Στη μέγγενη της ακρίβειας τα νοικοκυριά

Ένα σύνθετο και πιεστικό οικονομικό περιβάλλον αποτυπώνει η παγκύπρια έρευνα καταναλωτικής συμπεριφοράς της Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής, αναδεικνύοντας τις πολλαπλές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά στην Κύπρο.

Παρά τη σχετική σταθερότητα των εισοδημάτων, η ακρίβεια και η αύξηση του κόστους ζωής συνεχίζουν να επηρεάζουν σε βάθος την καθημερινότητα των πολιτών, οδηγώντας σε σημαντικές αλλαγές τόσο στις δαπάνες όσο και στις προτεραιότητές τους.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, το 62% των πολιτών δηλώνει ότι τα εισοδήματά του παρέμειναν αμετάβλητα το τελευταίο εξάμηνο, ενώ το 24% καταγράφει αύξηση και μικρότερο ποσοστό μείωση.

Η εικόνα αυτή, αν και δείχνει μια σχετική σταθερότητα, δεν αποτυπώνει πλήρως την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά, καθώς η άνοδος των τιμών σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες εξανεμίζει σε μεγάλο βαθμό τις όποιες αυξήσεις.

Η οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών παρουσιάζει έντονες διαφοροποιήσεις.

Περίπου το 34% δηλώνει ότι ανταποκρίνεται άνετα στις ανάγκες του, ενώ το 25% αναφέρει ότι μόλις τα βγάζει πέρα.

Την ίδια στιγμή, ένα σημαντικό ποσοστό πολιτών δηλώνει ότι αντιμετωπίζει σοβαρότερες οικονομικές δυσκολίες, γεγονός που αναδεικνύει μια κοινωνία με εμφανείς ανισότητες και διαφορετικά επίπεδα οικονομικής αντοχής.

Οι πιέσεις αυτές μεταφράζονται άμεσα σε αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά. Αν και η πλειονότητα των πολιτών (61%) δηλώνει ότι διατηρεί σταθερό το επίπεδο αγορών, ένα 13% έχει περιορίσει τις δαπάνες του, ενώ το 24% αναφέρει αύξηση.

Πίσω από τα ποσοστά αυτά, ωστόσο, κρύβεται μια ουσιαστική μετατόπιση προς πιο συντηρητικές και επιλεκτικές αγοραστικές πρακτικές.

Ειδικότερα, οι καταναλωτές στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε οικονομικότερες επιλογές, περιορίζοντας την αγορά επώνυμων προϊόντων και επιλέγοντας προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας ή βασικά αγαθά πρώτης ανάγκης.

Παράλληλα, καταγράφεται σημαντική μείωση δαπανών σε μη βασικούς τομείς, όπως η ένδυση, τα ταξίδια, η διασκέδαση και τα καλλυντικά, ενώ σχεδόν οι μισοί πολίτες δηλώνουν ότι έχουν περιορίσει ακόμη και τη χρήση του αυτοκινήτου τους λόγω του αυξημένου κόστους καυσίμων.

Τα βασικά έξοδα πιέζουν τους καταναλωτές

Ιδιαίτερα επιβαρυντικός παράγοντας για τα νοικοκυριά είναι η αύξηση των βασικών εξόδων.

Πάνω από τους μισούς πολίτες αναφέρουν άνοδο στις δαπάνες για ηλεκτρικό ρεύμα, νερό, τηλεπικοινωνίες και άλλες βασικές υπηρεσίες , γεγονός που περιορίζει περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα και εντείνει την ανάγκη για περιορισμό άλλων δαπανών.

Η αντίληψη της ακρίβειας είναι σχεδόν καθολική, καθώς το 76% των πολιτών εκτιμά ότι οι τιμές έχουν αυξηθεί συνολικά , με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να εντοπίζονται στα τρόφιμα και τα βασικά αγαθά (59%), στο ηλεκτρικό ρεύμα (54%) και στην ένδυση (45%).

Τα δεδομένα αυτά καταδεικνύουν ότι η ακρίβεια πλήττει κυρίως βασικές ανάγκες, επηρεάζοντας άμεσα το βιοτικό επίπεδο.

Παράλληλα, το ζήτημα του δανεισμού παραμένει καθοριστικό για μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Το 42% των νοικοκυριών δηλώνει ότι έχει τραπεζικό δάνειο , με την πλειονότητα να χαρακτηρίζει το βάρος του ως «αρκετά» ή «πολύ» σημαντικό.

Επιπλέον, το 31% θεωρεί ότι είναι υπερχρεωμένο , ενώ σημαντικό ποσοστό εκφράζει αβεβαιότητα ως προς τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των δανειακών του υποχρεώσεων στο μέλλον.

Οι προσδοκίες για το μέλλον παραμένουν συγκρατημένες, με το 66% των πολιτών να εκτιμά ότι η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού του θα παραμείνει σταθερή το επόμενο δωδεκάμηνο, ενώ περιορισμένο ποσοστό αναμένει βελτίωση.

Στασιμότητα βλέπουν οι πολίτες με την ακρίβεια στο επίκεντρο   

Σε επίπεδο χώρας, η εικόνα είναι ακόμη πιο επιφυλακτική, με σημαντικό μέρος των πολιτών να προβλέπει στασιμότητα ή επιδείνωση της οικονομικής πορείας.

Στο κοινωνικό πεδίο, η ακρίβεια αναδεικνύεται ως το κυρίαρχο πρόβλημα, με το 63% των πολιτών να τη θεωρεί το σημαντικότερο ζήτημα, ενώ ακολουθούν η διαφθορά και η κοινωνική ανισότητα .

Παράλληλα, έντονη είναι η δυσαρέσκεια για τη λειτουργία του κράτους, με υψηλά ποσοστά αρνητικής αξιολόγησης σε ζητήματα διαφάνειας, ισονομίας και εξυπηρέτησης των πολιτών .

Την ίδια ώρα, η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς προστασίας των καταναλωτών παραμένει περιορισμένη, ενώ η πλειονότητα των πολιτών εκτιμά ότι το κράτος και τα πολιτικά κόμματα εξυπηρετούν κυρίως μεγάλα συμφέροντα εις βάρος των καταναλωτών .

Συνολικά, η έρευνα αποτυπώνει μια κοινωνία που βρίσκεται σε φάση προσαρμογής σε ένα νέο οικονομικό περιβάλλον, όπου η ακρίβεια, η αύξηση των βασικών εξόδων και ο δανεισμός διαμορφώνουν τις επιλογές των νοικοκυριών.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Παρά τη σχετική σταθερότητα σε ορισμένους δείκτες, η αβεβαιότητα για το μέλλον και οι περιορισμένες δυνατότητες αποταμίευσης ή επένδυσης παραμένουν κυρίαρχες, επηρεάζοντας τόσο την καθημερινότητα όσο και τον μακροπρόθεσμο οικονομικό σχεδιασμό των πολιτών.

Λ.Τ