Τσιρότο στον αφαλό κατά της ναυτίας: Μύθος ή αλήθεια;

Η τοποθέτηση ενός τσιρότου στον αφαλό για την πρόληψη της ναυτίας στα ταξίδια έχει γίνει viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με πολλούς γονείς να υποστηρίζουν ότι βοηθά τα παιδιά τους στις μετακινήσεις με αυτοκίνητο, αεροπλάνο ή πλοίο.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά της.

Η πρακτική είναι απλή: πριν από το ταξίδι τοποθετούνται δύο αυτοκόλλητοι επίδεσμοι σε σχήμα «Χ» πάνω από τον αφαλό, ενώ ορισμένοι χρησιμοποιούν μόνο έναν μεγαλύτερο επίδεσμο.

Παρά τις θετικές εμπειρίες που αναφέρουν αρκετοί γονείς, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το πιθανότερο είναι πως πρόκειται για αποτέλεσμα placebo.

Γιατί εμφανίζεται η ναυτία λόγω κίνησης

Η ναυτία προκαλείται όταν ο εγκέφαλος λαμβάνει αντικρουόμενα μηνύματα από τις αισθήσεις.

Το εσωτερικό αυτί αντιλαμβάνεται ότι το σώμα κινείται, ενώ τα μάτια μπορεί να «βλέπουν» ότι παραμένει ακίνητο, όπως συμβαίνει όταν ένα παιδί διαβάζει ή χρησιμοποιεί κινητό ή τάμπλετ μέσα στο αυτοκίνητο.

Σύμφωνα με τον οικογενειακό γιατρό και επειγοντολόγο Ali Shehata, αυτή η ασυμφωνία μεταξύ των σημάτων που δέχεται ο εγκέφαλος προκαλεί ζάλη και ναυτία.

Η παιδιατρική νοσηλεύτρια Kiara DeWitt επισημαίνει ότι ο περιορισμός της χρήσης οθονών κατά τη διάρκεια του ταξιδιού μπορεί να μειώσει σημαντικά τα συμπτώματα σε πολλά παιδιά.

Εκτός από τις οθόνες, στη ναυτία μπορούν να συμβάλουν και άλλοι παράγοντες, όπως η αφυδάτωση, η έλλειψη φρέσκου αέρα ή ακόμη και το τι έχει φάει ή πιει το παιδί πριν από το ταξίδι.

Έχει σχέση με την πιεσοθεραπεία;

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το τσιρότο λειτουργεί επειδή διεγείρει σημεία πιεσοθεραπείας (acupressure) που μειώνουν τη ναυτία.

Ωστόσο, οι ειδικοί εξηγούν ότι τα σημεία αυτά βρίσκονται συνήθως στον καρπό και όχι στην κοιλιακή χώρα.

Επιπλέον, η πιεσοθεραπεία απαιτεί συγκεκριμένη και σταθερή πίεση, κάτι που ένα απλό αυτοκόλλητο τσιρότο δεν μπορεί να προσφέρει.

Για τον λόγο αυτό, δεν υπάρχει γνωστός βιολογικός μηχανισμός που να εξηγεί πώς η τοποθέτησή του στον αφαλό θα μπορούσε να περιορίσει τη ναυτία.

Πιθανό αποτέλεσμα placebo

«Από καθαρά ιατρική και επιστημονική σκοπιά, η χρήση ενός τσιρότου στον αφαλό αποτελεί πιθανότατα μια θεραπεία τύπου placebo», αναφέρει ο Dr. Shehata, εξηγώντας ότι δεν έχει νευρολογική επίδραση που να μπορεί να επηρεάσει τη ναυτία λόγω κίνησης.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και η DeWitt, η οποία σημειώνει ότι δεν υπάρχει κάποια συγκέντρωση νευρικών απολήξεων στον αφαλό που να συνδέεται με τα κέντρα της ναυτίας στον εγκέφαλο.

Παρ' όλα αυτά, οι δύο ειδικοί δεν αποτρέπουν τους γονείς από το να δοκιμάσουν τη μέθοδο, καθώς δεν θεωρείται επικίνδυνη, αρκεί να χρησιμοποιούνται καθαροί επίδεσμοι, να αντικαθίστανται τακτικά και να μην παραμένουν για πολλές ώρες ώστε να αποφευχθούν ερεθισμοί του δέρματος.

Τι προτείνουν οι ειδικοί

Οι ειδικοί συνιστούν πρακτικές που έχουν μεγαλύτερη επιστημονική τεκμηρίωση για την αντιμετώπιση της ναυτίας λόγω κίνησης:

• Αποφυγή χρήσης κινητού, τάμπλετ ή βιβλίων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.
• Το παιδί να κοιτάζει έξω από το παράθυρο αντί να εστιάζει σε κοντινά αντικείμενα.
• Επιλογή θέσης στο όχημα όπου η κίνηση γίνεται λιγότερο αισθητή, όταν αυτό είναι δυνατό.
• Επαρκής ενυδάτωση πριν και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.
• Σε μεγαλύτερα παιδιά, το τζίντζερ ή προϊόντα με μέντα μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της ναυτίας.

Αν η ναυτία είναι έντονη, συνοδεύεται από συχνούς εμετούς, ωχρότητα ή οδηγεί το παιδί να αποφεύγει τα ταξίδια, οι ειδικοί συνιστούν αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας, καθώς ενδέχεται να χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση ή θεραπευτική αντιμετώπιση.