Οι νεότερες γενιές γερνούν βιολογικά ταχύτερα από τις προηγούμενες με επιπτώσεις στην υγεία

Νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Medicine, υποστηρίζει ότι οι νεότερες γενιές γερνούν βιολογικά ταχύτερα από τις προηγούμενες, γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί τη σημαντική αύξηση ορισμένων μορφών καρκίνου σε άτομα νεαρής ηλικίας. Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον εκτιμούν ότι η επιταχυνόμενη κυτταρική γήρανση αποτελεί βασικό παράγοντα που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου πριν από την ηλικία των 55 ετών.

Ο καρκίνος αναπτύσσεται όταν συσσωρεύονται γενετικές βλάβες στα κύτταρα. Οι αλλοιώσεις στο DNA οδηγούν σε λανθασμένες «οδηγίες» προς τα κύτταρα, διαταράσσοντας τον φυσιολογικό πολλαπλασιασμό τους και ευνοώντας την ανάπτυξη κακοήθων όγκων. Αν και τέτοιες βλάβες συνδέονται συνήθως με τη γήρανση, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι οι νεότεροι άνθρωποι εμφανίζουν σημάδια βιολογικής γήρανσης νωρίτερα από ό,τι οι προηγούμενες γενιές.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι αρκετοί παράγοντες του σύγχρονου τρόπου ζωής ενδέχεται να συμβάλλουν στην επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η παχυσαρκία και οι μεταβολικές διαταραχές, η ανθυγιεινή διατροφή, η πολύωρη καθιστική ζωή, η διαταραχή του κιρκαδικού ρυθμού λόγω ανεπαρκούς ή ακανόνιστου ύπνου και η έκθεση σε περιβαλλοντικές χημικές ουσίες. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να διευκρινιστούν οι ακριβείς μηχανισμοί που οδηγούν στη γρηγορότερη γήρανση των νεότερων γενεών.

Για τη διεξαγωγή της μελέτης αναλύθηκαν δεδομένα από περισσότερους από 160.000 ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον δείκτη PhenoAge, ο οποίος εκτιμά τη βιολογική ηλικία με βάση τη χρονολογική ηλικία και εννέα αιματολογικούς βιοδείκτες. Στη συνέχεια υπολόγισαν το λεγόμενο «χάσμα ηλικίας» (age gap), δηλαδή τη διαφορά ανάμεσα στη βιολογική και τη χρονολογική ηλικία κάθε ατόμου.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι που γεννήθηκαν σε πιο πρόσφατες δεκαετίες ήταν βιολογικά μεγαλύτεροι από ό,τι αναμενόταν για την ηλικία τους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 1965 και 1974 εμφάνιζαν κατά 23% μεγαλύτερο «χάσμα ηλικίας» σε σύγκριση με όσους είχαν γεννηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα άτομα που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1990 παρουσίαζαν κατά 92% μεγαλύτερο βιολογικό χάσμα ηλικίας σε σχέση με όσους γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1960.

Στη συνέχεια οι επιστήμονες διερεύνησαν κατά πόσο το αυξημένο «χάσμα ηλικίας» σχετίζεται με την εμφάνιση καρκίνου. Διαπίστωσαν ότι τα άτομα με υψηλότερη βιολογική ηλικία είχαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρκίνο πριν από τα 55 έτη. Η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρήθηκε στους καρκίνους του πνεύμονα, του πεπτικού συστήματος και της μήτρας. Συγκεκριμένα, κάθε αύξηση του δείκτη βιολογικής γήρανσης συνδεόταν με αύξηση κατά 8% του κινδύνου εμφάνισης πρώιμου συμπαγούς καρκίνου, ενώ για τον καρκίνο του πνεύμονα ο κίνδυνος αυξανόταν κατά 57%. Οι συσχετίσεις αυτές παρέμεναν ισχυρές ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η κληρονομικότητα και το μήκος των τελομερών.

Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται συνεχής αύξηση των περιστατικών καρκίνου σε νεότερους ενήλικες. Διεθνείς μελέτες έχουν δείξει ότι τα περιστατικά πρώιμου καρκίνου αυξήθηκαν σημαντικά από το 1990 έως το 2019, ενώ ειδικά ο καρκίνος του παχέος εντέρου εμφανίζεται πολύ συχνότερα σε άτομα που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1990 σε σχέση με όσους γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί πλέον την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών, παρά τη συνολική μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Οι ειδικοί θεωρούν ότι η αύξηση αυτή συνδέεται με τη σύγχρονη καθημερινότητα, όπως η αυξημένη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης, οι διαταραχές του ύπνου και η έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες. Για τον περιορισμό του κινδύνου προτείνουν ισορροπημένη διατροφή, τακτική αερόβια και μυϊκή άσκηση, αποφυγή καπνίσματος, περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ και συμμετοχή σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου. Η έγκαιρη διάγνωση μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου παραμένει ένα από τα αποτελεσματικότερα μέσα αντιμετώπισης του καρκίνου, καθώς οι περισσότερες μορφές της νόσου θεραπεύονται ευκολότερα όταν εντοπίζονται στα αρχικά στάδια.