Aυξάνονται οι κίνδυνοι στην υγεία των Ευρωπαίων λόγω κλίματος

Οι κάτοικοι των ευρωπαϊκών πόλεων εκτίθενται ολοένα και περισσότερο σε κινδύνους για την υγεία από την κλιματική αλλαγή, ιδιαίτερα εκείνοι στο νότιο τμήμα της ηπείρου, σε μια εποχή που εφαρμόζονται μέτρα προσαρμογής, αλλά όχι με ικανοποιητικό ρυθμό για την επαρκή προστασία των κατοίκων τους από τη ζέστη, τις μολυσματικές ασθένειες και την έκθεση στη γύρη.

Έκθεση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη από το Lancet Countdown και την οποία αναπαράγει το ισπανικό πρακτορείο Efe, αξιολόγησε για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκή κλίμακα τους κινδύνους για την υγεία που θέτει η κλιματική αλλαγή στις ευρωπαϊκές πόλεις και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτοί οι κίνδυνοι συνεχίζουν να αυξάνονται.

Σύμφωνα με την έρευνα, η αυξημένη ζέστη, ο κίνδυνος μολυσματικών ασθενειών, ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών και η έκθεση στη γύρη αυξάνουν τους κινδύνους για την υγεία εκατομμυρίων κατοίκων πόλεων σε όλη την Ευρώπη.

Αυτές οι επιπτώσεις και οι κίνδυνοι αυξάνονται ταχύτερα στη νότια Ευρώπη, όπου η θνησιμότητα που σχετίζεται με τη ζέστη αυξήθηκε κατά 160,6% μεταξύ 1991-2000 και 2015-2024, ενώ ο κίνδυνος πυρκαγιών αυξήθηκε κατά 7% μεταξύ 2003 και 2023.

Οι πόλεις της Νότιας Ευρώπης κατέγραψαν επίσης τον μεγαλύτερο αριθμό ημερών κατά τις οποίες ξεπέρασαν τη θερμοκρασία των γύρω περιοχών κατά περισσότερο από 1,5 βαθμό, ένα φαινόμενο γνωστό ως αστικό θερμικό νησί.

Επιπλέον, οι συγκεντρώσεις αλλεργιογόνων γύρης διπλασιάστηκαν σε πόλεις της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, αυξάνοντας την έκθεση και τη νοσηρότητα σε ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα, ενώ η αύξηση της κλιματικής καταλληλότητας για τον δάγκειο πυρετό ήταν μεγαλύτερη στην ανατολική Ευρώπη.

«Τα φετινά κύματα καύσωνα και οι πυρκαγιές δεν είναι μεμονωμένες καταστροφές, αλλά συμπτώματα ενός θερμαινόμενου κλίματος που αυξάνει την πιθανότητα συχνότερων και επικίνδυνων ακραίων καιρικών φαινομένων», δήλωσε ο Χοζέ Τσεν, ερευνητής του Lancet Countdown Europe, ο οποίος επισημαίνει ότι οι άνθρωποι ήδη παρατηρούν αυτές τις αλλαγές «στην καθημερινότητά τους».

Προσαρμογή, αλλά όχι αρκετή

Η έκθεση, στην οποία συμμετείχαν ερευνητές από την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αυστραλία, υπογραμμίζει ότι οι ευρωπαϊκές πόλεις λαμβάνουν μέτρα για την καταπολέμηση αυτών των επιπτώσεων στην υγεία, αλλά η πρόοδος δεν είναι τόσο γρήγορη όσο η κλιματική αλλαγή.

Στο 88% των ευρωπαϊκών πόλεων, τα μέτρα προσαρμογής που βασίζονται στη φύση συσχετίστηκαν με μείωση της έντασης του φαινομένου του καλοκαιρινού καύσωνα, αλλά οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τις υψηλές θερμοκρασίες ή την κλιματική καταλληλότητα για τον δάγκειο πυρετό συνέχισαν να αυξάνονται.

Επιπλέον, σε περισσότερες από 850 πόλεις, εντοπίστηκαν 1.519 προγραμματισμένα ή εφαρμοσμένα σχέδια δράσης προσαρμογής, με επίκεντρο τη συμμετοχή της κοινότητας, τις πράσινες υποδομές, την προστασία από τις πλημμύρες και την οικολογική αποκατάσταση.

Ο βορράς πρωτοστατεί στον μετριασμό

Η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου δημιουργεί παράπλευρα οφέλη, όπως μειωμένη ατμοσφαιρική ρύπανση, πιο υγιεινές δίαιτες και συστήματα μεταφορών που ενθαρρύνουν τη σωματική δραστηριότητα. Και εδώ, η Βόρεια Ευρώπη είναι το παράδειγμα που πρέπει να ακολουθήσουμε.

Οι βόρειες πόλεις κατέγραψαν τις μεγαλύτερες μειώσεις στις εκπομπές από την τοπική καύση καυσίμων και τη θνησιμότητα που αποδίδεται στα σωματίδια PM2.5, αν και αυτές οι πόλεις κατέγραψαν υψηλότερες εκπομπές που σχετίζονται με τη ζήτηση τροφίμων σε σύγκριση με άλλες περιοχές.

Αυτοί οι βόρειοι και δυτικοί δήμοι κατατάχθηκαν επίσης πρώτοι στην πρόσβαση σε βιώσιμες μεταφορές.

Στο αντίθετο άκρο του φάσματος, οι πόλεις της Δυτικής Ασίας, η Κύπρος και η Τουρκία, υστερούσαν στους περισσότερους από αυτούς τους δείκτες.

Μεγαλύτερες επενδύσεις

Οι ερευνητές της έκθεσης έχουν τονίσει ότι, παρόλο που τα μέτρα προσαρμογής και μετριασμού αυξάνονται, «η κλίμακα και η ταχύτητα εφαρμογής τους» πρέπει επίσης να αυξηθούν εάν οι αστικοί πληθυσμοί πρόκειται να προστατευθούν πλήρως από τις «ολοένα και πιο σοβαρές κλιματικές επιπτώσεις».

Δεδομένου ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ζουν σε πόλεις και ότι αυτές είναι απαραίτητες για την κλιματική μετάβαση της Ευρώπης, η μελέτη θεωρεί απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι τοπικές αυτοδιοικήσεις διαθέτουν τους πόρους, τα εργαλεία και την εξουσία που απαιτούνται για να δράσουν.

Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια εποχή που οι οικονομικοί και τεχνικοί περιορισμοί θέτουν σημαντικά εμπόδια στην εφαρμογή μέτρων μετριασμού και προσαρμογής σε σχεδόν το ένα τρίτο των πόλεων που συμμετείχαν στην έρευνα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η μελέτη πιστεύει ότι μέτρα όπως οι έγκαιρες προειδοποιήσεις και τα σχέδια προσαρμογής σχετικά με τη θερμότητα και την υγεία θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη προτεραιότητα.

Επιπλέον, προτείνει διατομεακό πολεοδομικό σχεδιασμό, ο οποίος περιλαμβάνει την αύξηση των αστικών χώρων πρασίνου, τη χρήση δομικών υλικών που απορροφούν λιγότερη θερμότητα, την εξάλειψη των αδιαπέραστων επιφανειών και την προώθηση των ενεργών και δημόσιων μεταφορών.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Επίσης οι ερευνητές πιστεύουν ότι είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε όλους τους τομείς (ειδικά στην ενέργεια, τις μεταφορές και τα τρόφιμα), κάτι που θα αποφέρει άμεσα οφέλη για την υγεία χάρη στη μειωμένη ατμοσφαιρική ρύπανση και τη μείωση των μη μεταδοτικών ασθενειών.