Γιατί αυξάνονται παγκοσμίως τα περιστατικά με άνοια και Νόσο Αλτσχάιμερ

Σύμφωνα με τον Alzheimer’s Disease International, το 2020 υπήρχαν περισσότερα από 55 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο που ζούσαν με άνοια, και ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 78 εκατομμύρια έως το 2030. Αν και παραμένει ασαφές τι ακριβώς προκαλεί την άνοια, προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαφορετικών μορφών άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της Νόσου Αλτσχάιμερ.

Κάποιοι παράγοντες κινδύνου, όπως η ηλικία και η γενετική προδιάθεση, δεν μπορούν να αλλάξουν. Ωστόσο, άλλοι παράγοντες είναι τροποποιήσιμοι, όπως το κάπνισμα, ο καθιστικός τρόπος ζωής, η διατροφή πλούσια σε υπερεπεξεργασμένες τροφές, η χρόνια έλλειψη ύπνου και τα καρδιαγγειακά προβλήματα όπως η υπέρταση και η υψηλή χοληστερόλη.

Την ίδια στιγμή, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Alzheimer’s & Dementia: «The Journal of the Alzheimer’s Association» προσθέτει νέα στοιχεία σχετικά με τη σχέση ανάμεσα στην υψηλή χοληστερόλη και τον κίνδυνο άνοιας. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι άτομα με γενετικές παραλλαγές οι οποίες προκαλούν φυσικά χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης έχουν και χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.

Και για όσους δεν διαθέτουν αυτές τις γενετικές παραλλαγές, η λήψη φαρμάκων που μειώνουν τη χοληστερόλη, όπως πχ. οι στατίνες, μπορεί να έχει παρόμοιο αποτέλεσμα.

Τι δείχνει η γενετική σύσταση για τη χοληστερόλη και τον κίνδυνο άνοιας

Για τη μελέτη αυτή, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα υγείας από περισσότερα από 1 εκατομμύριο άτομα, που προέρχονταν από μελέτες όπως το UK Biobank, το Copenhagen General Population Study, το Copenhagen City Heart Study, τη μελέτη FinnGen και το Global Lipids Genetics Consortium.

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε έξι γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με χαμηλότερη χοληστερόλη: HMGCR, NPC1L1, PCSK9, ANGPTL4, LPL και CETP.

Η Liv Tybjærg Nordestgaard, PhD, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε: «Αυτές οι γονιδιακές παραλλαγές βρίσκονται μέσα σε γονίδια που κωδικοποιούν τις βασικές πρωτεΐνες–στόχους των πιο διαδεδομένων φαρμάκων για τη μείωση της χοληστερόλης. Το γονίδιο HMGCR κωδικοποιεί την πρωτεΐνη HMG-CoA reductase, η οποία είναι ο στόχος των γνωστών στατινών. Το NPC1L1 κωδικοποιεί την πρωτεΐνη–στόχο του φαρμάκου εζετιμίμπη, ενώ το PCSK9 σχετίζεται με τα φάρμακα evolocumab και alirocumab».

Η μείωση της χοληστερόλης μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας έως και 80%

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια γενετική αναλυτική τεχνική που ονομάζεται Mendelian randomization (Μεντελιανή τυχαιοποίηση) για να εξετάσουν πώς είτε οι γενετικές παραλλαγές είτε τα φάρμακα που μειώνουν τη χοληστερόλη επηρεάζουν τον κίνδυνο άνοιας. Στο τέλος της μελέτης, διαπιστώθηκε ότι η μείωση της χοληστερόλης στο αίμα μόλις κατά 1 χιλιοστό του γραμμαρίου ανά λίτρο (1 mmol/L) μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας έως και κατά 80% για ορισμένους φαρμακευτικούς στόχους.

Η Nordestgaard σχολίασε: «Το πιο σημαντικό εύρημα είναι ότι, αφού τα γονίδια τα έχουμε από τη γέννησή μας, αυτό δείχνει πως υπάρχει δυνατότητα να προληφθεί ένα μεγάλο ποσοστό περιπτώσεων άνοιας αν η πρόληψη ξεκινήσει νωρίς στη ζωή».

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Και κατέληξε: «Ένα από τα μεγάλα προβλήματα με την άνοια είναι ότι οι θεραπείες που διαθέτουμε είναι περιορισμένες και απλώς επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου χωρίς να τη θεραπεύουν. Επομένως, το μεγαλύτερο δυναμικό για τη μείωση των περιστατικών άνοιας βρίσκεται στην πρόληψη».

Φαίνεται λοιπόν πως υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι η μείωση της χοληστερόλης μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας