Υπό την απειλή 24 κινδύνων το ΓεΣΥ- Ψηλά εξαγορές, λογισμικό και δαπάνες
28 Ιανουαρίου 2026, 11:33
Αντιμέτωπο με συνολικά 24 κίνδυνους βρίσκεται το ΓΕΣΥ, οι οποίοι μπορούν να εκτροχιάσουν την ομαλή πορεία του, έξι χρόνια μετά την έναρξη εφαρμογής της μεγαλύτερης ίσως μεταρρύθμισης στην χώρα μας.
Η σχετική έκθεση με τους 24 κινδύνους κατατέθηκε την προηγούμενη Πέμπτη στην Βουλή των Αντιπροσώπων, μαζί με τα έγγραφα του του προϋπολογισμού του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) για το 2026, ο οποίος παρουσιάζει ισοσκελισμένα έσοδα και έξοδα ύψους €2.129.360.000.
Σημειώνεται ότι τόσο ο προϋπολογισμός του ΟΑΥ για το 2026, όσο και η έκθεση κινδύνων που τον συνοδεύει θα τεθούν προς συζήτηση αύριο Πέμπτη ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας.
Με βάση την έκθεση κινδύνων, έχουν εντοπιστεί 17 κίνδυνοι υψηλού και 7 κίνδυνοι μέτριου επιπέδου κινδύνου. Προστίθεται ότι η αξιολόγηση του εναπομείναντα κίνδυνου μετά τη λήψη μέτρων μετριασμού, φαίνεται να μειώνει αρκετά το επίπεδο κινδύνου, με 5 κινδύνους υψηλού επιπέδου, 18 κινδύνους μέτριου και ένα κίνδυνο χαμηλού επιπέδου.
Στους σημαντικότερους κινδύνους περιλαμβάνονται, η οικονομική βιωσιμότητα του ΓΕΣΥ και του ΟΚΥπΥ, οι εξαγορές νοσηλευτηρίων, η υποστελέχωση των νοσηλευτηρίων, η πληρωμή αποζημιώσεων σε μη δικαιούχους, η κατάχρηση του συστήματος από παροχείς και δικαιούχους, καθώς και η αδυναμία του συστήματος πληροφορικής να ανταποκριθεί στις ανάγκες, καθώς και εξάρτηση σε υπεργολάβους για έργα.
Επίσης στους 24 κινδύνους που αντιμετωπίζει το γενικό σύστημα Υγείας βρίσκονται και απώλεια της ασφάλειας των πληροφοριών, η διακοπή επιχειρησιακών λειτουργιών, η αλλοίωση ή απώλεια αποθεμάτων φαρμάκων, καθώς και η απώλεια καταθέσεων και επενδύσεων από εξωγενείς παράγοντες, αλλά και πολιτική απόφαση για ανάληψη των αποστολών δικαιούχων ασθενών για λήψη υπηρεσιών φροντίδας υγείας στο εξωτερικό από τον Οργανισμό.
Κίνδυνος βιωσιμότητα για ΟΚΥπΥ και εξαγορές νοσηλευτηρίων
Στους πολύ σημαντικούς κινδύνους περιλαμβάνεται το να καταστεί ο ΟΚΥπΥ μη βιώσιμος και να καταρρεύσει.
«Πιθανή κατάρρευση του ΟΚΥπΥ λόγω μη βιωσιμότητας του, θα έχει μεγάλη επίπτωση στο ΓεΣΥ λόγω του ότι αποτελεί έναν από τους κυριότερους παρόχους υπηρεσιών υγείας καθώς και λόγω του ότι παρέχει Υπηρεσίες Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος», όπως αναφέρει.
Επίσης στην λίστα με τους σημαντικότερους κινδύνους περιλαμβάνεται και αυτός της εξαγοράς μετοχών των ιδιωτικών νοσηλευτηρίων από επενδυτικά ταμεία με αποτέλεσμα τη δημιουργία ολιγοπωλίου ή μονοπωλίου.
Στα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για μετριασμό του κινδύνου εξαγοράς ιδιωτικών νοσηλευτηρίων, αναφέρεται ότι είναι η συνεχής και στενή παρακολούθηση των εξελίξεων από τον Οργανισμό και κλιμάκωση μέτρων ανάλογα με τις εξελίξεις.
Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνεται η ενημέρωση Επιτροπής Προστασίας του Ανταγωνισμού, της Βουλής και η ενίσχυση του Νομικού πλαισίου, αλλά και ο εντοπισμός παραδειγμάτων από άλλες χώρες ως προς τον τρόπο διαχείρισης του συγκεκριμένου κινδύνου.
Όσον αφορά την βιωσιμότητα του ΟΚΥπΥ, προτείνεται η διαφοροποίηση αποζημίωσης για εξειδικευμένες υπηρεσίες όπου ενδείκνυται και τεκμηριώνεται, η αποζημίωση Υπηρεσιών Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος και η μεσοπρόθεσμη αλλαγή στον τρόπο σύναψης σύμβασης με παροχείς υπηρεσιών, ώστε αυτό να γίνεται μέσω διαγωνισμών οι οποίοι θα λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες και θα διασφαλίζει ότι θα πληρούνται ελάχιστα ποιοτικά κριτήρια στη βάση και του Capacity planning.
Κίνδυνοι αύξηση δαπανών και μείωσης εσόδων
Ως βασικός κίνδυνος αναφέρεται επίσης τα μειωμένα έσοδα από εισφορές πέραν των προυπολογιζόμενων κατά 5% έως 10%, καθώς έτσι όπως τονίζεται τα πραγματικά έσοδα δεν θα καλύπτουν επαρκώς τις ανάγκες (δαπάνες) θέτοντας σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα του Συστήματος.
Επίσης σημαντικός κίνδυνος σύμφωνα με την σχετική έκθεση, προέρχεται από τις αυξημένες δαπάνες από την ένταξη νέων υπηρεσιών φροντίδας υγείας και νέων παροχέων (π.χ. συμβουλευτικοί ψυχολόγοι, ιδιώτες εργοθεραπευτές, τρίτη φάση αποκατάστασης, εξειδικευμένες εργαστηριακές εξετάσεις, κ.α.) , που δεν είχαν προγραμματιστεί.
Για τον μετριασμό των δύο κινδύνων ο Οργανισμός έχει προβεί σε ενέργειες, όπως την ολοκλήρωση της τρίτης αναλογιστική μελέτη του ILO για τη δεκαετία 2023-2032 με βάση την οποία διαφαίνεται ότι το Ταμείο του ΓεΣΥ θα είναι βιώσιμο για την εν λόγω περίοδο χωρίς να προκύπτει ανάγκη για οποιαδήποτε αύξηση των ποσοστών εισφοράς.
Στους οικονομικούς κινδύνους, περιλαμβάνονται επίσης και οι αυξημένες δαπάνες λόγω αύξησης του κόστους των υπηρεσιών υγείας, που προκύπτουν κυρίως λόγω τεχνολογικών εξελίξεων τόσο στα φαρμακευτικά όσο και στα ιατροφαρμακευτικά προϊόντα, ένταξης καινοτόμων θεραπευτικών μεθόδων και φαρμάκων και απορρόφησης της δαπάνης των ονομαστικών αιτημάτων για φάρμακα.
Επίσης, από την αύξηση του κόστους πρώτων υλών και μεταφορικών, αδυναμίας επαναδιαπραγμάτευσης φαρμάκων και αναλωσίμων λόγω υποστελέχωσης, της γήρανσης του πληθυσμού, καθώς και των αυξημένων απαιτήσεων των δικαιούχων.
Σημειώνεται ότι προς μετριασμό του κινδύνου αυτού ο Οργανισμός εφαρμόζει μέτρα, όπως οι περαιτέρω διαβουλεύσεις με τη φαρμακοβιομηχανία με σκοπό την επίτευξη νέας συμφωνίας για τα rebates/clawbacks για την περίοδο 2025-2027.
Επίσης, μεταξύ άλλων ότι η ένταξη νέων καινοτόμων φαρμάκων γίνεται κατόπιν σχετικής αξιολόγησης/διαβούλευσης από τις αρμόδιες επιτροπές ΣΕΦ και ΣΕΑΦ και εφαρμόζονται Συμφωνίες Ελεγχόμενης Ένταξης οι οποίες μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν volumebased price deductions.
Υποστελέχωση και αποζημιώσεις σε μη δικαιούχους
Βασικός κίνδυνος για το ΓΕΣΥ, είναι επίσης η αδυναμία από μέρους του Οργανισμού να ανταποκριθεί στο ρόλο του με πλήρη επάρκεια λόγω υποστελέχωσης και κατ’ επέκταση αδυναμίας εφαρμογής ολοκληρωμένης οργάνωσης.
Σημειώνεται ότι με βάση μελέτη από ανεξάρτητους συμβούλους που διενεργήθηκε τον Απρίλιο 2021, υπήρχαν αρκετές κενές θέσεις στον Οργανισμό και η οργανωτική δομή δεν είχε εφαρμοστεί πλήρως. Επιπρόσθετα, ότι παρατηρήθηκαν αποχωρήσεις προσωπικού συγκεκριμένων ειδικοτήτων. Προς μετριασμό του κινδύνου αναφέρεται ότι ο Οργανισμός προβαίνει στο άνοιγμα νέων θέσεων.
Ακολουθεί στην σειρά κίνδυνος, της πληρωμή αποζημιώσεων για παροχή υπηρεσιών σε μη δικαιούχους, ο οποίος εντοπίζεται κυρίως σε πρόσωπα που δεν εργάζονται, έχουν δικαίωμα διαμονής στην ΚΔ, αλλά αναχωρούν μόνιμα από την χώρα.
Προς μετριασμός και αντιμετώπιση του συγκεκριμένου κινδύνου αναφέρει ότι μεταξύ άλλων έγινε επικοινωνία τόσο με την υπηρεσία διαχείρισης επιδομάτων πρόνοιας όσο και με το Υπουργείο Υγείας όπου συζητήθηκαν τα στοιχεία που δύναται να ζητά ο Οργανισμός προς απόδειξη της συνήθους διαμονής.
Επιπρόσθετα, συμφωνήθηκε διαδικασία σύμφωνα με την οποία το Υπουργείο Υγείας ενημερώνει τον Οργανισμό για περιπτώσεις πολιτών που ασφαλίζονται σε άλλα κράτη μέλη, και ως εκ τούτου πρέπει να διαγραφούν από το ΓεΣΥ.
Κατάχρηση συστήματος από παροχείς και δικαιούχους
Αναφορικά με τον έκτο κίνδυνο έχει να κάνει με την κατάχρηση και υπέρχρηση του Συστήματος από τους παροχείς, ο οποίος αντιμετωπίζεται με μεγάλη προτεραιότητα από τον Οργανισμό, καθότι θεωρείται πολύ σοβαρός και έχει υιοθετήσει σειρά μέτρων προς μετριασμό του.
Όσον αφορά τον έβδομο κίνδυνο αφορά την κατάχρηση και υπέρχρηση του Συστήματος από τους δικαιούχους, ο οποίος επίσης χαρακτηρίζεται υψηλός και έχουν ληφθεί σχετικά μέτρα για μετριασμό του.
Ακολουθεί ο κίνδυνος της αρνητικής δημοσιότητας, στον οποίο ο Οργανισμός δίνει μεγάλη σημασία, καθώς μπορεί να επιφέρει σοβαρές συνέπειες στη φήμη, την αξιοπιστία του, αλλά και στην εμπιστοσύνη προς το ΓεΣΥ.
Σύστημα πληροφορικής και εξάρτηση σε υπεργολάβους
Ένατος στην σειρά κίνδυνος είναι η εξάρτηση Οργανισμού από ανάδοχο Έργου και υπεργολάβους, ενώ στην δέκατη θέση κινδύνων που αντιμετωπίζει το ΓΕΣΥ βρίσκεται και η καθυστέρηση στην επιλογή αναδόχου για τη διαχείριση και ανάπτυξη του ΣΠ ή/και μη αποτελεσματική μετάβαση σε νέο Ανάδοχο.
Πολύ ψηλά επίσης στους κινδύνους που αντιμετωπίζει το γενικό σχέδιο Υγείας βρίσκεται και η αδυναμία του Συστήματος Πληροφορικής να ανταποκριθεί στις ανάγκες του Οργανισμού.
Στην έκθεση κινδύνων που επισυνάπτεται περιλαμβάνονται σειρά μέτρων που λαμβάνονται για μετριασμών των σχετικών κινδύνων.
Απώλεια της ασφάλειας των πληροφοριών.
Επίσης στους 24 κινδύνους περιλαμβάνεται και η απώλεια της εμπιστευτικότητας, ακεραιότητας, διαθεσιμότητας και αυθεντικότητας των πληροφοριών που διαχειρίζεται ο Οργανισμός, αλλά και η απώλεια του απορρήτου ή/και της ακεραιότητας ή/και της διαθεσιμότητας των Προσωπικών Δεδομένων.
Περαιτέρω η διακοπή επιχειρησιακών λειτουργιών, όπως η διαθεσιμότητας του Συστήματος Πληροφορικής ή/και άλλων υπηρεσιών που παρέχονται από τον Ανάδοχο (π.χ. Κέντρο Εξυπηρέτησης) ή/και επιχειρησιακών λειτουργιών του Οργανισμού, για τα οποία στην έκθεση κινδύνων που επισυνάπτεται, παρατίθενται σειρά μέτρων που λαμβάνονται.
Απουσία πλαισίου για υπηρεσίες εντός ΓεΣΥ
Ψηλά στους κινδύνους επίσης περιλαμβάνεται και η ένταξη υπηρεσιών στο ΓεΣΥ για τις οποίες δεν υπάρχει ρυθμιστικό πλαίσιο.
Σημειώνεται ότι πρόκειται για την απουσία ρυθμιστικού νομοθετικού πλαισίου για τους παροχείς και κατ' επέκταση αρμόδιας αρχής που να ελέγχει αυτούς ως προς την παροχή ανακουφιστικής φροντίδας υγείας και Ιατρικής Αποκατάστασης.
Προστίθεται ότι ο Οργανισμός προς αντιμετωπίσει του κινδύνου έχει προχωρήσει στην υιοθέτηση Εγκυκλίων, με σκοπό να καθοριστούν οι παρεχόμενες υπηρεσίες φροντίδας υγείας, οι διαδικασίες και μέθοδοι αμοιβής των συμβεβλημένων παροχέων, οι διαδικασίες εγγραφής, και/ή σύναψης σύμβασης, τα πρότυπα κτιριακών και άλλων εγκαταστάσεων και εξοπλισμού καθώς και των επιπέδων και προδιαγραφών των παρεχόμενων υπηρεσιών φροντίδας υγείας.
Αγωγές και προσφυγές
Δέκατος έκτος στην σειρά κίνδυνος είναι οι δικαστικές διαδικασίες (αγωγές/ προσφυγές) εναντίον του Οργανισμού, αφού το ημιτελές νομικό πλαίσιο επιτρέπει διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας και αυξάνει την πιθανότητα για νομικές διαδικασίες εναντίον του, με τις ανάλογες επιπτώσεις, στα οικονομικά, την δημοσιότητα και το διοικητικό κόστος του.
Προς μετριασμό του κινδύνου αναφέρεται ότι έχει προωθηθεί αριθμός τροποποιήσεων νομοθεσίας στο Υπουργείο Υγείας, οι οποίες παραμένουν σε εκκρεμότητα και αναμένεται απόφαση.
Παροχείς, φάρμακα και αποστολές ασθενών
Στους κινδύνους μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται και η αύξηση αριθμού παροχέων σε μη στοχευμένους τομείς το οποίο έχει αντίκτυπο στα οικονομικά του ΓεΣΥ ενώ παράλληλες πιέσεις ασκούνται και μέσω της αύξησης του πληθυσμού και κατ' επέκταση του αριθμού των δικαιούχων.
Η μη αποτελεσματική διακυβέρνηση, ελλείψεις στη συμμόρφωση με τον Κώδικα Δημόσιας Διακυβέρνησης (ΚΔΔ), η αλλοίωση ή απώλεια αποθεμάτων φαρμάκων και η απώλεια καταθέσεων και επενδύσεων από εξωγενείς παράγοντες (π.χ. το κλείσιμο μιας τράπεζας και μεγάλες πτώσεις στα διεθνή χρηματιστήρια).
Περαιτέρω στους κινδύνους περιλήφθηκε και η πολιτική απόφαση για ανάληψη των αποστολών δικαιούχων ασθενών για λήψη υπηρεσιών φροντίδας υγείας στο εξωτερικό από τον Οργανισμό, καθώς όπως σημειώνεται δημιουργεί κινδύνους αρνητικής δημοσιότητας, αυξημένων δαπανών πέραν των προσυπολογιζόμενων και νομικών κινδύνων.
Επισυνάπτεται η έκθεση κινδύνων
Της Ελένης Χαραλάμπους
.
