ΕΟΑ & Τιμολόγηση Νερού: Η «Τιμωρία» των Πολυτέκνων και η Αόρατη Αδικία των Τεχνοκρατών

Του Ιωαννίκιου Φάκα

Ενώπιον της Βουλής τροχιοδρομούνται σύντομα οι νέες τιμολογήσεις νερού, και για άλλη μια φορά, η Κυπριακή Δημοκρατία, οι θεσμοί, ο ΕΟΑ και οι τεχνοκράτες φαίνεται να εθελοτυφλούν μπροστά στις πραγματικές ανάγκες των πολυμελών οικογενειών. Η λογική που διέπει τους σχεδιασμούς μπορεί να είναι τεχνοκρατικά συνεπής, αλλά κοινωνικά παραμένει άδικη: χρεώνουμε το «υδρόμετρο» και αγνοούμε τον «άνθρωπο».

Οι κατηγορίες κατανάλωσης βασίζονται στο νοικοκυριό ως μονάδα και όχι στον αριθμό των μελών. Έτσι δημιουργείται μια στρέβλωση που τιμωρεί ιδιαίτερα τις πολύτεκνες οικογένειες.

Η Ευαλωτότητα δεν είναι μόνο θέμα εισοδήματος

Είναι αυτονόητο ότι οι οικογένειες με πολλά παιδιά είναι πιο ευάλωτες. Δύο γονείς καλούνται να καλύψουν τις ανάγκες πολλών παιδιών που δεν εργάζονται. Η κατανάλωση νερού αυξάνεται φυσιολογικά — όχι από σπατάλη, αλλά από ανάγκη. Όταν το κράτος δεν λαμβάνει υπόψη αυτή την αυτονόητη ανισορροπία, τότε η αδικία είναι δομική. Η ευαλωτότητα δεν μπορεί να μετριέται μόνο με εισοδηματικά κριτήρια, αλλά και με τις πραγματικές ανάγκες διαβίωσης.

Το Παράδοξο και η «Τιμωρία»

Το σημερινό σύστημα δημιουργεί έναν προφανή παραλογισμό:

• Ένας πολίτης που ζει μόνος απολαμβάνει τη φθηνότερη κατηγορία χωρίς να θεωρείται ευάλωτος.
• Μια πολύτεκνη οικογένεια ωθείται αυτόματα στις ακριβότερες βαθμίδες λόγω αυξημένων αναγκών.
• Για να λάβει μικρή ελάφρυνση, πρέπει να αποδείξει ότι πληροί εισοδηματικά κριτήρια.

Με άλλα λόγια, ο μονήρης απολαμβάνει φθηνό νερό ανεξαρτήτως εισοδήματος, ενώ ο πολύτεκνος πρέπει να απολογηθεί για το εισόδημά του.

Επιχειρήσεις vs Πολύτεκνων

Η αντίφαση γίνεται εντονότερη όταν συγκριθούν οι οικιακές χρεώσεις με τις επιχειρήσεις. Στις οικιακές κατηγορίες η ανώτατη βαθμίδα φτάνει περίπου τα 5 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, ενώ στις επιχειρήσεις οι τιμές είναι σημαντικά χαμηλότερες. Δηλαδή, το νερό για μια οικονομική δραστηριότητα μπορεί να κοστίζει λιγότερο από το νερό που χρειάζεται μια μεγάλη οικογένεια για βασικές ανάγκες.

Πώς μπορεί να θεωρηθεί δίκαιο μια πολύτεκνη οικογένεια να πληρώνει ακριβότερα ανά κυβικό από μια επιχείρηση;

Η Πρόταση

Η λύση είναι απλή: οι βαθμίδες κατανάλωσης να υπολογίζονται ανά μέλος οικογένειας.

Αν η πρώτη βαθμίδα αφορά 10 τόνους για ένα άτομο, τότε για μια επταμελή οικογένεια πρέπει να αντιστοιχούν 70 τόνοι. Η εφαρμογή μπορεί να γίνει άμεσα, με την επίδειξη ταυτότητας πολύτεκνης οικογένειας, χωρίς γραφειοκρατία.

Αμελητέο Κόστος — Μεγάλο Όφελος

Το επιχείρημα του διοικητικού κόστους δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό όταν διακυβεύεται η ευημερία παιδιών. Οι πολύτεκνες οικογένειες αποτελούν περίπου το 4% των νοικοκυριών — δηλαδή ακόμη μικρότερο, ελάχιστο ποσοστό στο σύνολο των πελατών ύδρευσης, ενδεχομένως μικρότερο και από 0,4%. Το δημοσιονομικό κόστος θα ήταν πρακτικά αμελητέο, ενώ το κοινωνικό όφελος τεράστιο.

Ώρα Ευθύνης

Μπορεί η Πολιτεία και το νομοθετικό σώμα να ισχυρίζονται ότι δεν αντιλαμβάνονται αυτές τις απλές μαθηματικές πραγματικότητες. Όμως η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων — ο θεσμός που υπάρχει για να εντοπίζει τέτοιες αδικίες — δεν μπορεί να παραμένει σιωπηλή. Επιτέλους, κάποια στιγμή πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες του ρόλου της.

Η Βουλή έχει τώρα την ευκαιρία να διορθώσει μια προφανή αδικία πριν παγιωθεί. Το νερό είναι κοινωνικό αγαθό και η δίκαιη πρόσβαση σε αυτό αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας.

Είναι ώρα οι αποφάσεις να πάψουν να βλέπουν μόνο αριθμούς και να δουν τους ανθρώπους.