Γλυκοζαμίνη για μείωση της δυσκαμψίας και του πόνου στις αρθρώσεις

Ο πόνος στις αρθρώσεις, το οίδημα και η δυσκαμψία γίνονται συχνότερα με την πάροδο της ηλικίας και συχνά οφείλονται στην οστεοαρθρίτιδα, μια εκφυλιστική πάθηση που επηρεάζει περίπου το ένα τρίτο των ατόμων άνω των 65 ετών. Ένα από τα πιο διαδεδομένα συμπληρώματα για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της οστεοαρθρίτιδας είναι η θειική γλυκοζαμίνη (glucosamine sulfate), την οποία πολλοί άνθρωποι λαμβάνουν για να μειώσουν τον πόνο και τη δυσκαμψία.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμάται ότι το 6%-7% των ατόμων ηλικίας άνω των 70 ετών λαμβάνει γλυκοζαμίνη κατόπιν ιατρικής συνταγής, ενώ πολλοί περισσότεροι την αγοράζουν ως διατροφικό συμπλήρωμα χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την αποτελεσματικότητά της στην αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας παραμένουν περιορισμένα και συχνά αντικρουόμενα.

Μία νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Metabolism, εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια της γλυκοζαμίνης σε άτομα με άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το συμπλήρωμα ενδέχεται να επιταχύνει την εξέλιξη της άνοιας και να συνδέεται με αυξημένη θνησιμότητα, ενισχύοντας μια βιολογική διαδικασία στον εγκέφαλο, γνωστή ως υπεργλυκοζυλίωση.

Η γλυκοζυλίωση είναι μια φυσιολογική διαδικασία κατά την οποία μόρια σακχάρων προσκολλώνται σε πρωτεΐνες και τροποποιούν τη λειτουργία τους. Στη Νόσο Αλτσχάιμερ, όμως, η υπερβολική ενεργοποίηση αυτής της διαδικασίας φαίνεται να έχει αρνητικές συνέπειες. Οι ερευνητές ανέλυσαν εγκεφαλικό ιστό από άτομα που είχαν αποβιώσει με και χωρίς νόσο Αλτσχάιμερ και διαπίστωσαν ότι στους ασθενείς με τη νόσο υπήρχε αυξημένη παραγωγή γλυκανών, δηλαδή σύνθετων μορίων υδατανθράκων που προσκολλώνται στις πρωτεΐνες. Μάλιστα, όσο πιο προχωρημένο ήταν το στάδιο της νόσου, τόσο μεγαλύτερη ήταν η παραγωγή αυτών των ουσιών.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η συσσώρευση γλυκανών μπορεί να επιβαρύνει τις μεταβολικές λειτουργίες των νευρικών κυττάρων και να διαταράξει κρίσιμες διαδικασίες, όπως η μετάδοση σημάτων μεταξύ των νευρώνων. Οι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μάθηση και τη δημιουργία νέων αναμνήσεων φαίνεται να επηρεάζονται ιδιαίτερα. Με την πάροδο του χρόνου, η υπεργλυκοζυλίωση μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή των συνάψεων, δηλαδή των συνδέσεων μεταξύ των νευρικών κυττάρων, και να ενεργοποιήσει φλεγμονώδεις μηχανισμούς που επιδεινώνουν περαιτέρω τη νευροεκφύλιση.

Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώθηκαν και σε πειραματικά μοντέλα ποντικών που είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να εμφανίζουν διαφορετικές μορφές της Νόσου Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές παρατήρησαν αυξημένη υπεργλυκοζυλίωση στις ίδιες εγκεφαλικές περιοχές που προσβάλλονται στους ανθρώπους, όπως εκείνες που σχετίζονται με τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία. Όταν οι επιστήμονες παρεμπόδισαν τον σχηματισμό γλυκανών, τα πειραματόζωα παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις σε δοκιμασίες μνήμης.

Επειδή η γλυκοζαμίνη μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να ενσωματωθεί στις γλυκάνες του εγκεφάλου, οι ερευνητές διερεύνησαν εάν η χορήγησή της θα μπορούσε να επιταχύνει τη νευρική εκφύλιση. Στα ποντίκια με γενετική προδιάθεση για Νόσο Αλτσχάιμερ, η χορήγηση γλυκοζαμίνης αύξησε σημαντικά την παραγωγή γλυκανών και επιδείνωσε τις επιδόσεις σε τεστ κοινωνικής μνήμης.

Για να εξεταστεί κατά πόσο τα αποτελέσματα αυτά έχουν αντίκτυπο και στους ανθρώπους, αναλύθηκαν δεδομένα περισσότερων από 50.000 ατόμων με άνοια σχετιζόμενη με τη Νόσο Αλτσχάιμερ από το σύστημα υγείας του Πανεπιστημίου της Φλόριντα. Οι ερευνητές συνέκριναν ασθενείς που λάμβαναν γλυκοζαμίνη επί τουλάχιστον ένα έτος μετά τη διάγνωση με ασθενείς που δεν χρησιμοποιούσαν το συμπλήρωμα. Η ανάλυση έδειξε ότι η χρήση γλυκοζαμίνης συσχετίστηκε με αύξηση κατά 25% του κινδύνου θανάτου σε ασθενείς με εγκατεστημένη άνοια. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος σε άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή, μια κατάσταση που συχνά προηγείται της άνοιας.

Παρά τη σημασία των ευρημάτων, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Απαιτούνται επιπλέον κλινικές έρευνες για να διευκρινιστεί εάν η γλυκοζαμίνη συμβάλλει πραγματικά στην επιδείνωση της Νόσου Αλτσχάιμερ ή εάν η παρατηρούμενη συσχέτιση επηρεάζεται από άλλους παράγοντες.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Μέχρι να υπάρξουν πιο οριστικά δεδομένα, οι επιστήμονες συνιστούν προσοχή στη χρήση συμπληρωμάτων γλυκοζαμίνης, ιδιαίτερα από άτομα με άνοια ή οικογενειακό ιστορικό της νόσου. Τονίζουν επίσης ότι κανένα μεμονωμένο τρόφιμο, βιταμίνη ή συμπλήρωμα δεν έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνει, θεραπεύει ή αναστρέφει τη Νόσο Αλτσχάιμερ. Η καλύτερη προσέγγιση παραμένει η συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό πριν από την έναρξη, τη διακοπή ή την τροποποίηση οποιουδήποτε συμπληρώματος διατροφής.