FOMO και FOBO: Φοβίες στην αέναη αναζήτηση του...καλύτερου

Ο όρος FOMO («fear of missing out») χρησιμοποιείται για να περιγράψουν οι ειδικοί τον φόβο ότι χάνουμε κάτι καλύτερο. Λιγότερο γνωστός, αλλά εξίσου -αν όχι περισσότερο- επιβαρυντικός, είναι ο όρος FOBO, δηλαδή«fear of a better option» που παραπέμπει στον φόβο ότι υπάρχει κάπου μια καλύτερη επιλογή από αυτή που έχουμε μπροστά μας...

Σύμφωνα με ειδικούς, το FOBO αφορά ανθρώπους που δυσκολεύονται να δεσμευτούν σε μια απόφαση, ακόμη κι όταν έχουν μπροστά τους ικανοποιητικές επιλογές. Η αγωνία ότι «κάτι καλύτερο μπορεί να εμφανιστεί» οδηγεί σε αναβλητικότητα, υπερανάλυση και, συχνά, σε πλήρη αδράνεια.

Ο όρος FOBO επινοήθηκε το 2004 από τον συγγραφέα PatrickMcGinnis, ο οποίος είχε παρουσιάσει μαζί και τον όρο FOMO. Πρόκειται για «ασθένεια της αφθονίας» στο σύγχρονο κόσμο των αμέτρητων επιλογών, πολλοί άνθρωποι αισθάνονται την ανάγκη να κρατούν όλες τις πόρτες ανοιχτές, φοβούμενοι ότι αν δεσμευτούν, θα χάσουν κάτι ανώτερο.

Το FOBO μπορεί να εκδηλωθεί σε μικρές, καθημερινές αποφάσεις αλλά και σε πολύ πιο κρίσιμες επιλογές, όπως η καριέρα, οι σχέσεις ή ο τόπος διαμονής. Κοινός παρονομαστής είναι το ερώτημα: «Κι αν υπάρχει κάτι καλύτερο εκεί έξω;». Η αμφιβολία οδηγεί σε αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «παράλυση της ανάλυσης» με το άτομο να σκέφτεται διαρκώς τα υπέρ και τα κατά, χωρίς να φτάνει σε απόφαση.

Σε αντίθεση με το FOMO, που συχνά αφορά εσωτερικές συγκρίσεις, το FOBO επηρεάζει και τους γύρω μας. Άτομα που δυσκολεύονται να πάρουν αποφάσεις συχνά κουράζουν φίλους, συνεργάτες ή συντρόφους, καθώς δίνουν την αίσθηση ότι δεν πρόκειται ποτέ να δεσμευτούν πραγματικά. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το FOBO μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος, ψυχική εξάντληση και αίσθημα μόνιμης δυσαρέσκειας. Η συνεχής αμφισβήτηση των επιλογών μας υπονομεύει την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, ενώ σε βάθος χρόνου μπορεί να συμβάλει ακόμη και σε συμπτώματα κατάθλιψης.

Παράλληλα, η υπερπροσφορά επιλογών στον σύγχρονο τρόπο ζωής, από τα ψώνια και την ψυχαγωγία μέχρι τις επαγγελματικές ευκαιρίες, ενισχύει το φαινόμενο. Η αίσθηση ότι «υπάρχουν άπειρεςεναλλακτικές» συχνά οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα: στην αδυναμία να προχωρήσουμε μπροστά.

Οι ειδικοί συνδέουν την εξάπλωση του FOBO με τον σύγχρονο, προνομιούχο τρόπο ζωής και κυρίως με τον ρόλο των social media. Η συνεχής σύγκριση με τις ζωές των άλλων και η ψευδαίσθηση ότι κάπου αλλού υπάρχει πάντα κάτι καλύτερο εντείνουν την αμφιβολία και τη δυσαρέσκεια. Άτομα με προϋπάρχον άγχος, τραυματικές εμπειρίες ή φόβο αποτυχίας είναι πιο επιρρεπή στο FOBO. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να μεταφερθεί από τον επαγγελματικό χώρο και στην προσωπική ζωή, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο αναβλητικότητας.

Το πρώτο βήμα είναι η αλλαγή νοοτροπίας. Μία απόφαση δεν χρειάζεται να είναι «η τέλεια επιλογή», αλλά η καλύτερη δυνατή για τη συγκεκριμένη στιγμή. Οι εναλλακτικές δεν είναι απαραίτητα καλύτερες, είναι απλώς διαφορετικές. Συστήνεται επίσης ο περιορισμός των επιλογών σε δύο ή τρεις, ώστε να μειώνεται το βάρος της απόφασης. Η καλλιέργεια εμπιστοσύνης στο ένστικτο, η αποδοχή ότι καμία επιλογή δεν είναι χωρίς ρίσκο και η συνειδητοποίηση ότι οι περισσότερες αποφάσεις δεν είναι μη αναστρέψιμες μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Σε περιπτώσεις όπου το άγχος γίνεται κυρίαρχο, η υποστήριξη από ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, το FOBO δεν αφορά τη «λάθος» επιλογή, αλλά τον φόβο της δέσμευσηςκαι αυτός είναι κάτι που μπορεί να αντιμετωπιστεί.