Μοναξιά και υγεία: Κρίσιμη η αντίληψη των σχέσεων
02 Απριλίου 2026, 10:24
Το να είναι κάποιος μόνος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι νιώθει μοναξιά και αυτή η διάκριση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την υγεία του.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Euronews, ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν είναι ο αριθμός των κοινωνικών επαφών που καθορίζει τον κίνδυνο, αλλά το πώς βιώνει το άτομο τις σχέσεις του.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, καταδεικνύει ότι άτομα που αισθάνονται πιο μοναχικά από ότι υποδηλώνουν οι κοινωνικές τους συνθήκες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρά προβλήματα υγείας.
«Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν παρόμοιες κοινωνικές συνθήκες αλλά πολύ διαφορετική πορεία υγείας, ανάλογα με το πώς τις βιώνουν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής Ψυχολογίας κ. Anthony Ong, συγγραφέας της μελέτης.
Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας και ασθενειών
Όπως αναφέρεται, η έρευνα εστιάζει στη λεγόμενη «κοινωνική ασυμμετρία», δηλαδή στη διαφορά μεταξύ της αντικειμενικής κοινωνικής απομόνωσης και της υποκειμενικής αίσθησης μοναξιάς.
Αναλύοντας δεδομένα από 7.845 άτομα άνω των 50 ετών στην Αγγλία, σε βάθος σχεδόν 14 ετών, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όσοι ένιωθαν πιο μοναχικοί από ότι υποδείκνυαν οι κοινωνικές τους συνθήκες είχαν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία, καρδιαγγειακά νοσήματα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
Αντίθετα, άτομα που ήταν κοινωνικά απομονωμένα αλλά δεν ένιωθαν μοναξιά εμφάνιζαν πολύ μικρότερο ή και μηδενικό αυξημένο κίνδυνο για τα περισσότερα προβλήματα υγείας.
Ωστόσο, ο συνδυασμός απομόνωσης και έντονης μοναξιάς συνδεόταν με ακόμη υψηλότερη θνησιμότητα.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου το 16% του παγκόσμιου πληθυσμού βιώνει μοναξιά, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία του ζητήματος για τη δημόσια υγεία.
Ο φαύλος κύκλος της μοναξιάς
Παράλληλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications Psychology δείχνει ότι τα άτομα με χρόνια μοναξιά τείνουν να αντιλαμβάνονται τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις ως απειλητικές, γεγονός που τα οδηγεί σε περαιτέρω απομόνωση.
Αυτός ο φαύλος κύκλος καθιστά τη μοναξιά πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί, καθώς ενισχύεται από τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς του ίδιου του ατόμου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην αύξηση των κοινωνικών επαφών, αλλά πρέπει να λαμβάνει υπόψη και το πώς οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται και βιώνουν τις σχέσεις τους.
Νέες προσεγγίσεις: «Κοινωνική συνταγογράφηση»
Η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση αποτελούν ολοένα και πιο συχνό λόγο επίσκεψης σε γιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας, με τον ΠΟΥ να εκτιμά ότι μία στις πέντε επισκέψεις σχετίζεται με προβλήματα που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο ιατρικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναπτύσσεται η λεγόμενη «κοινωνική συνταγογράφηση», όπου οι γιατροί προτείνουν δραστηριότητες όπως συμμετοχή σε ομάδες, εθελοντισμό ή άλλες κοινοτικές δράσεις.
Σημειώνεται πως η προσέγγιση αυτή έχει ήδη εφαρμοστεί ευρέως στο Ηνωμένο Βασίλειο, με περισσότερα από ένα εκατομμύριο άτομα να παραπέμπονται ετησίως σε τέτοιες υπηρεσίες.
Της Τζούλιας Σουππουρή
