Καφές και υγιής γήρανση

Ο καφές αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως, με περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια φλιτζάνια να καταναλώνονται καθημερινά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περίπου τα δύο τρίτα των ενηλίκων πίνουν καφέ κάθε μέρα, με μέση κατανάλωση περίπου τρία φλιτζάνια ημερησίως. Λόγω αυτής της εκτεταμένης κατανάλωσης, το επιστημονικό ενδιαφέρον για τις επιδράσεις του καφέ στην υγεία παραμένει έντονο. Πέρα από τη δημοφιλία του, ολοένα και περισσότερα δεδομένα υποδηλώνουν ότι ο καφές ενδέχεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη για την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της θνησιμότητας και του κινδύνου εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων.

Η έννοια της υγιούς γήρανσης αναφέρεται στη διατήρηση της σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και συνδέεται άμεσα με προληπτικές πρακτικές και υγιεινές επιλογές τρόπου ζωής, όπως η διατροφή. Αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα, αυξανόμενα στοιχεία δείχνουν ότι η κατανάλωση καφέ μπορεί να συμβάλλει θετικά στη διαδικασία της γήρανσης. Τρία πρόσφατα επιστημονικά έργα προσφέρουν μια συνοπτική εικόνα αυτής της σχέσης.

Μία μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ Mental Health διερεύνησε τη σχέση μεταξύ κατανάλωσης καφέ και βιολογικής γήρανσης σε άτομα με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές, όπως η κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή και η σχιζοφρένεια. Οι διαταραχές αυτές συνδέονται συχνά με επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση, δηλαδή με ταχύτερη λειτουργική φθορά του οργανισμού σε σχέση με τη χρονολογική ηλικία. Η βιολογική ηλικία μπορεί να εκτιμηθεί μέσω κυτταρικών δεικτών, όπως το μήκος των τελομερών.

Τα τελομερή είναι επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες DNA που προστατεύουν τα άκρα των χρωμοσωμάτων και βραχύνονται με την ηλικία. Στη συγκεκριμένη μελέτη, άτομα ηλικίας 18 έως 65 ετών που κατανάλωναν 3 έως 4 φλιτζάνια καφέ ημερησίως παρουσίαζαν μεγαλύτερο μήκος τελομερών, συγκρίσιμο με εκείνο ατόμων περίπου πέντε χρόνια νεότερων βιολογικά. Αντίθετα, όσοι δεν κατανάλωναν καφέ είχαν μικρότερο μήκος τελομερών, ενώ η κατανάλωση άνω των τεσσάρων φλιτζανιών δεν συσχετίστηκε με επιπλέον όφελος. Οι ερευνητές αποδίδουν το εύρημα αυτό στις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ενώσεις του καφέ, οι οποίες μειώνουν το οξειδωτικό στρες. Ωστόσο, πρόκειται για διατομεακή μελέτη βασισμένη σε αυτοαναφερόμενα δεδομένα, γεγονός που δεν επιτρέπει την εξαγωγή αιτιολογικών συμπερασμάτων.

Παράλληλα, μια ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2025 στο περιοδικό Nutrients εξέτασε δεδομένα δεκαετιών και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ, περίπου 3 έως 5 φλιτζάνια ημερησίως, συνδέεται σταθερά με μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας και χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης χρόνιων παθήσεων, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, ορισμένοι καρκίνοι, αναπνευστικές νόσοι και γνωστική έκπτωση. Ο χαμηλότερος συνολικός κίνδυνος θανάτου παρατηρήθηκε περίπου στα 3,5 φλιτζάνια ημερησίως, τόσο για κανονικό όσο και για ντεκαφεϊνέ καφέ.

Οι συγγραφείς αποδίδουν τα οφέλη αυτά σε βιοδραστικές ουσίες του καφέ, όπως οι πολυφαινόλες, οι οποίες φαίνεται να βελτιώνουν τον μεταβολισμό της γλυκόζης και να μειώνουν τη χρόνια φλεγμονή. Παρ’ όλα αυτά, τα δεδομένα προέρχονται από παρατηρητικές μελέτες, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα αιτιώδους συσχέτισης. Επιπλέον, τονίζεται ότι η προσθήκη ζάχαρης και κρέμας μπορεί να μειώσει τα πιθανά οφέλη.

Τέλος, αποτελέσματα από μελέτη που παρουσιάστηκε στο συνέδριο Nutrition 2025 και δημοσιεύτηκε στο Current Developments in Nutrition δείχνουν ότι η κατανάλωση καφέ μπορεί να συνδέεται με υγιή γήρανση, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα της Nurses’ Health Study, που παρακολούθησε περίπου 47.500 γυναίκες για δεκαετίες. Η υγιής γήρανση ορίστηκε αυστηρά, περιλαμβάνοντας απουσία χρόνιων νοσημάτων, σωματικών και γνωστικών περιορισμών και καλή ψυχική υγεία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι κάθε επιπλέον φλιτζάνι καφέ μέσης ηλικίας συνδεόταν με περίπου 2% μεγαλύτερη πιθανότητα υγιούς γήρανσης, ενώ η κατανάλωση αναψυκτικών τύπου κόλα είχε αντίθετη συσχέτιση. Ωστόσο, τα ευρήματα αφορούσαν κυρίως λευκές γυναίκες και βασίζονταν σε παρατηρητικά δεδομένα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο μεταβολισμός της καφεΐνης διαφέρει ανάλογα με γενετικούς και ορμονικούς παράγοντες, γεγονός που καθιστά απαραίτητη μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, τα διαθέσιμα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ μπορεί να αποτελεί μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής, συμβάλλοντας ενδεχομένως στη μακροζωία και την υγιή γήρανση, με την προϋπόθεση ότι λαμβάνονται υπόψη οι ατομικές ιδιαιτερότητες και οι ιατρικές συστάσεις.