Πιο καθυστερημένη η διάγνωση γυναικών με ΔΕΠΥ

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) λαμβάνουν τη διάγνωσή τους σημαντικά αργότερα από τους άνδρες. Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες διαγιγνώσκονται περίπου 5 χρόνια αργότερα από τους άνδρες συνομηλίκους τους. Πολλές φορές προηγείται λανθασμένη διάγνωση, όπως άγχος ή άλλες ψυχικές διαταραχές, πριν ένας ειδικός αναγνωρίσει σωστά την ΔΕΠΥ. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι γυναίκες δεν διαγιγνώσκονται ποτέ.

Η δημοσιογράφος Maria Cohut εξηγεί ότι έλαβε τη διάγνωση ΔΕΠΥ ως ενήλικη, κάτι που δεν της προκάλεσε ιδιαίτερη έκπληξη. Από μικρή ένιωθε ότι λειτουργούσε διαφορετικά από τους άλλους. Θυμάται μια χαρακτηριστική στιγμή στο γραφείο, όπου έκανε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, περπατούσε, μιλούσε και πληκτρολογούσε στον υπολογιστή, κάτι που για εκείνη ήταν φυσικό, αλλά για τους άλλους φαινόταν ασυνήθιστο.

Ο λόγος που διαγνώστηκε αργά σχετίζεται, όπως εξηγεί, με το ότι όταν μεγάλωνε, η ΔΕΠΥ δεν ήταν ευρέως γνωστή. Επιπλέον, ήταν ένα ήσυχο παιδί που τα πήγαινε καλά στο σχολείο, χωρίς την έντονη υπερκινητικότητα που συνήθως συνδέεται με την ΔΕΠΥ. Έτσι, δεν ταίριαζε στο «στερεότυπο» παιδιού με ΔΕΠΥ, με αποτέλεσμα κανείς να μην υποψιαστεί την ύπαρξή της.

Πολλές γυναίκες μαθαίνουν από νωρίς να «κρύβουν» τα χαρακτηριστικά τους, μία διαδικασία που ονομάζεται masking (μάσκα συμπεριφοράς). Αυτό σημαίνει ότι προσπαθούν να δείχνουν συγκεντρωμένες ή ήρεμες, ακόμη και όταν δυσκολεύονται εσωτερικά. Για παράδειγμα, μπορεί να ονειροπολούν στην τάξη αλλά να προσποιούνται ότι προσέχουν, επειδή φοβούνται ότι διαφορετικά θα θεωρηθούν κακές μαθήτριες.

Η ψυχολόγος καθηγήτρια Davida Hartman εξηγεί ότι ένας βασικός λόγος καθυστέρησης στη διάγνωση είναι το ότι τα διαγνωστικά συστήματα βασίστηκαν ιστορικά κυρίως σε αγόρια. Το κλασικό μοντέλο της ΔΕΠΥ περιγράφει ένα υπερκινητικό παιδί που δεν μπορεί να καθίσει ήσυχο, κάτι που δεν αντιπροσωπεύει όλες τις μορφές της κατάστασης. Πολλές γυναίκες παρουσιάζουν πιο εσωτερικά χαρακτηριστικά, όπως δυσκολία συγκέντρωσης, άγχος ή συναισθηματική εξάντληση, τα οποία συχνά παρερμηνεύονται.

Επιπλέον, κοινωνικές προσδοκίες επηρεάζουν τον τρόπο που οι γυναίκες συμπεριφέρονται. Από μικρές μαθαίνουν να είναι «ήσυχες», ευγενικές και οργανωμένες, γεγονός που τις οδηγεί στο να καταπιέζουν συμπεριφορές που θα μπορούσαν να τραβήξουν την προσοχή. Αυτό το συνεχές «masking» μπορεί να προκαλέσει έντονο στρες, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αίσθημα ντροπής. Με τον χρόνο, πολλές γυναίκες φτάνουν σε σημείο να μην γνωρίζουν τον πραγματικό τους εαυτό, επειδή έχουν μάθει να λειτουργούν σύμφωνα με κοινωνικές απαιτήσεις.

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η περιεμμηνόπαυση, η περίοδος πριν την εμμηνόπαυση. Σε αυτή τη φάση, οι ορμονικές αλλαγές μπορεί να δυσκολέψουν περισσότερο τη διαχείριση της προσοχής, της μνήμης και των συναισθημάτων. Αν και δεν «δημιουργεί» ΔΕΠΥ, μπορεί να κάνει τα χαρακτηριστικά της πιο εμφανή ή πιο δύσκολα στη διαχείριση.

Για να διαγνωστεί κάποιος με ΔΕΠΥ, απαιτείται να υπάρχουν ενδείξεις πριν από την ηλικία των 12 ετών. Η διαδικασία αξιολόγησης είναι αυστηρή και περιλαμβάνει λεπτομερή εξέταση της παιδικής ηλικίας και της καθημερινής λειτουργικότητας. Ωστόσο, αυτό μπορεί να είναι δύσκολο όταν δεν υπάρχουν μνήμες ή άτομα που να θυμούνται την παιδική συμπεριφορά.

Όσον αφορά τη θεραπεία, δεν χρειάζονται όλοι φαρμακευτική αγωγή. Για ορισμένους ανθρώπους τα φάρμακα είναι ιδιαίτερα βοηθητικά, ενώ για άλλους όχι. Η αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ είναι εξατομικευμένη και μπορεί να περιλαμβάνει ψυχολογική υποστήριξη, αλλαγές στον τρόπο ζωής και πρακτικές οργάνωσης.

Τα βασικά εμπόδια στη διάγνωση περιλαμβάνουν μεγάλες λίστες αναμονής, υψηλό κόστος ιδιωτικής αξιολόγησης και έλλειψη γνώσης από επαγγελματίες υγείας. Συχνά, συμπτώματα όπως άγχος και κατάθλιψη «σκεπάζουν» την πιθανότητα ΔΕΠΥ, οδηγώντας σε λανθασμένη αντιμετώπιση.

Οι ειδικοί προτείνουν να αντιμετωπίζεται η ΔΕΠΥ όχι μόνο ως έλλειμμα προσοχής αλλά ως διαφορετικός τρόπος λειτουργίας του εγκεφάλου. Τα άτομα με ΔΕΠΥ συχνά διαθέτουν δημιουργικότητα, έντονη συγκέντρωση σε θέματα που τους ενδιαφέρουν και ικανότητα διαχείρισης πολλών πληροφοριών ταυτόχρονα. Αυτές οι ιδιότητες μπορούν να αποτελέσουν πλεονεκτήματα σε πολλούς τομείς.

Για την υποστήριξη γυναικών με ΔΕΠΥ, σημαντικό ρόλο παίζει η κατανόηση από το περιβάλλον τους. Για παράδειγμα, αν μια γυναίκα ξεχάσει μια σημαντική ημερομηνία ή καθυστερήσει, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν ενδιαφέρεται για τους άλλους. Συχνά πρόκειται για δυσκολίες διαχείρισης χρόνου και μνήμης.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τέλος, οι ειδικοί συμβουλεύουν τις γυναίκες να αποφεύγουν την υπερφόρτωση ευθυνών και να μην προσπαθούν να ανταποκριθούν σε όλες τις κοινωνικές απαιτήσεις. Η φροντίδα του εαυτού, η ξεκούραση και η αποδοχή των προσωπικών ορίων είναι βασικά στοιχεία για καλύτερη ποιότητα ζωής. Η βαθύτερη κατανόηση της ΔΕΠΥ μπορεί να βοηθήσει τις γυναίκες να ζουν πιο αυθεντικά και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.