Oι δασικές πυρκαγιές μεταβάλλουν τα οικοσυστήματα για χρόνια

Μια μελέτη που διεξήχθη στα μεσογειακά βουνά της Σαλαμάνκα και της Άβιλα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι δασικές πυρκαγιές μεταβάλλουν τη λειτουργία των οικοσυστημάτων για χρόνια και ότι ορισμένες από τις δράσεις που εφαρμόζονται για την επιτάχυνση της ανάκαμψης μόλις που καταφέρνουν να αποκαταστήσουν πλήρως την οικολογική τους ισορροπία.

Η έρευνα η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Forest Ecology and Management, ανέλυσε την εξέλιξη των περιοχών που επλήγησαν από πυρκαγιές στο Λας Κιλάμας (Σαλαμάνκα) και στο Πέδρο Μπερνάρντο (Άβιλα), καθώς και σε δύο άλλες τοποθεσίες στην Καστίλλη-Λα Μάντσα (Λιέτορ και Χελόν στην Αλμπαθέτε), για να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο τα δάση αντιδρούν μετά από πυρκαγιά και ποιες επιπτώσεις έχουν οι διάφορες δράσεις αποκατάστασης.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ισπανικού πρακτορείου Efe, οι συγγραφείς χρησιμοποίησαν έναν δείκτη που ονομάζεται «πολυλειτουργικότητα του οικοσυστήματος», ο οποίος ενσωματώνει πτυχές όπως η φυτική παραγωγή, η γονιμότητα του εδάφους, η ρύθμιση του νερού, η αποθήκευση άνθρακα και η μικροβιακή δραστηριότητα.

Το κύριο συμπέρασμά τους είναι ότι οι πυρκαγιές γενικά μειώνουν τη συνολική ικανότητα του οικοσυστήματος να παρέχει περιβαλλοντικές υπηρεσίες, ακόμη και όταν ορισμένες συγκεκριμένες λειτουργίες φαίνεται να έχουν ανακάμψει.

Το έργο αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Καστίγια και Λεόν, μία από τις κοινότητες που επλήγησαν περισσότερο από τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών και όπου η αποκατάσταση των καμένων δασών είναι ένα από τα κύρια ζητήματα των διαχειριστών και των διοικήσεων των δασών.

Οι λειτουργίες που είναι πιο ευάλωτες στη φωτιά

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι δεν ανταποκρίνονται όλες οι οικολογικές λειτουργίες εξίσου στη φωτιά. Ενώ ορισμένες διεργασίες που σχετίζονται με το έδαφος παρουσιάζουν κάποια ανθεκτικότητα ή σταθεροποιούνται σχετικά γρήγορα, άλλες που συνδέονται με τη βλάστηση, την αποθήκευση άνθρακα ή τη ρύθμιση του νερού υφίστανται βαθύτερες και πιο επίμονες αλλοιώσεις.

Στο Πέδρο Μπερνάρντο, το σκηνικό μιας σοβαρής πυρκαγιάς το 2019, οι επιστήμονες ανίχνευσαν πέντε χρόνια αργότερα ιδιαίτερα ορατά προβλήματα στην ικανότητα του εδάφους να ρυθμίζει το νερό, μια βασική λειτουργία για τη μείωση της διάβρωσης και την προώθηση της αποκατάστασης της φυτικής κάλυψης.

Αντίθετα, στο Λας Κιλάμας, όπου μελετήθηκε μια μεγάλη πυρκαγιά που σημειώθηκε το 2005, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η οικολογική ανάκαμψη μπορεί να ακολουθήσει σύνθετες και όχι πάντα γραμμικές τροχιές.

Δύο δεκαετίες μετά την πυρκαγιά, ορισμένες λειτουργίες είχαν φτάσει σε επίπεδα παρόμοια και ακόμη υψηλότερα από αυτά που παρατηρήθηκαν σε άκαυτες περιοχές, υποδηλώνοντας μακροπρόθεσμες διαδικασίες οικολογικής αναδιοργάνωσης.

Άλλο ένα εύρημα της μελέτης είναι ότι οι προσπάθειες αποκατάστασης μετά την πυρκαγιά δεν προσφέρουν καθολικά αποτελέσματα.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά κάθε τόπου, το κλίμα και τον χρόνο που έχει παρέλθει από την πυρκαγιά.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δράσεις βελτίωσαν ορισμένες οικολογικές λειτουργίες, ενώ σε άλλες είχαν ελάχιστες ή και αρνητικές επιπτώσεις σε ορισμένες παραμέτρους του οικοσυστήματος.

Στρατηγικές προσαρμοσμένες σε κάθε περιοχή

Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει μία μόνο συνταγή για την αποκατάσταση ενός καμένου δάσους και υποστηρίζουν στρατηγικές προσαρμοσμένες σε κάθε συγκεκριμένη περιοχή.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Πιστεύουν επίσης ότι η αξιολόγηση μόνο των ορατών πτυχών, όπως η αναγέννηση της βλάστησης, μπορεί να παράσχει μια ατελή εικόνα της πραγματικής ανάκαμψης του δάσους.