Ψέματα και ανθρώπινες σχέσεις: Πώς επηρεάζουν την εμπιστοσύνη

Οι άνθρωποι λένε κατά μέσο όρο ένα έως δύο ψέματα την ημέρα, με πολλά από αυτά να είναι μικρές ανακρίβειες που λέγονται για να προστατευθούν οι σχέσεις, σύμφωνα με έρευνες.

Άλλες μελέτες εκτιμούν ότι το 59% των ενηλίκων λέει τουλάχιστον ένα ψέμα την ημέρα, ενώ ορισμένοι μπορεί να φτάνουν έως και τα πέντε.

Φυσικά, δεν έχουν όλα τα ψέματα την ίδια βαρύτητα. Ένα σχόλιο για ένα νέο κούρεμα διαφέρει σημαντικά από την απόκρυψη μιας παράλληλης σχέσης.

Όταν, όμως, κάποιος υποψιάζεται ότι ένα κοντινό του πρόσωπο δεν του λέει την αλήθεια, ακόμη και ένα μικρό ψέμα μπορεί να προκαλέσει απογοήτευση, θυμό ή αίσθημα προδοσίας.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι το ψέμα αποτελεί μια σύνθετη κοινωνική συμπεριφορά και μπορεί να έχει διαφορετικά κίνητρα.

Το σημαντικό είναι να εξετάζεται όχι μόνο η πρόθεση πίσω από ένα ψέμα, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζει τη σχέση.

Γιατί οι άνθρωποι λένε ψέματα

Οι ερευνητές συχνά διακρίνουν τα ψέματα σε δύο βασικές κατηγορίες: εκείνα που λέγονται για να προστατεύσουν μια σχέση και εκείνα που εξυπηρετούν κυρίως το ίδιο το άτομο.

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα λεγόμενα «λευκά ψέματα».

Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να πει σε έναν φίλο ότι του αρέσει ένα δώρο, ακόμη κι αν δεν είναι πραγματικά του γούστου του, προκειμένου να μην τον πληγώσει.

Αντίθετα, άλλα ψέματα μπορεί να χρησιμοποιούνται για να χειραγωγήσουν μια κατάσταση ή να αποκρύψουν μια πράξη που θα μπορούσε να έχει συνέπειες.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, το κίνητρο είναι περισσότερο προσωπικό και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη και τη σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων.

Υπάρχει επίσης η καταναγκαστική ή παθολογική ψευδολογία, κατά την οποία ένα άτομο λέει επανειλημμένα ψέματα, ακόμη και χωρίς να υπάρχει προφανής λόγος ή όφελος.

Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να εμφανίζεται σε συνδυασμό με ορισμένες διαταραχές προσωπικότητας, αλλά μπορεί επίσης να αποτελεί ξεχωριστό πρόβλημα.

Τι να κάνετε όταν κάποιος σας λέει ψέματα

Το να αντιληφθεί κάποιος ότι ένας άνθρωπος που εμπιστεύεται του έχει πει ψέματα μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Οι ειδικοί προτείνουν ορισμένα βήματα πριν από μια άμεση αντιπαράθεση.

Εξετάστε ποιος είναι ο άνθρωπος απέναντί σας

Δεν αντιδρούν όλοι με τον ίδιο τρόπο και δεν έχουν όλες οι σχέσεις την ίδια δυναμική.

Πριν από μια έντονη αντίδραση, είναι χρήσιμο να σκεφτείτε ποιος είναι ο άνθρωπος που πιθανόν σας είπε ψέματα και ποια είναι η συνήθης συμπεριφορά του.

Ένα ψέμα από έναν στενό φίλο που συνήθως σας στηρίζει μπορεί να χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση από τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου που συστηματικά σας υποτιμά ή σας παραπλανά.

Εξετάστε και τη δική σας στάση

Πριν κατηγορήσετε κάποιον, αξίζει να αναρωτηθείτε πώς θα αντιδρούσατε αν σας είχε πει εξαρχής την αλήθεια.

Αν, για παράδειγμα, αντιδράτε συστηματικά με θυμό όταν κάποιος σας λέει κάτι που δεν θέλετε να ακούσετε, μπορεί να συμβάλλετε άθελά σας στο να αποφεύγει να σας μιλήσει ανοιχτά.

Η ειλικρινής αξιολόγηση της δικής σας στάσης μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα γιατί δημιουργήθηκε η συγκεκριμένη κατάσταση.

Καταγράψτε όσα γνωρίζετε

Όταν κάποιος αμφισβητεί συνεχώς όσα βλέπετε ή θυμάστε και σας κάνει να αμφιβάλλετε για την αντίληψή σας, η καταγραφή των γεγονότων μπορεί να βοηθήσει.

Η καταγραφή όσων συνέβησαν, των ημερομηνιών ή των συζητήσεων μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος να παραμείνετε συνδεδεμένοι με τη δική σας αντίληψη της πραγματικότητας.

Σκεφτείτε πριν ανοίξετε τη συζήτηση

Πριν ανοίξετε μια δύσκολη συζήτηση, είναι χρήσιμο να ξεκαθαρίσετε τι ακριβώς θέλετε να πείτε.

Η προετοιμασία μπορεί να σας βοηθήσει να παραμείνετε επικεντρωμένοι στο ζήτημα και να μην παρασυρθείτε από την ένταση της στιγμής.

Δείξτε κατανόηση

Δεν είναι κάθε διαφορετική εκδοχή των γεγονότων απαραίτητα σκόπιμο ψέμα.

Μπορεί να υπάρχει μια παρεξήγηση ή διαφορετική αντίληψη μιας κατάστασης.

Αν αποφασίσετε να συζητήσετε το θέμα, οι ειδικοί προτείνουν να εξηγήσετε τι σας έκανε να πιστέψετε ότι ειπώθηκε ψέμα και να δώσετε στον άλλο άνθρωπο την ευκαιρία να εξηγήσει τη δική του πλευρά.

Προσπαθήστε να παραμείνετε ψύχραιμοι

Ακόμη και όταν το ψέμα είναι σοβαρό, η διατήρηση της ψυχραιμίας μπορεί να βοηθήσει τη συζήτηση να παραμείνει παραγωγική.

Ο θυμός και η απογοήτευση είναι φυσιολογικά συναισθήματα, όμως μια έντονη αντίδραση που αργότερα θα μετανιώσετε μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Θέστε ξεκάθαρα όρια

Τα όρια είναι σημαντικά ιδιαίτερα όταν το ψέμα έχει κλονίσει μια σχέση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να ελέγξουμε τη συμπεριφορά ενός άλλου ανθρώπου.

ημαίνει ότι μπορούμε να ξεκαθαρίσουμε τι θεωρούμε αποδεκτό και ποιες θα είναι οι δικές μας επιλογές εάν τα όριά μας δεν γίνουν σεβαστά.

Δώστε χρόνο στον εαυτό σας

Ένα ψέμα μπορεί να προκαλέσει διαφορετικά συναισθήματα, από ενόχληση και απογοήτευση έως έντονο κλονισμό της εμπιστοσύνης.

Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για σοβαρή αποκάλυψη, μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να επεξεργαστείτε όσα συνέβησαν.

Η καταγραφή των συναισθημάτων ή η συζήτηση με ένα πρόσωπο που εμπιστεύεστε μπορεί να βοηθήσει.

Απλές τεχνικές, όπως οι βαθιές αναπνοές, μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη διαχείριση της έντασης.

Αναζητήστε τη βοήθεια ειδικού

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο είτε για την αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένης κατάστασης είτε ως πιο μακροχρόνια υποστήριξη.

Όταν το ψέμα έχει δημιουργήσει σοβαρή ρήξη σε μια σχέση, ένας ειδικός μπορεί να βοηθήσει τους δύο ανθρώπους να κατανοήσουν τα συναισθήματα, τις ανάγκες και τις προσδοκίες τους και να επικοινωνήσουν πιο αποτελεσματικά.

Δώστε στον άλλο την ευκαιρία να ξαναχτίσει την εμπιστοσύνη

Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης δεν γίνεται άμεσα.

Αν το άτομο που είπε το ψέμα αναγνωρίζει την ευθύνη του και κατανοεί τον τρόπο με τον οποίο πλήγωσε τον άλλον, αυτό μπορεί να αποτελέσει θετικό σημάδι.

Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει ανάληψη ευθύνης ή προσπάθεια αλλαγής, μπορεί να είναι δυσκολότερο να αποκατασταθεί η σχέση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απόσταση από το συγκεκριμένο άτομο μπορεί να είναι η πιο βοηθητική επιλογή.

Διατηρήστε ρεαλιστικές προσδοκίες

Υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να συνεχίσουν να λένε ψέματα, ακόμη και όταν τους έχει επισημανθεί ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζουν τους άλλους.

Το να αναγνωρίζετε τι μπορείτε και τι δεν μπορείτε να περιμένετε από έναν άνθρωπο μπορεί να σας προστατεύσει από μελλοντική απογοήτευση.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να διακόψετε μια σχέση.

Μπορεί, όμως, να σημαίνει ότι προσαρμόζετε τον βαθμό εμπιστοσύνης και εξάρτησης που έχετε από το συγκεκριμένο άτομο.

Η εμπιστοσύνη χρειάζεται χρόνο

Το να ανακαλύψει κάποιος ότι του είπαν ψέματα μπορεί να προκαλέσει έντονα συναισθήματα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για έναν άνθρωπο που θεωρεί σημαντικό στη ζωή του.

Πριν από μια άμεση αντιπαράθεση, μπορεί να βοηθήσει η προσπάθεια κατανόησης της πρόθεσης πίσω από το ψέμα, η ψύχραιμη συζήτηση και η σαφής διατύπωση των ορίων.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Η εμπιστοσύνη μπορεί να αποκατασταθεί όταν υπάρχει ειλικρίνεια, ανάληψη ευθύνης και διάθεση για αλλαγή, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί χρόνος ή ακόμη και απόσταση για να προστατευθεί η προσωπική ευημερία.