Φωτοθεραπεία για σχεδόν κάθε αισθητικό πρόβλημα

Τα τελευταία χρόνια, η φωτοθεραπεία γνωρίζει παγκοσμίως μεγάλη άνθηση. Κυκλοφορούν πλέον συσκευές που υπόσχονται να βελτιώσουν από δερματικά προβλήματα και ρυτίδες, έως πόνους στους μύες και ασθένειες των ούλων, ακόμη και οδοντόβουρτσα με κόκκινα LED, που παρουσιάζεται ως «επανάσταση στην οικιακή στοματική φροντίδα». Η παγκόσμια αγορά έφτασε το 1 δισ. δολάρια το 2024 και αναμένεται να αγγίξει τα 1,8 δισ. έως το 2035. Πολλοί δοκιμάζουν και υπέρυθρες σάουνες, όπου η θερμότητα προέρχεται από φως αντί για κάρβουνα, υποτίθεται βελτιώνοντας το κολλαγόνο του δέρματος, χαλαρώνοντας τους μυς και μειώνοντας τη φλεγμονή.

Ο καθηγητής Νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Durham, Πολ Τσάζοτ, ασχολείται πάνω από 20 χρόνια με τη φωτοθεραπεία και αν και αρχικά ήταν δύσπιστος, σήμερα δηλώνει πεπεισμένος για τις δυνατότητές της. Είναι γνωστό πως το φως του ήλιου βοηθά στην παραγωγή βιταμίνης D και ρυθμίζει τον κιρκαδικό ρυθμό, επηρεάζοντας ορμόνες και ύπνο. Οι λάμπες που μιμούνται το φυσικό φως χρησιμοποιούνται για την εποχιακή κατάθλιψη, βελτιώνοντας τη διάθεση τον χειμώνα.

Οι περισσότερες συσκευές φωτοθεραπείας, πέρα από τις UV, χρησιμοποιούν κόκκινο ή υπέρυθρο φως. Το φως αποτελεί ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, και κάθε μήκος κύματος έχει διαφορετική βιολογική επίδραση. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) χρησιμοποιείται χρόνια από δερματολόγους για παθήσεις όπως το έκζεμα ή η ψωρίαση, καθώς μειώνει τη φλεγμονή στα κύτταρα. Οι ιατρικές συσκευές UV είναι ελεγχόμενες, με καθορισμένες δόσεις και μήκη κύματος για αποφυγή εγκαυμάτων, σε αντίθεση με τα σολάριουμ, όπου η χρήση είναι πιο ανεξέλεγκτη.

Τα LED κόκκινου και μπλε φωτός δεν έχουν τόσο ισχυρή ιατρική τεκμηρίωση, αλλά θεωρείται ότι το κόκκινο φως αυξάνει την κυκλοφορία, την οξυγόνωση και την παραγωγή κολλαγόνου, προσφέροντας ήπια αντιγηραντικά αποτελέσματα. Ωστόσο, οι ειδικοί παραδέχονται ότι δεν γνωρίζουμε ποια ακριβώς ένταση, διάρκεια ή απόσταση από το δέρμα είναι ασφαλής ή αποτελεσματική. Το μπλε φως έχει χρησιμοποιηθεί για την ακμή, όμως η απόδειξη αποτελεσματικότητας παραμένει περιορισμένη και η χρήση του είναι κυρίως αισθητική.

Ο Τσάζοτ πειραματίστηκε με υπέρυθρο φως μήκους κύματος 1070 νανομέτρων σε εγκεφαλικά κύτταρα και διαπίστωσε εντυπωσιακά αποτελέσματα: το φως διεισδύει βαθιά στους ιστούς και ενισχύει τη λειτουργία των μιτοχονδρίων, των «εργοστασίων ενέργειας» των κυττάρων. Ενεργοποιεί προστατευτικές πρωτεΐνες, μειώνει τη φλεγμονή και βοηθά τον εγκέφαλο να απομακρύνει επιβλαβείς πρωτεΐνες, διεργασίες κρίσιμες για παθήσεις όπως η άνοια. Παρότι η έρευνα είναι ακόμη περιορισμένη, με περίπου 400 συμμετέχοντες σε τέσσερις μελέτες, ο Τσάζοτ θεωρεί τα ευρήματα ελπιδοφόρα.

Η Εταιρεία Alzheimer χαρακτηρίζει τη φωτοθεραπεία «πολλά υποσχόμενη», αν και προς το παρόν δεν συνιστάται ως θεραπεία. Αντίθετα, στον χώρο της φυσικοθεραπείας, η μέθοδος έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί. Όπως εξηγεί η φυσικοθεραπεύτρια Λούσι Μακντόναλντ, τα λέιζερ χαμηλής έντασης δεν έχουν αποδείξει αποτελεσματικότητα στην αναγέννηση χόνδρου ή στη βαθιά μυϊκή αποκατάσταση. Χρησιμοποιούνται ακόμη για επιφανειακές πληγές ή δερματικά τραύματα, αλλά τα περισσότερα οφέλη πιθανόν οφείλονται στο φαινόμενο του placebo, ο ασθενής νιώθει φροντίδα και κινητοποιείται περισσότερο, κάτι που όντως βοηθά στην ανάρρωση.

Όσον αφορά τις πολυτελείς κλίνες ή χαλάκια LED που υπόσχονται μυϊκή αποκατάσταση, δεν υπάρχουν αξιόπιστες κλινικές μελέτες που να τα υποστηρίζουν. Σύμφωνα με τη Μακντόναλντ, ο καλύτερος τρόπος ανάρρωσης είναι η κίνηση, η σωστή διατροφή και ο ποιοτικός ύπνος αφού η επούλωση κορυφώνεται τη νύχτα.

Ο δερματολόγος Μπερνάρντ Χο προειδοποιεί ότι, αν και τα LED προϊόντα για το δέρμα είναι γενικά ασφαλή, η υπερβολική χρήση μπορεί να προκαλέσει θερμότητα, μελάγχρωση ή φλεγμονή. Τα ιατρικά μηχανήματα φέρουν τη σήμανση CE, υποδηλώνοντας αυστηρότερους ελέγχους από τα εμπορικά. Παρόλα αυτά, ακόμη δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες για τη συχνότητα ή τη διάρκεια χρήσης, ούτε είναι γνωστό αν ορισμένα καλλυντικά ενισχύουν ή μειώνουν τα αποτελέσματα.

Όσο για τις οδοντόβουρτσες με κόκκινο φως και άλλες «λαμπερές» συσκευές για τα ούλα, η Βρετανική Οδοντιατρική Ένωση δηλώνει πως η έρευνα είναι ακόμη πολύ πρώιμη. Αν και θεωρητικά μπορεί να μειώνουν τη φλεγμονή, τα δεδομένα είναι ανεπαρκή και η ασφάλειά τους αβέβαιη.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνοψίζοντας, το φως πράγματι επηρεάζει βαθιά το σώμα μας, ρυθμίζει τον ύπνο, ενισχύει τη διάθεση και συμμετέχει σε σημαντικές βιολογικές διεργασίες. Ωστόσο, οι περισσότερες καταναλωτικές συσκευές φωτοθεραπείας, όσο εντυπωσιακές κι αν φαίνονται, βασίζονται σε περιορισμένα ή ασαφή επιστημονικά στοιχεία. Μπορεί να προσφέρουν μια αίσθηση ευεξίας ή προσωρινή λάμψη, αλλά απέχουν ακόμη πολύ από το να θεωρηθούν «θαυματουργές θεραπείες».