Νηπιαγωγοί: ίσως οι πρώτοι που εκτίθενται στις στρεβλώσεις του νέου συστήματος αξιολόγησης

(Με αφορμή την τιμητική εκδήλωση της ΠΟΕΔ για την συνδικαλίστρια νηπιαγωγό)

Το νέο σχέδιο αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, όπως ψηφίστηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025, αναδεικνύει ένα σοβαρό πρόβλημα για την Προδημοτική Εκπαίδευση. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν είναι απλώς τεχνικό, αλλά θεσμικό και παιδαγωγικό, με άμεσες συνέπειες στο κλίμα των σχολικών μονάδων και, τελικά, πολύ φοβάμαι, στην ποιότητα της εκπαίδευσης που θα λαμβάνουν τα παιδιά μας.

Το πρόβλημα της ανομοιογένειας

Συγκεκριμένα, οι νέοι κανονισμοί αξιολόγησης ορίζουν ότι, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου, οι εκπαιδευτικοί αξιολογούνται είτε με αναλογία 85% από τον Επιθεωρητή και 15% από τον Διευθυντή, είτε με 50% και 50% από δύο Επιθεωρητές. Η δεύτερη περίπτωση αφορά την πλειοψηφία των νηπιαγωγείων μας λόγω απουσίας οργανικής θέσης Διευθυντή. Αυτή η διαφοροποίηση δημιουργεί ανομοιογένεια στην προέλευση των βαθμολογιών, η οποία γίνεται ιδιαίτερα κρίσιμη αν αναλογιστεί κανείς τον τρόπο που καθορίζεται η ανέλιξη ενός εκπαιδευτικού σύμφωνα με τη νομοθεσία.

Σύμφωνα με το Άρθρο 35Β (4) του «Περί Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου», η σειρά προτεραιότητας για την πλήρωση θέσεων καθορίζεται από την αριθμητική αποτίμηση της αξίας, των προσόντων και της αρχαιότητας. Ειδικότερα, για το κριτήριο της αξίας αναφέρει ότι το σύνολο των μονάδων προκύπτει από την «πρόσθεση του τετραπλασίου του μέσου όρου των τελευταίων δύο βαθμολογιών και του μέσου όρου της συνολικής βαθμολογίας των τελευταίων δέκα ετών υπηρεσίας στη θέση».

Είναι φανερό ότι όταν η «πρόσθεση του τετραπλασίου του μέσου όρου των τελευταίων δύο βαθμολογιών και του μέσου όρου της συνολικής βαθμολογίας των τελευταίων δέκα ετών υπηρεσίας στη θέση» προκύπτει από εντελώς διαφορετικά σχήματα και σταθμίσεις βαθμολογιών (πότε 85/15 και πότε 50/50), η σύγκριση μεταξύ υποψηφίων που διεκδικούν την ίδια προαγωγή ενδεχομένως να καθίσταται «προβληματική». Πώς διασφαλίζεται η ισονομία και η διαφάνεια όταν η «αξία» υπολογίζεται επί ανόμοιων βάσεων;

Διαμορφωτική αξιολόγηση και νηπιαγωγοί «δύο ταχυτήτων»

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω με την εισαγωγή της διαμορφωτικής αξιολόγησης. Ενώ ο στόχος είναι η συνεχής βελτίωση, οι «ειδικές ρυθμίσεις» για μικρές σχολικές μονάδες, που αποτελούν τον κανόνα στα νηπιαγωγεία, υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας νηπιαγωγών δύο ταχυτήτων. Οι νηπιαγωγοί αυτοί κινδυνεύουν να λαμβάνουν υποβαθμισμένη ανατροφοδότηση, οδηγούμενοι σε επαγγελματική απομόνωση, τη στιγμή που οι βαθμολογίες τους θα προσμετρώνται κανονικά στις διαδικασίες προαγωγής.

Ορατός ο κίνδυνος προσφυγών και αποσταθεροποίησης

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η αύξηση προσφυγών κατά αποφάσεων της ΕΕΥ δεν θα αποτελεί απλώς πιθανότητα, αλλά σχεδόν αναμενόμενη εξέλιξη. Οι προσφυγές δεν θα επιβαρύνουν μόνο τους εμπλεκόμενους εκπαιδευτικούς και τη διοίκηση, αλλά θα προκαλούν αλυσιδωτές καθυστερήσεις σε προαγωγές, μεταθέσεις και τοποθετήσεις, θα εντείνουν το κλίμα καχυποψίας και θα μεταφέρουν εντάσεις στο εσωτερικό των σχολείων. Όταν οι διαδικασίες προαγωγής μετατρέπονται σε πεδίο αντιπαράθεσης, το τίμημα το πληρώνει η λειτουργία του σχολείου και κατ’ επέκταση τα παιδιά μας.

Υποστελέχωση, το πάγιο πρόβλημα που επιδεινώνει τις στρεβλώσεις

Βέβαια οι πιο πάνω στρεβλώσεις δεν μπορούν να εξεταστούν αποκομμένα από το χρόνιο πρόβλημα της υποστελέχωσης στην Προδημοτική Εκπαίδευση. Η έλλειψη επαρκών οργανικών θέσεων Επιθεωρητριών, Διευθυντριών και Βοηθών Διευθυντριών, το οποίο αποτελεί πάγιο αίτημα της ΠΟΕΔ εδώ και πολλά χρόνια, έχει ήδη αναγνωριστεί από το ίδιο το ΥΠΑΝ. Η αποκατάσταση των οργανικών θέσεων δεν θα εξαλείψει πλήρως την επερχόμενη ανομοιογένεια, θα μειώσει όμως ουσιαστικά την έκταση του προβλήματος, περιορίζοντας τις διαφορετικές «αρχιτεκτονικές» και τις συνακόλουθες αδικίες στην επαγγελματική εξέλιξη.

Ευθύνη σχεδιασμού και πολιτικές επιλογές

Η κατάσταση που διαμορφώνεται δεν είναι αποτέλεσμα συγκυρίας, αλλά αποτελεί άμεση συνέπεια των επιλογών τόσο αυτών που σχεδίασαν όσο και αυτών που ψήφισαν το νέο σύστημα αξιολόγησης, χωρίς να ληφθούν επαρκώς υπόψη γενικότερα οι τεκμηριωμένες απόψεις και εισηγήσεις της ΠΟΕΔ, πόσο μάλλον οι ιδιαιτερότητες της Προδημοτικής Εκπαίδευσης και τα χρόνια, άλυτα προβλήματά της. Η ευθύνη, επομένως, βαραίνει όσους σχεδίασαν και όσους ψήφισαν ένα πλαίσιο που γεννά ανισότητες, αβεβαιότητα και διοικητική ένταση.

Η εκπαιδευτική κοινότητα χρειάζεται ένα σύστημα αξιολόγησης δίκαιο, λειτουργικό και προσαρμοσμένο στην πραγματικότητα των σχολείων μας. «Ως ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία θα συνεχίσουμε να παρεμβαίνουμε με υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα, ώστε η Αξιολόγηση […] να εφαρμοστεί με την απαραίτητη στήριξη των σχολείων» (Β.Κούλα). Η διόρθωση των στρεβλώσεων και η υλοποίηση των δεσμεύσεων που εκκρεμούν δεν είναι ζητήματα διευκόλυνσης ή χάρης, αλλά υποχρεώσεις της πολιτείας – εξουσίας (πολιτικής και νομοθετικής), τις οποίες καλείται να διορθώσει ή να υλοποιήσει αντίστοιχα. «Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η Αξιολόγηση δεν θα αποτελέσει μεταρρύθμιση, αλλά ένα ακόμη βάρος για τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς» (Β.Κούλα). Και όσο αυτές μετατίθενται, τόσο περισσότερο θα πλήττεται η λειτουργία της δημόσιας εκπαίδευσης με όλα της τα συνεπακόλουθα.

Στέλιος Οδυσσέως

Γενικός Γραμματέας ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία