Υπό αμφισβήτηση οι νέες διατροφικές οδηγίες των ΗΠΑ
21 Ιανουαρίου 2026, 06:26
Έντονο επιστημονικό και κοινωνικό ενδιαφέρον προκαλούν οι νέες Διατροφικές Οδηγίες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής για την περίοδο 2025 – 2030, οι οποίες σηματοδοτούν μια σαφή μετατόπιση από τα παραδοσιακά διατροφικά πρότυπα.
Ο Σύνδεσμος Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου (Συ.Δι.Κυ) προχώρησε σε εκτενή αξιολόγηση των νέων συστάσεων επισημαίνοντας τόσο θετικά βήματα όσο και σοβαρά επιστημονικά και πρακτικά κενά.
Η «ανεστραμμένη» διατροφική πυραμίδα και η φιλοσοφία της
Κεντρικό στοιχείο των νέων οδηγιών αποτελεί επιστροφή της διατροφικής πυραμίδας σε ανεστραμμένη μορφή.
Σε αντίθεση με προηγούμενα μοντέλα, η κορυφή της πυραμίδας καταλαμβάνεται από πρωτεΐνες, γαλακτοκομικά και υγιεινά λιπαρά.
Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές στόχος είναι η απομάκρυνση από τα υπερεξεργασμένα τρόφιμα και η ενίσχυση της κατανάλωσης πραγματικής τροφής, με έμφαση στη θρεπτική πυκνότητα και όχι απλώς στη θερμιδική πρόσληψη.
Αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης στο επίκεντρο
Οι νέες οδηγίες προτείνουν αύξηση της ημερήσιας πρόσληψης πρωτεΐνης στα 1,2 – 1,6 g ανά κιλό σωματικού βάρους έναντι της προηγούμενης σύστασης των 0,8 g/kg.
Στην κορυφή της πυραμίδας τοποθετούνται τρόφιμα όπως κρέας, ψάρι, αυγά, γιαούρτι, τυρί αλλά και πηγές υγιεινών λιπαρών όπως το ελαιόλαδο και το αβοκάντο.
Ο Σύνδεσμος αναγνωρίζει ότι η επαρκής πρωτεΐνη μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στον κορεσμό και στη μεταβολική υγεία, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και άτομα με αυξημένες ανάγκες.
Παράλληλα όμως επισήμανε ότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού ήδη καταναλώνει ποσότητες πρωτεΐνης άνω των διεθνών συστάσεων.
Μείωση φρούτων, λαχανικών και δημητριακών
Σημαντική διαφοροποίηση καταγράφεται και στη θέση των φυτικών τροφίμων.
Συγκεκριμένα τα φρούτα και τα λαχανικά μετακινούνται στη δεύτερη βαθμίδα της πυραμίδας, με τις συνιστώμενες μερίδες να μειώνονται σε σχέση με προηγούμενες οδηγίες.
Τα δημητριακά ολικής άλεσης τοποθετούνται στη βάση ως υποστηρικτικά στοιχεία και όχι ως κεντρικός άξονας της διατροφής.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί προβληματισμό, καθώς έρχεται σε αντίθεση με συστάσεις διεθνών οργανισμών οι οποίοι υπογραμμίζουν τη σημασία των φυτικών ινών για την εντερική μικροβιακή ισορροπία και την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.
Απουσία οσπρίων και φυτικών πρωτεϊνών
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται και στην υποβαθμισμένη ή και ανύπαρκτη αναφορά στα όσπρια ως διακριτή ομάδα τροφίμων.
Ο Συ.Δι.Κυ τόνισε ότι τα όσπρια αποτελούν βασικό πυλώνα της Μεσογειακής διατροφής παρέχοντας φυτική πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και πολύτιμα μικροθρεπτικά συστατικά.
Μήνυμα χωρίς οπτική καθοδήγηση και κατηγοριοποίηση
Οι νέες οδηγίες αναγνωρίζουν τον αρνητικό ρόλο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και συστήνουν τον περιορισμό τους.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, η απουσία οπτικών προειδοποιήσεων ή σαφούς κατηγοριοποίησης στην πυραμίδα καθιστά το μήνυμα λιγότερο κατανοητό για τον μέσο πολίτη, σε σύγκριση με παλαιότερα μοντέλα που τοποθετούσαν γλυκά και σνακ στην κορυφή με ρητή σύσταση σπάνιας κατανάλωσης.
Κενά σε φυσική δραστηριότητα, νερό και τρόπο ζωής
Ένα από τα σημαντικότερα μειονεκτήματα που εντόπισε ο Σύνδεσμος βασίζεται στην πλήρη απουσία αναφορών στη φυσική δραστηριότητα και την ενυδάτωση.
Σε αντίθεση με παλαιότερες εκδοχές της πυραμίδας, οι νέες οδηγίες δεν συνδέουν τη διατροφή με την άσκηση, τον ύπνο ή τη διαχείριση του άγχους υποβαθμίζοντας τη συνολική έννοια της υγείας.
Διεθνής κριτική και πολιτικές διαστάσεις
Οι νέες διατροφικές οδηγίες έχουν δεχθεί έντονη κριτική από ακαδημαϊκά ιδρύματα και οργανισμούς δημόσιας υγείας.
Η αυξημένη έμφαση στο κόκκινο κρέας και στα πλήρη γαλακτοκομικά θεωρείται ότι συγκρούεται με δεδομένα που τα συνδέουν με καρδιομεταβολικό κίνδυνο, ενώ επισημαίνεται και η απουσία περιβαλλοντικής διάστασης σε μια περίοδο όπου η βιωσιμότητα της διατροφής αποτελεί βασικό παγκόσμιο ζητούμενο.
Επισυνάπτεται η επεξήγηση και κρητική των οδηγιών διατροφής των ΗΠΑ για 2025-2030 από τον Σύνδεσμο Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου.
