Η Κομισιόν εξετάζει νέους περιορισμούς για τα «αιώνια χημικά»

15 Ιουνίου 2026, 13:47

Η Κομισιόν εξετάζει την απαγόρευση των PFAS σε καταναλωτικά προϊόντα και τη σταδιακή κατάργησή τους σε βιομηχανικές χρήσεις όπου υπάρχουν διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις, στο πλαίσιο των προσπαθειών αντιμετώπισης της ρύπανσης από τις λεγόμενες «παντοτινές χημικές ουσίες».

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κομισιόν που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα, η Επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Κυκλικής Οικονομίας, Τζέσικα Ρόσγουολ, πραγματοποίησε διάλογο υψηλού επιπέδου με περισσότερους από 20 εκπροσώπους φορέων, οργανώσεων και επιχειρήσεων σχετικά με τις προκλήσεις που συνδέονται με τη ρύπανση από τις PFAS (υπερ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες, «αιώνια χημικά»).

Όπως αναφέρεται, στις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν τη Δευτέρα, συμμετείχαν μη κυβερνητικές οργανώσεις, εκπρόσωποι επηρεαζόμενων κοινοτήτων, ερευνητές, φορείς διαχείρισης υδάτων και αποβλήτων, παραγωγοί και χρήστες PFAS, καθώς και φορείς που αναπτύσσουν εναλλακτικές ουσίες. Οι συμμετέχοντες εξέτασαν ζητήματα που αφορούν τις πηγές της ρύπανσης, τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, τις μεθόδους παρακολούθησης και απορρύπανσης, καθώς και την ανάπτυξη ασφαλέστερων υποκατάστατων.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι εργασίες για τη μελλοντική θέσπιση καθολικού περιορισμού των PFAS, συνεχίζονται στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για τη Χημική Βιομηχανία, το οποίο εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2025. Μετά την ολοκλήρωση της τελικής επιστημονικής αξιολόγησης από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA), που αναμένεται έως τα τέλη του 2026, η Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει πρόταση περιορισμού με στόχο τη μείωση των εκπομπών των ουσιών αυτών.

Η ανακοίνωση αναφέρει ότι η Κομισιόν εξετάζει επίσης την απαγόρευση των PFAS σε καταναλωτικά προϊόντα. Για ορισμένες βιομηχανικές εφαρμογές, η χρήση τους ενδέχεται να συνεχιστεί μόνο σε περιπτώσεις που θεωρούνται κρίσιμες και όπου δεν υπάρχουν ακόμη κατάλληλες εναλλακτικές λύσεις, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Σε δήλωσή της, η κα. Ρόσγουολ ανέφερε ότι η ρύπανση από PFAS αποτελεί τεράστια πρόκληση για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, προσθέτοντας ότι η Κομισιόν στηρίζει τη μετάβαση μακριά από τις συγκεκριμένες ουσίες και θα επιδιώξει την απαγόρευσή τους σε καταναλωτικά προϊόντα και σε βιομηχανικές χρήσεις όπου υπάρχουν διαθέσιμες εναλλακτικές επιλογές.

Παράλληλα, η Κομισιόν επισημαίνει ότι προχωρούν πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη καινοτόμων υποκατάστατων. Στο πλαίσιο αυτό, από τον Μάρτιο του 2026 λειτουργούν οι Κόμβοι Καινοτομίας και Υποκατάστασης της ΕΕ, οι οποίοι υποστηρίζουν τον εντοπισμό και την ανάπτυξη ασφαλέστερων λύσεων αντί των PFAS.

Η Κομισιόν αναφέρει επίσης ότι δίνεται έμφαση στην απορρύπανση περιοχών που έχουν ήδη επηρεαστεί, με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», ενώ προβλέπεται και η χρήση δημόσιων πόρων για τον καθαρισμό περιοχών όπου δεν είναι δυνατό να εντοπιστεί υπεύθυνος φορέας. Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία δημόσιας και ιδιωτικής πρωτοβουλίας για την ενίσχυση των τεχνολογιών ανίχνευσης και απορρύπανσης.

Τονίζεται ότι η Κομισιόν αναπτύσσει επίσης πανευρωπαϊκό πλαίσιο παρακολούθησης των PFAS, το οποίο θα συγκεντρώνει δεδομένα για τις εστίες ρύπανσης, τις πρακτικές απορρύπανσης και την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας.

Σημειώνεται ότι οι PFAS αποτελούν μεγάλη κατηγορία συνθετικών χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε ευρύ φάσμα βιομηχανικών και καταναλωτικών εφαρμογών. Λόγω της ιδιαίτερα μεγάλης ανθεκτικότητάς τους στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό, είναι γνωστές ως «παντοτινές χημικές ουσίες».

Οι ομάδες που επηρεάζονται περισσότερο από τη ρύπανση αυτή περιλαμβάνουν τα νεογνά, τα παιδιά, τους ανθρώπους που ζουν κοντά σε μολυσμένες περιοχές, αλλά και τους εργαζομένους.