Από τις «ανάγκες που δεν διεκδικούνται» στις επιμορφώσεις των «μυρίων»

02 Φεβρουαρίου 2026, 18:33

Η δημόσια εκπαίδευση στην Κύπρο αντιμετωπίζει σήμερα σημαντικές προκλήσεις, με κυριότερη την αναστάτωση που προκαλεί η δυσκολία στην εξεύρεση αντικαταστατών. Η καθημερινότητα στις σχολικές μονάδες σημαδεύεται από μια κρίση κενών θέσεων, οι οποίες παραμένουν αδιάθετες στον πίνακα της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (ΕΕΥ), δημιουργώντας σοβαρά λειτουργικά και διδακτικά προβλήματα.

Οι αιτίες της «αδιεκδίκητης» στελέχωσης

Το πρόβλημα δεν είναι τυχαίο, αλλά αποτέλεσμα άλλων χρόνιων δυσλειτουργιών:

Εργασιακή ανασφάλεια: Οι αντικαταστάτες στερούνται βασικών θεσμοθετημένων εργασιακών δικαιωμάτων και αντιμετωπίζονται ως εκπαιδευτικοί «δεύτερης κατηγορίας».
Απουσία κινήτρων: Η έλλειψη εισοδηματικής ασφάλειας κατά τις περιόδους των διακοπών και η επαγγελματική αβεβαιότητα ενόψει της κατάργησης των καταλόγων διοριστέων το 2027 καθιστούν τις θέσεις αυτές μη ελκυστικές.
Συρρίκνωση της «δεξαμενής»: Πολλοί αδιόριστοι εκπαιδευτικοί απασχολούνται στα Προαιρετικά Ολοήμερα Σχολεία (ΠΟΣ), γεγονός που τους στερεί το δικαίωμα να διεκδικήσουν παράλληλα θέσεις αντικατάστασης, έστω και στα σχολεία που είναι διορισμένοι.

Επιμορφώσεις - express σε περιόδους υψηλού ρίσκου

Ενώ τα σχολεία υπολειτουργούν, το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας (ΥΠΑΝ) επιλέγει να προχωρήσει στον προγραμματισμό τεσσάρων μαζικών διαδικτυακών «επιμορφώσεων» για περίπου 15.000 εκπαιδευτικούς σχετικά με το νέο σχέδιο αξιολόγησης. Η κίνηση αυτή χαρακτηρίζεται από τις εκπαιδευτικές οργανώσεις ως «πρόχειρη» και «επικοινωνιακή», καθώς η ταυτόχρονη συμμετοχή χιλιάδων εκπαιδευτικών αναμένεται να παραλύσει τη λειτουργία των σχολείων. Να υπενθυμίσουμε ότι βρισκόμαστε σε περίοδο χαμηλών θερμοκρασιών με αρκετούς εκπαιδευτικούς (ή εργαζόμενους θα έλεγα καλύτερα) να παραμένουν στο σπίτι λόγω ασθένειας των ιδίων ή των οικείων τους. Αντί για ουσιαστική επιμόρφωση, οι οργανώσεις κάνουν λόγο για μια διαδικασία διεκπεραίωσης «για το θεαθήναι», που αγνοεί επιδεικτικά την έλλειψη προσωπικού για την κάλυψη των βασικών αναγκών.

Η αντίδραση των εκπαιδευτικών οργανώσεων

Η ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία ως η μεγαλύτερη κίνηση της ΠΟΕΔ και έχοντας ευθύνη έναντι του κλάδου πρώτη ανέδειξε τη σύνδεση της κρίσης των αντικαταστάσεων με το επιπρόσθετο βάρος των επιμορφώσεων. Σε ανακοίνωσή της ανέφερε ότι περίπου 5.000 παιδιά παγκύπρια μένουν καθημερινά χωρίς εκπαιδευτικό, με διάφορες συνέπειες, οι οποίες υπονομεύουν την μαθησιακή συνέχεια στη σχολική μονάδα.

Στη συνέχεια, με πρωτοβουλία των στελεχών της ΠΑΔΕΔ, η ΠΟΕΔ κάλεσε με ανακοίνωσή τα μέλη της να απέχουν από κάθε ενέργεια συμμετοχής στις εν λόγω επιμορφώσεις, καταγγέλλοντας παράλληλα την έλλειψη διαβούλευσης και τον κακό προγραμματισμό, ο οποίος δεν ανταποκρίνεται στον όγκο των εκπαιδευτικών. Η Πρόεδρος της ΠΟΕΔ, Μύρια Βασιλείου, υπογράμμισε ότι μόνο την τελευταία εβδομάδα του Ιανουαρίου 2026, οι αδιάθετες αντικαταστάσεις στη Δημοτική, Προδημοτική και Ειδική Εκπαίδευση ξεπέρασαν τις 200 ημερησίως.

Τα επιχειρήματα του ΥΠΑΝ

Το ΥΠΑΝ, επιχείρησε να υποβαθμίσει το πρόβλημα, ισχυριζόμενo ότι κανένα παιδί δεν μένει «εκτός τάξης». Ωστόσο, τα επιχειρήματα αυτά καταρρίπτονται από την πραγματικότητα:

ΥΠΑΝ	Πραγματικότητα
«Δεν υπάρχουν χιλιάδες παιδιά χωρίς αντικαταστάτη, το πρόβλημα αφορά μόνο ολιγοήμερες απουσίες»	Οι αριθμοί στους πίνακες της ΕΕΥ δείχνουν πάνω από 200 αδιάθετες αντικαταστάσεις καθημερινά, που αντιστοιχούν σε περίπου 5.000 παιδιά. Η απουσία έστω και για λίγες μέρες πλήττει τη μαθησιακή διαδικασία.
«Γίνονται διευθετήσεις, όπως αναπληρώσεις από άλλους εκπαιδευτικούς ή παρακολούθηση σε άλλη τάξη»	Αυτές οι «λύσεις ανάγκης» και οι συγχωνεύσεις τμημάτων υποβαθμίζουν την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και εξαντλούν το υφιστάμενο προσωπικό.
«Το ΥΠΑΝ δεν θέλει να παραπλανούμε τον κόσμο»	Η ΠΟΕΔ (και η ΠΑΔΕΔ) διερωτώνται πού βρίσκονται εκείνοι που μιλούσαν για «χαμένο διδακτικό χρόνο» στο παρελθόν, όταν τώρα η καθημερινή απουσία εκπαιδευτικών από χιλιάδες παιδιά θεωρείται κανονικότητα.

Προτάσεις για ουσιαστική λύση

Για την οριστική αντιμετώπιση της υποστελέχωσης, υπενθυμίζω ότι η ΠΑΔΕΔ – Πρωτοπορία καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις:

Θεσμοθέτηση εργασιακού πλαισίου: Δημιουργία σχεδίου υπηρεσίας με ξεκάθαρα δικαιώματα και υποχρεώσεις για τους αντικαταστάτες.
Εισοδηματικά κίνητρα: Παροχή ανεργιακού επιδόματος κατά τις διακοπές και παραχώρηση προσαυξήσεων με τη συμπλήρωση κάθε έτους υπηρεσίας.
Παράλληλη απασχόληση: Δικαίωμα των εκπαιδευτικών στα ΠΟΣ να εργάζονται παράλληλα ως αντικαταστάτες.
Πρόσθετοι διορισμοί: Διορισμός επιπλέον συμβασιούχων από την αρχή της χρονιάς αποκλειστικά για την κάλυψη μικρής διάρκειας αναγκών.

Η εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί με λογικές πρόχειρης διαχείρισης και επικοινωνιακών εντυπώσεων. Απαιτείται άμεση διαβούλευση και λήψη μέτρων που θα σέβονται τον μαθητή και τον εκπαιδευτικό.