόοδο της φαρμακευτικής αγωγής, οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής παραμένουν βασικός πυλώνας για τη μείωση του συνολικού φορτίου καρδιαγγειακών και άλλων χρόνιων νοσημάτων.