Το 2026 ξεκινά καλύτερα με το φορολογικό - αυτό είναι μόνο η αρχή

02 Ιανουαρίου 2026, 07:01

Η στήριξη των οικογενειών πρέπει να συνεχιστεί.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, και συγκεκριμένα από το 2012, αξίζει να αναγνωριστεί ότι η κοινωνία, η Πολιτεία και τα πολιτικά κόμματα άρχισαν επιτέλους να αντιλαμβάνονται το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος των γεννήσεων, της στήριξης των οικογενειών με παιδιά και του δημογραφικού.

Το δημογραφικό δεν είναι αφηρημένο ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με την προτεραιότητα, τη βούληση και το έμπρακτο ενδιαφέρον που επιδεικνύεται για τη στήριξη των οικογενειών με παιδιά.

Η αυξημένη αυτή ευαισθητοποίηση αποτυπώθηκε, έστω και με καθυστέρηση, στη διαμόρφωση του νέου φορολογικού πλαισίου, το οποίο για πρώτη φορά από το 2012 καλύπτει σχεδόν ολόκληρη τη μεσαία εισοδηματική τάξη.

Υπενθυμίζεται ότι η διεθνής μεθοδολογία – την οποία εφαρμόζει και η Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου – κατατάσσει τα νοικοκυριά με βάση τις διαθέσιμες απολαβές σε συνάρτηση με το μέγεθος της οικογένειας. Υπό αυτή την έννοια, το νέο φορολογικό αποτελεί μια ουσιαστική θετική τομή.

Η σημερινή συγκυρία επιτρέπει μια ειλικρινή αποτίμηση του παρελθόντος, ώστε τα θετικά βήματα του παρόντος να αποκτήσουν βάθος και διάρκεια.

Μια δεκαετία λιτότητας με σοβαρό κοινωνικό αποτύπωμα

Η παρατεταμένη περίοδος λιτότητας στη στήριξη των οικογενειών είχε βαρύτατες συνέπειες, ιδιαίτερα για τις πολύτεκνες. Την περίοδο 2010–2015, οι συνολικές κοινωνικές παροχές μειώθηκαν κατά εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και δεν επανήλθαν ποτέ στα προ της κρίσης επίπεδα, παρά τη συνεχή αύξηση των κοινωνικών αναγκών.

2010: 378,29 εκατ. ευρώ
2011: 366,90 εκατ. ευρώ
2012: 293,55 εκατ. ευρώ
2013: 265,20 εκατ. ευρώ
2014: 250,77 εκατ. ευρώ
2015: 240,97 εκατ. ευρώ
2016–2022: στασιμότητα με μικρές διακυμάνσεις, ενώ το κόστος ζωής αυξήθηκε δραματικά

Η συρρίκνωση αυτή είχε σαφές κοινωνικό αποτέλεσμα: το κόστος της οικογένειας και της ανατροφής παιδιών μεταφέρθηκε σε μεγάλο βαθμό στις ίδιες τις οικογένειες.

Τα δεδομένα το επιβεβαιώνουν. Οι γεννήσεις Κυπρίων μειώνονται σταθερά, από 6.573 το 2023 σε 6.111 το 2024, ενώ οι γεννήσεις αλλοδαπών συνεχίζουν να αυξάνονται.

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά συνδέεται και με τη διαχρονική επιλογή στήριξης πολύ χαμηλών εισοδηματικών κατηγοριών μέσω παροχών που παρέμειναν χαμηλές και αμετάβλητες, χωρίς αντίστοιχη προσαρμογή της στήριξης προς τις οικογένειες της μεσαίας και πολύτεκνης τάξης.

Παράλληλα, με βάση στοιχεία του 2022, η Κύπρος κατατάσσεται τελευταία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο στις δαπάνες στήριξης παιδιών ως ποσοστό των κοινωνικών δαπανών, όσο και στις ετήσιες δαπάνες ανά παιδί.

Το 2026 είναι θετική αρχή – όχι τέλος

Το 2026 ξεκινά με βελτιωμένες προοπτικές, κυρίως λόγω του νέου φορολογικού πλαισίου. Ωστόσο, η σωρευμένη υστέρηση των προηγούμενων δεκαετιών δεν επιτρέπει εφησυχασμό.

Η Πολιτεία θα κληθεί σύντομα να αναθεωρήσει και άλλες βασικές παροχές, οι οποίες παραμένουν:

αμετάβλητες από το 2012 (επίδομα τέκνου),
ή ακόμη και πριν από το 2000 (φοιτητική χορηγία).

Ένα σύστημα που επιβαρύνει τις πολύτεκνες οικογένειες

Οι ισχύουσες νομοθεσίες θέτουν αυστηρότερα εισοδηματικά όρια για τις πολύτεκνες οικογένειες, κάτι που είναι κοινωνικά και λογικά παράδοξο.
Η κλιμάκωση θα έπρεπε να λειτουργεί αντίστροφα: περισσότερα παιδιά, περισσότερη στήριξη.

Σήμερα, περίπου 1.000 πολύτεκνες οικογένειες δεν έχουν καμία πρόσβαση στη στήριξη, με βάση τις νομοθεσίες του 2012.

Τι χρειάζεται άμεσα

Απαιτούνται δύο παράλληλες παρεμβάσεις:

Αύξηση του ύψους των επιδομάτων και παροχών, ώστε να ανταποκρίνονται στο σημερινό κόστος ζωής.
Διεύρυνση των δικαιούχων, με πλήρη πρόσβαση, τουλάχιστον αρχικά, όλων των πολύτεκνων οικογενειών.

Ως πρώτο ρεαλιστικό βήμα, τα εισοδηματικά όρια του νέου φορολογικού μπορούν και πρέπει να υιοθετηθούν και στο επίδομα τέκνου και στη φοιτητική χορηγία.

Το μήνυμα

Η στήριξη των γεννήσεων δεν είναι δαπάνη. Είναι επένδυση στο μέλλον της κοινωνίας και του κράτους.

Την ίδια ώρα, ομάδες βάσης πολύτεκνων οικογενειών εξετάζουν πιο δυναμικές παρεμβάσεις, με στόχο την επίσπευση των αναγκαίων αποφάσεων.

Το ζήτημα έχει ήδη τεθεί υπόψη του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει συμβάλει στη διακοπή της μακρόχρονης στασιμότητας, ώστε να διασφαλιστεί δίκαιη και καθολική στήριξη όλων των πολύτεκνων οικογενειών.