Εμμηνόπαυση, εγκέφαλος και ψυχική υγεία: Νέα ευρήματα
10 Φεβρουαρίου 2026, 10:00
Νέα επιστημονικά ευρήματα από το Πανεπιστήμιο του Cambridge δείχνουν ότι η εμμηνόπαυση συνδέεται με σημαντικές αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου, καθώς και με αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και διαταραχών ύπνου. Σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine, οι γυναίκες που έχουν περάσει την εμμηνόπαυση παρουσιάζουν μειωμένο όγκο φαιάς ουσίας σε κρίσιμες περιοχές του εγκεφάλου. Η έρευνα εξέτασε επίσης τον ρόλο της θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης (HRT). Παρότι η HRT δεν φαίνεται να αποτρέπει τις δομικές εγκεφαλικές αλλαγές ή τις ψυχικές δυσκολίες που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, συσχετίστηκε με πιο αργή επιδείνωση της ταχύτητας αντίδρασης.
Η εμμηνόπαυση αποτελεί φυσικό στάδιο της ζωής μιας γυναίκας και σηματοδοτεί τη μόνιμη διακοπή της εμμήνου ρύσεως λόγω της μείωσης των ορμονών. Συνήθως εμφανίζεται μεταξύ 45 και 55 ετών και συνοδεύεται από συμπτώματα όπως εξάψεις, διακυμάνσεις στη διάθεση και προβλήματα ύπνου. Προηγούμενες μελέτες έχουν επίσης συσχετίσει την εμμηνόπαυση με αλλαγές στις γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η προσοχή και η γλωσσική ικανότητα.
Για τη διαχείριση αυτών των συμπτωμάτων, πολλές γυναίκες λαμβάνουν θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης, κυρίως για την κατάθλιψη και τις διαταραχές ύπνου. Στην Αγγλία, περίπου το 15% των γυναικών λάμβανε HRT το 2023. Παρά τη συχνή χρήση της, η επίδραση της εμμηνόπαυσης και της HRT στον εγκέφαλο και στην ψυχική υγεία παραμένει ελλιπώς κατανοητή.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη βάση UK Biobank, τα οποία αφορούσαν σχεδόν 125.000 γυναίκες. Οι συμμετέχουσες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, μετεμμηνοπαυσιακές χωρίς HRT και μετεμμηνοπαυσιακές με χρήση HRT. Οι γυναίκες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με την ψυχική υγεία, τον ύπνο και τη γενική τους κατάσταση, ενώ μέρος του δείγματος υποβλήθηκε σε γνωστικά τεστ και μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναζητήσουν ψυχιατρική βοήθεια για άγχος και κατάθλιψη, καθώς και υψηλότερα σκορ σε σχετικά ερωτηματολόγια. Αν και οι γυναίκες που έκαναν χρήση HRT παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, τα συμπτώματα αυτά υπήρχαν ήδη πριν από την εμμηνόπαυση, γεγονός που υποδηλώνει προληπτική συνταγογράφηση της θεραπείας.
Τα προβλήματα ύπνου ήταν επίσης συχνότερα μετά την εμμηνόπαυση, με τις γυναίκες να αναφέρουν αϋπνία, μειωμένο ύπνο και έντονη κόπωση. Ιδιαίτερα οι γυναίκες που λάμβαναν HRT δήλωσαν μεγαλύτερη κόπωση, παρότι η συνολική διάρκεια ύπνου τους δεν διέφερε.
Όσον αφορά τη γνωστική λειτουργία, η μνήμη παρέμεινε σχετικά σταθερή, όμως ο χρόνος αντίδρασης ήταν πιο αργός στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που δεν λάμβαναν HRT. Αντίθετα, η HRT φάνηκε να επιβραδύνει αυτή την επιδείνωση.
Οι μαγνητικές τομογραφίες αποκάλυψαν μείωση φαιάς ουσίας σε περιοχές όπως ο ιππόκαμπος, ο ενδορινικός φλοιός και ο πρόσθιος φλοιός του προσαγωγίου, περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη, το συναίσθημα και τη λήψη αποφάσεων. Οι περιοχές αυτές επηρεάζονται επίσης στη νόσο Alzheimer, γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί γιατί η άνοια εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες.
Οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία ενός υγιεινού τρόπου ζωής και της ενίσχυσης της ψυχικής υποστήριξης κατά την εμμηνόπαυση, υπογραμμίζοντας ότι η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των δυσκολιών είναι καθοριστικής σημασίας.
