Η σύντομη και έντονη άσκηση μπορεί να κάνει θαύματα

Eρευνητές του Πανεπιστήμιο Rockefeller συνέκριναν διαφορετικούς τύπους και έντασης ασκήσεις και διαπίστωσαν ότι το σύντομο, πολύ έντονο σπριντ άλλαζε το ένα τέταρτο των πρωτεϊνών που μετρήθηκαν, αμέσως μετά την προσπάθεια. Αντίθετα, 90 λεπτά συνεχούς ποδηλασίας μέτριας έντασης επηρέασαν λιγότερο από το 0,25% των πρωτεϊνών, ενώ και το τρέξιμο σε διάδρομο, αν και είχε ισχυρότερη επίδραση από την ποδηλασία, παρέμενε πολύ πίσω από τα σπριντ.

Όπως διαπιστώθηκε, η έντονη άσκηση προκάλεσε αλλαγές σε περισσότερους από 200 μεταβολίτες και οδήγησε σε άμεση αύξηση πρωτεϊνών που σχετίζονται με την ανάπτυξη αιμοφόρων αγγείων, την αναδιαμόρφωση των ιστών και την ορμονική σηματοδότηση.

Μάλιστα, ορισμένες από αυτές τις πρωτεΐνες φαίνεται να περνούν στην κυκλοφορία σχεδόν ακαριαία, μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται «ectodomain shedding». Αντί δηλαδή ο οργανισμός να χρειάζεται χρόνο για να παράγει νέες πρωτεΐνες, αποκόπτει τμήματα πρωτεϊνών που βρίσκονται ήδη στην επιφάνεια των κυττάρων και τα απελευθερώνει γρήγορα στο αίμα. 

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Cell Reports Medicine, δείχνουν ότι η ένταση της άσκησης μπορεί να αλλάζει όχι μόνο το μέγεθος αλλά και το είδος της βιολογικής απόκρισης.

Οι ερευνητές πήγαν ένα βήμα παραπέρα. Πήραν αίμα που είχε συλλεχθεί μετά τα σπριντ και το εξέθεσαν σε ανθρώπινα λιποκύτταρα στο εργαστήριο. Η αντίδραση ήταν εντυπωσιακή: Tα κύτταρα άλλαξαν σε μεγάλο βαθμό τη γονιδιακή τους δραστηριότητα, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν καύσιμα, ανταποκρίνονται στις ορμόνες και αντιλαμβάνονται τη διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών.

Μετά τη μέτρια άσκηση, η εικόνα ήταν πολύ πιο ήπια. Μάλιστα, χρειάστηκαν περίπου τρεις ώρες για να εμφανιστεί στο αίμα ένα πιο εμφανές κύμα λιπαρών οξέων και πρωτεϊνών που παράγονται από το ήπαρ, χαρακτηριστική αντίδραση της άσκησης αντοχής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η σύγκριση των ευρημάτων με δεδομένα περισσότερων από 53.000 ανθρώπων από τη UK Biobank.

Πολλές από τις πρωτεΐνες που μεταβάλλονταν μετά την άσκηση είχαν συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών και μεταβολικών νοσημάτων, με τη σχέση να είναι ιδιαίτερα ισχυρή για την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2 και άλλες μεταβολικές διαταραχές. Από 33 πρωτεΐνες που συνδέονταν με χαμηλότερο κίνδυνο νόσου, οι 32 άλλαζαν μετά το σπριντ. Με τη μέτρια άσκηση μεταβάλλονταν μόλις τρεις. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι πάνω από το ένα τέταρτο αυτών των πρωτεϊνών είχε επίσης συνδεθεί με πιο αργή βιολογική γήρανση.

«Αυτό που είναι συναρπαστικό είναι ότι λίγα μόλις λεπτά έντονης άσκησης μπορούν να προκαλέσουν μια σημαντική μοριακή απόκριση», εξηγεί ο ερευνητής Simon Cohen. Όπως επισημαίνει, η ίδια αντίδραση εξακολουθούσε να παρατηρείται ακόμη και μετά από οκτώ εβδομάδες προπόνησης, γεγονός που δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για μια αρχική αντίδραση του οργανισμού σε ένα άγνωστο στρες.

Οι επιστήμονες εστιάζουν στις λεγόμενες exerkines, δηλαδή πρωτεΐνες και μεταβολίτες που απελευθερώνονται στο αίμα μετά την άσκηση. Όπως εξηγεί ο ερευνητής Luke Olsen, είναι γνωστό εδώ και καιρό ότι διαφορετικές εντάσεις άσκησης προκαλούν διαφορετικές προσαρμογές στο σώμα. Αυτό που δεν ήταν τόσο σαφές ήταν οι μοριακοί μηχανισμοί που κρύβονται πίσω από αυτές τις διαφορές.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι exerkines είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στην ένταση της άσκησης και μπορεί να αποτελούν έναν από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων ακόμη και πολύ σύντομες εκρήξεις έντονης προσπάθειας προσφέρουν οφέλη για την υγεία.