Ο καφές δρα στον άξονα εντέρου- εγκεφάλου και επηρεάζει ακόμα και τον ψυχισμό

Ερευνητές από το APC Microbiome Ireland στο University College Cork έκαναν ένα σημαντικό βήμα στην κατανόηση του πώς ο καφές επηρεάζει τον οργανισμό. Για πρώτη φορά μελετήθηκε σε βάθος η επίδρασή του στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, δηλαδή το σύστημα επικοινωνίας μεταξύ πεπτικού συστήματος και εγκεφάλου. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Nature Communications, δείχνουν ότι η τακτική κατανάλωση καφέ -είτε με καφεΐνη είτε χωρίς- μπορεί να επηρεάσει το μικροβίωμα του εντέρου, αλλά και τη διάθεση και το άγχος.

Ο καφές συνδέεται εδώ και χρόνια με οφέλη για την πέψη και την ψυχική υγεία, όμως οι μηχανισμοί πίσω από αυτά τα αποτελέσματα δεν ήταν πλήρως κατανοητοί. Η συγκεκριμένη μελέτη επικεντρώθηκε στο πώς ο καφές επηρεάζει την αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ μικροβιώματος και εγκεφάλου, χρησιμοποιώντας βιολογικά και ψυχολογικά δεδομένα.

Για τη διερεύνηση αυτή, οι επιστήμονες συνέκριναν 31 άτομα που πίνουν συστηματικά καφέ με 31 που δεν πίνουν καθόλου. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ψυχολογικά τεστ, κατέγραψαν τη διατροφή και την πρόσληψη καφεΐνης, και έδωσαν δείγματα κοπράνων και ούρων, ώστε να αναλυθούν τα βακτήρια του εντέρου και η συναισθηματική τους κατάσταση. Οι «τακτικοί καταναλωτές» ορίστηκαν ως όσοι πίνουν 3-5 φλιτζάνια καφέ την ημέρα, ποσότητα που θεωρείται ασφαλής σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων.

Η μελέτη είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη σχεδίασή της. Αρχικά, οι καταναλωτές καφέ σταμάτησαν την κατανάλωση για δύο εβδομάδες. Κατά τη διάρκεια αυτής της αποχής, οι ερευνητές παρακολούθησαν αλλαγές τόσο στο μικροβίωμα όσο και στην ψυχική κατάσταση. Διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στα μεταβολικά προϊόντα των βακτηρίων του εντέρου, γεγονός που έδειξε ότι ο καφές επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία τους.

Στη συνέχεια, ο καφές επανεισήχθη σταδιακά, χωρίς οι συμμετέχοντες να γνωρίζουν αν κατανάλωναν κανονικό ή ντεκαφεϊνέ. Οι μισοί έλαβαν καφέ χωρίς καφεΐνη και οι άλλοι μισοί κανονικό καφέ. Και στις δύο ομάδες παρατηρήθηκε βελτίωση στη διάθεση, με μείωση του στρες, της κατάθλιψης και της παρορμητικότητας. Αυτό δείχνει ότι ο καφές μπορεί να επηρεάζει θετικά τη διάθεση ακόμη και χωρίς την παρουσία καφεΐνης.

Η έρευνα εντόπισε επίσης συγκεκριμένα βακτήρια που σχετίζονται με την κατανάλωση καφέ. Τα επίπεδα των Eggertella sp και Cryptobacterium curtum ήταν αυξημένα στους καταναλωτές καφέ. Αυτά τα μικρόβια φαίνεται να συμβάλλουν σε διαδικασίες όπως η παραγωγή οξέων στο έντερο και η σύνθεση χολικών οξέων, τα οποία μπορεί να προστατεύουν από παθογόνους μικροοργανισμούς. Επιπλέον, παρατηρήθηκε αύξηση των Firmicutes, μιας ομάδας βακτηρίων που έχει συσχετιστεί με θετικά συναισθήματα, ιδιαίτερα στις γυναίκες.

Όσον αφορά τις επιδράσεις στον εγκέφαλο, τα αποτελέσματα διέφεραν ανάλογα με το είδος του καφέ. Η βελτίωση στη μάθηση και τη μνήμη παρατηρήθηκε μόνο σε όσους κατανάλωναν ντεκαφεϊνέ, γεγονός που υποδηλώνει ότι άλλες ουσίες του καφέ, όπως οι πολυφαινόλες, ίσως ευθύνονται για αυτά τα γνωστικά οφέλη.

Αντίθετα, ο καφές με καφεΐνη παρουσίασε διαφορετικά πλεονεκτήματα. Μόνο οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν καφεΐνη εμφάνισαν μείωση του άγχους, καθώς και βελτίωση στην προσοχή και την εγρήγορση. Επιπλέον, η καφεΐνη συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής στον οργανισμό.

Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής John Cryan, εξήγησε ότι το ενδιαφέρον του κοινού για την υγεία του εντέρου έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ γίνεται όλο και πιο σαφής η σύνδεση μεταξύ πεπτικής και ψυχικής υγείας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν ήταν ξεκάθαρο πώς ακριβώς ο καφές επηρεάζει αυτόν τον άξονα.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο καφές φαίνεται να επηρεάζει τόσο το μικροβίωμα όσο και τη λειτουργία του εγκεφάλου, πιθανώς αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο δρουν συλλογικά τα μικρόβια και τα μεταβολικά προϊόντα που παράγουν. Αυτό σημαίνει ότι ο καφές θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας διατροφικής στρατηγικής για τη βελτίωση της ισορροπίας του εντέρου.

Ο καθηγητής τόνισε επίσης ότι ο καφές δεν είναι απλώς μια πηγή καφεΐνης, αλλά ένας πολύπλοκος διατροφικός παράγοντας που αλληλεπιδρά με το μικροβίωμα, τον μεταβολισμό και τη συναισθηματική κατάσταση. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τόσο ο κανονικός όσο και ο ντεκαφεϊνέ καφές μπορούν να επηρεάσουν την υγεία, με διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς τρόπους.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, η μελέτη αναδεικνύει τον καφέ ως έναν σημαντικό παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει θετικά τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία, μέσω της πολύπλοκης σχέσης εντέρου και εγκεφάλου.