Burnout SOS: Η εργασία «καίει» τους Κύπριους - Τι φταίει

Η επαγγελματική εξουθένωση (burnout) δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική απειλή, αλλά μια πραγματικότητα που πλήττει τον πυρήνα της κυπριακής αγοράς εργασίας επηρεάζοντας την παραγωγικότητα και κατ’ επέκταση το σύνολο της οικονομίας.

Καθώς το 44% των εργαζομένων στην Κύπρο δηλώνουν εξουθενωμένοι - το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στα κράτη μέλη της ΕΕ- η συζήτηση μετατοπίζεται από το ατομικό επίπεδο στη συστημική ευθύνη.

Ο υπουργός Εργασίας και συνδικαλιστικές οργανώσεις, με δηλώσεις τους στη StockWatch, αναδεικνύουν την ανάγκη για αναθεώρηση των συνθηκών απασχόλησης, καθώς η εντατικοποίηση της εργασίας και οι διαρθρωτικές αδυναμίες απειλούν παράλληλα, την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής των πολιτών, όπως προειδοποιεί η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO).

ΥΠΕΡΓ: Προτεραιότητα η βελτίωση συνθηκών εργασίας 

Το θέμα  του burnout στους εργαζομένους αποτελεί ένα ζήτημα που το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη σοβαρότητα, δήλωσε στη StockWatch, ο υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας.

Σημείωσε ότι τα στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Έρευνα για τις Συνθήκες Εργασίας, που δημοσιεύτηκαν αυτό τον μήνα, καταδεικνύουν ότι η Κύπρος καταγράφει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης στην Ευρώπη, γεγονός που όπως αναγνώρισε, αποτελεί πρόκληση τόσο για την υγεία των εργαζομένων, όσο και για την παραγωγικότητα και τη συνολική οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Το Υπουργείο, τόνισε, έχει ήδη λάβει μέτρα για το θέμα. Ο κ. Μουσιούττας αναφέρθηκε συγκεκριμένα στον Νόμο 42(Ι)/2025 για την αντιμετώπιση της βίας και παρενόχλησης στον χώρο εργασίας που τέθηκε σε ισχύ τον Απρίλιο του 2025, ο οποίος θεσπίζει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους εργοδότες και αυστηρές κυρώσεις για παραβάτες. 

Παράλληλα, σημείωσε ότι ο Νόμος 120(Ι)/2023 κατοχυρώνει το δικαίωμα αποσύνδεσης για τους τηλεργαζόμενους, διασφαλίζοντας την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Για το 2026, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας αποτελεί έναν από τους έξι στόχους του Υπουργείου, επεσήμανε, με ιδιαίτερη έμφαση στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον εργασιακό χώρο, στους οποίους εντάσσεται άμεσα και η επαγγελματική εξουθένωση, όπως σημείωσε. 

Ο κ. Μουσιούττας υπογράμμισε  ότι η δέσμευση του Υπουργείου είναι σαφής και διαχρονική και αφορά τη δίκαιη εργασία, αξιοπρεπείς συνθήκες και ουσιαστική προστασία κάθε εργαζομένου στην Κύπρο.

Κύρια ευθύνη στους εργοδότες

Η Γενική Γραμματέας της ΠΕΟ, Σωτηρούλα Χαραλάμπους, σχολιάζοντας τα επίπεδα του burnout στην Κύπρο, εξέφρασε έντονη ανησυχία για τα στοιχεία που δείχνουν ότι το 44% των εργαζομένων στην Κύπρο βιώνει επαγγελματική εξουθένωση. 

Μιλώντας στη StockWatch, ανέφερε ότι το φαινόμενο αυτό έρχεται να προστεθεί στην πίεση που δέχονται οι επαγγελματίες υγείας, οι οποίοι εργάζονται τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη, ενώ γενικότερα οι Κύπριοι, μαζί με τους εργαζόμενους στην Ελλάδα, καταγράφουν τις περισσότερες ώρες εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τη γγ της ΠΕΟ, οι εργοδότες φέρουν την κύρια ευθύνη, καθώς δεν λαμβάνουν επαρκή μέτρα για τον έλεγχο της εντατικοποίησης της εργασίας και δεν αξιοποιούν σωστά την τεχνολογία. 

Παράλληλα, παρατηρεί ότι η απουσία αξιοπρεπών απολαβών αναγκάζει τους εργαζόμενους να καταφεύγουν σε υπερωρίες για να αυξήσουν το εισόδημά τους. 

Ιδιαίτερα για τον τομέα της εστίασης, αναφέρθηκε σε έρευνα της ΠΕΟ η οποία καταδεικνύει σοβαρά προβλήματα, όπως η παραβίαση ωραρίων και η εφαρμογή του «split» ωραρίου σε δύο περιόδους την ίδια ημέρα, κάτι που όπως ανέφερε υποβαθμίζει την ποιότητα εργασίας.

Η ΠΕΟ, τόνισε, εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για τη συνολική ποιότητα της εργασίας, υπογραμμίζοντας ότι δεν έχει ακόμη θεσμοθετηθεί ωριαίος κατώτατος μισθός, ενώ η κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει στην υποσχόμενη κατοχύρωση και διεύρυνση των συλλογικών συμβάσεων. 

Επιπλέον, τόνισε την ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων για υπερωρίες και αργίες όσων δεν καλύπτονται από συμβάσεις , καθώς και το γεγονός της απουσίας ελέγχου για την ασφάλεια και την υγεία, καθώς πολλές επιχειρήσεις να στερούνται επιτροπών υγείας.

Σημείωσε μάλιστα, ότι παρά την πρόσφατη συνάντηση με τον ΠτΔ, οι δεσμεύσεις του δεν υλοποιούνται στην πράξη, ενώ παρέπεμψε στην πρόσφατη νομοθεσία που ενέκρινε η βουλή, μετά από πρόταση νόμου που προώθησε η συντεχνία σε συνεργασία με το ΑΚΕΛ, ώστε να καθιερωθεί η υποχρέωση των εργοδοτών για εκπαίδευση και κατάρτιση των εργαζομένων από την πρώτη ημέρα  της εργασίας, τονίζοντας ότι η ΠΕΟ θα συνεχίσει να διεκδικεί τα δικαιώματα των εργαζομένων με επίκεντρο την ποιότητα της εργασίας και τις δίκαιες αμοιβές.

Απαιτείται συλλογική αντιμετώπιση

Σε ότι αφορά τα στοιχεία για την επαγγελματική εξουθένωση στην Κύπρο, η ΠΑΣΥΔΥ επισημαίνει ότι τα ευρήματα επιβεβαιώνουν μια ανησυχητική πραγματικότητα που αναδεικνύει βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα στην οργάνωση της εργασίας. 

Όπως υποστηρίζει η συντεχνία των δημοσίων υπαλλήλων, το burnout δεν αποτελεί ατομικό ζήτημα, αλλά αποτέλεσμα συστημικών συνθηκών που απαιτούν συλλογική αντιμετώπιση.

Ειδικότερα σε ότι αφορά τον δημόσιο τομέα, η  ΠΑΣΥΔΥ σημειώνει ότι η επαγγελματική εξουθένωση συνδέεται άμεσα με τη χρόνια υποστελέχωση, την αδυναμία προσλήψεων, την καθυστέρηση στην ψηφιοποίηση και την αυξημένη πίεση για εξυπηρέτηση των πολιτών. 

Επίσης, σημειώνεται ότι η εντατικοποίηση της εργασίας περιορίζει τη δυνατότητα ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. 

Παρότι αναγνωρίζονται κάποια επιμέρους βήματα για τη βελτίωση στη δημόσια διοίκηση, εκ μέρους της ΠΑΣΥΔΥ, η εκτίμηση είναι ότι οι μέχρι σήμερα κυβερνητικοί χειρισμοί δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στο μέγεθος του προβλήματος. 

Η απουσία ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ψυχική υγεία και η καθυστέρηση στην κάλυψη κενών θέσεων συντηρούν την υφιστάμενη κατάσταση, όπως τονίζεται.

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση, η συντεχνία σημειώνει ότι εντείνει τις παρεμβάσεις της για την ενίσχυση της στελέχωσης σε κρίσιμες υπηρεσίες, ενώ παρακολουθεί ενεργά το νομοσχέδιο του 2026 για την Αξιολόγηση Υποψηφίων για Διορισμό, επιδιώκοντας την επιτάχυνση των προσλήψεων. 

Παράλληλα, προωθεί την τηλεργασία με στόχο τη διεύρυνσή της στις 50 ημέρες από το επόμενο έτος, καθώς και την εφαρμογή ευέλικτου ωραρίου για την προστασία των γονέων και των ευπαθών ομάδων. 

Στις διεκδικήσεις περιλαμβάνεται η κατοχύρωση του δικαιώματος αποσύνδεσης εκτός ωραρίου και η πρόταση για τετραήμερη εργασία κατά τους καλοκαιρινούς μήνες Ιούλιο και Αύγουστο χωρίς μείωση ωρών.

Η επαγγελματική εξουθένωση, όπως αναγνωρίζεται, αποτελεί πλέον σοβαρή πρόκληση για τους εργαζόμενους, τη δημόσια διοίκηση και την κοινωνία συνολικά.

Οι επιπτώσεις αυτές μεταφέρονται στις αγορές εργασίας, επηρεάζοντας μισθούς, θέσεις εργασίας και συνθήκες απασχόλησης, με τις πιο ευάλωτες ομάδες να υφίστανται τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Παράλληλα, αναδεικνύεται και ο αυξανόμενος ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία επηρεάζει ολοένα και περισσότερο επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης. 

Όπως επισημαίνεται, οι επιπτώσεις της δεν είναι ακόμη πλήρως μετρήσιμες, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσεκτική αξιολόγηση των δεδομένων και των τάσεων στην αγορά εργασίας.

Συνολικά, το φαινόμενο της επαγγελματικής εξουθένωσης αναδεικνύεται σε μια σύνθετη και πολυδιάστατη πρόκληση, τόσο για την Κύπρο όσο και διεθνώς. 

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Ανάγκη για ουσιαστικές αλλαγές

Η αντιμετώπιση της επαγγελματικής εξουθένωσης αναδεικνύεται σε μια πολυδιάστατη πρόκληση που απαιτεί τον συντονισμό πολιτείας, εργοδοτών και συνδικαλιστικών οργανώσεων. 

Οι διεκδικήσεις για ενίσχυση της στελέχωσης, εφαρμογή ευέλικτων μορφών εργασίας και διασφάλιση των συλλογικών συμβάσεων αποτελούν τη βάση των προτάσεων για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των εργαζομένων. 

Σε ένα περιβάλλον που επηρεάζεται από γεωπολιτικές αστάθειες και τεχνολογικές αλλαγές, η υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών εργασίας παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας για τη διατήρηση της κοινωνικής και οικονομικής σταθερότητας.

Του Λοΐζου Ττοφαλλή