Η γήρανση του πληθυσμού στο επίκεντρο συζητήσεων για νέες πολιτικές υγείας παγκοσμίως

Στις επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού, ως μίας από τις προκλήσεις για τις σύγχρονες Οικονομίες, με σημαντικές συνέπειες στην ανάπτυξη, την αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους, επικεντρώθηκε μία στρογγυλή τράπεζα στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, το οποίο πραγματοποιήθηκε στους Δελφούς από τις 22 έως τις 25 Απριλίου. 

Στο «παράδοξο της ευημερίας» αναφέρθηκε ο Άκης Σκέρτσος, ο υπουργός Επικρατείας της Ελλάδας, αρμόδιος για την παρακολούθηση του κυβερνητικού έργου. Όπως εξήγησε, τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες οι άνθρωποι αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία, γεγονός που συνδέεται με χαμηλότερη γονιμότητα. Παράλληλα, κάνουν λιγότερα παιδιά, καθώς προτεραιότητα δίνεται στην καριέρα και την επαγγελματική εξέλιξη πριν από τον οικογενειακό προγραμματισμό, ενώ επιθυμούν να προσφέρουν στα παιδιά τους το καλύτερο δυνατό επίπεδο ζωής. «Πρόκειται για μια διαφορετική νοοτροπία και κουλτούρα σε σχέση με εκείνη των γονέων ή των παππούδων μας, που είχαν λιγότερα μέσα», σημείωσε.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην υγιή γήρανση, σημειώνοντας ότι ήδη υλοποιείται εκτεταμένο πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων με συμμετοχή άνω των έξι εκατομμυρίων πολιτών. Επιπρόσθετα, αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της φροντίδας σε όλο τον κύκλο ζωής, από την παιδική ηλικία έως τα γηρατειά, καθώς και στην ενεργοποίηση περισσότερων πολιτών στην αγορά εργασίας, όπως συνταξιούχων, γυναικών και νέων, ώστε να αντιμετωπιστούν οι δημογραφικές πιέσεις. Τέλος, επεσήμανε ότι η αποκέντρωση αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο, τονίζοντας ότι τα κίνητρα από μόνα τους δεν αρκούν και ότι απαιτείται συνολική ανάπτυξη υποδομών, θέσεων εργασίας και επενδύσεων στην περιφέρεια, ώστε να δημιουργηθούν βιώσιμες συνθήκες διαβίωσης και ανάπτυξης.

Ως κυρίαρχη τάση της εποχής χαρακτήρισε τη γήρανση του πληθυσμού ο Tomasz Koźluk, Economic Counsellor στον ΟΟΣΑ, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για φαινόμενο σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμο, λόγω της εξέλιξης της γονιμότητας και του προσδόκιμου ζωής. Χαρακτηριστικά ανέφερε πως η αναλογία ηλικιωμένων προς τον ενεργό πληθυσμό έχει αλλάξει δραματικά, από 1 προς 10 τη δεκαετία του 1960 σε 1 προς 3 σήμερα στις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ σε δύο έως τρεις δεκαετίες αναμένεται να φτάσει στο 1 προς 2, με σημαντικές επιπτώσεις για τις οικονομίες και τα δημόσια οικονομικά.

Υπογράμμισε, δε, ότι η γήρανση εξελίσσεται «σιωπηλά», γεγονός που συχνά οδηγεί σε καθυστερήσεις στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ιδίως σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων, αλλά και προόδου, καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και πιο υγιείς ζωές. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Koźluk εστίασε σε τρεις βασικές προκλήσεις: τη δημοσιονομική πίεση από τις αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις και υγεία, τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τις επιπτώσεις στην παραγωγικότητα. Σημείωσε ότι η τελευταία δεν είναι δεδομένη, καθώς μπορεί να ενισχυθεί μέσω κατάλληλων πολιτικών και της τεχνολογίας. Τέλος, ειδική αναφορά έκανε στην Τεχνητή Νοημοσύνη, εξηγώντας πως μπορεί να συμβάλει στην άμβλυνση των επιπτώσεων της γήρανσης, αλλά ότι τα οφέλη της δεν είναι αυτόματα και εξαρτώνται από την υιοθέτηση, τις δεξιότητες και το θεσμικό πλαίσιο.

«Βλέπουμε το “σοκ του νέου”. Και σήμερα βρισκόμαστε σε μία περίοδο όπου δεν υπάρχει τέλος στα σοκ που βιώνουμε», ανέφερε ο Arnstein Aassve, καθηγητής στο Bocconi University, τονίζοντας πως το κοινωνικό κράτος, όπως διαμορφώθηκε μεταπολεμικά, βασίστηκε σε μια εντελώς διαφορετική δημογραφική πραγματικότητα. «Γι’ αυτό σήμερα αντιμετωπίζουμε πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα και στη φροντίδα υγείας: οι πολιτικές σχεδιάστηκαν για έναν πληθυσμό που πλέον δεν υπάρχει», σημείωσε, τονίζοντας πως σήμερα απαιτείται επανασχεδιασμός με εστίαση στην έννοια της ανθεκτικότητας, όχι ως επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως οικοδόμηση ικανοτήτων προσαρμογής για το μέλλον.

Επιπρόσθετα, υπογράμμισε τη σημασία της ύπαρξης ξεκάθαρων στόχων για την αντιμετώπιση της μείωσης και της γήρανσης του πληθυσμού. Όπως είπε, αν στόχος είναι η διατήρηση του πληθυσμού, τότε η αύξηση ή η διατήρηση της γονιμότητας είναι κρίσιμη. Αντίθετα, αν στόχος είναι η οικονομική ευημερία ή η ανάπτυξη, τότε μέσω της εκπαίδευσης, της αύξησης της παραγωγικότητας και μεταρρυθμίσεων στο κοινωνικό κράτος μπορεί να αντισταθμιστεί η μείωση του πληθυσμού. Όπως σημείωσε, υπάρχουν σημαντικά ζητήματα που συνδέονται με τη γήρανση και πρέπει να αντιμετωπιστούν, όπως το συνταξιοδοτικό σύστημα και η μακροχρόνια φροντίδα υγείας.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Ειδική αναφορά έκανε και στη νεότερη γενιά, η οποία, όπως είπε, έχει περίπου το μισό μέγεθος της Γενιάς Χ. Αυτό, τόνισε, έχει σημαντικές συνέπειες για τη χάραξη πολιτικής, ιδίως αν ληφθεί υπόψη η δημοκρατική εκπροσώπηση: οι μεγαλύτερες ηλικίες είναι περισσότερες και συμμετέχουν σε μεγαλύτερο βαθμό στις εκλογές.