Η ρευματοειδής αρθρίτιδα συνδέεται με την κατάθλιψη

Το 2021, περίπου 17,9 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζούσαν με ρευματοειδή αρθρίτιδα, μια αυτοάνοση νόσο που προκαλεί φλεγμονή στις αρθρώσεις. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η πάθηση αυξάνει τον κίνδυνο για μόνιμες βλάβες στις αρθρώσεις, οστεοπόρωση, καρδιαγγειακά προβλήματα, διαταραχές ύπνου, παχυσαρκία, καθώς και ψυχικές διαταραχές όπως το άγχος και η κατάθλιψη. Δύο πρόσφατες επιστημονικές δημοσιεύσεις υποστηρίζουν ότι ορισμένα από αυτά τα προβλήματα δεν αποτελούν απλώς συνέπειες της νόσου, αλλά ενδέχεται να συμβάλλουν ενεργά στη διατήρησή της, ιδιαίτερα σε ασθενείς με δύσκολα αντιμετωπίσιμη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι παράγοντες όπως η κατάθλιψη, το κάπνισμα, η παχυσαρκία και οι διαταραχές ύπνου μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πορεία της νόσου και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Ο καθηγητής ρευματολογίας Γκιόργκι Νάγκι εξηγεί ότι στο παρελθόν η θεραπεία επικεντρωνόταν σχεδόν αποκλειστικά στη μείωση της φλεγμονής των αρθρώσεων. Ωστόσο, στην κλινική πράξη παρατηρούνται συχνά ασθενείς των οποίων οι εργαστηριακές εξετάσεις φαίνονται φυσιολογικές, αλλά εξακολουθούν να υποφέρουν από πόνο, κόπωση και μειωμένη λειτουργικότητα στην καθημερινή ζωή. Αυτό συμβαίνει επειδή παράγοντες όπως η κατάθλιψη ή η κακή ποιότητα ύπνου μπορούν να ενισχύσουν την αίσθηση του πόνου, ανεξάρτητα από τη φλεγμονή.

Σύμφωνα με τον Νάγκι, το σημαντικότερο εύρημα είναι ότι τα προβλήματα αυτά δεν συνυπάρχουν απλώς με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, αλλά αλληλεπιδρούν μαζί της δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Για παράδειγμα, ο έντονος πόνος μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη σωματική δραστηριότητα και τελικά σε παχυσαρκία. Η παχυσαρκία με τη σειρά της προκαλεί χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή, επιδεινώνοντας τη νόσο. Παρόμοια, η αποτυχία πολλών θεραπειών μπορεί να μειώσει την ψυχολογία του ασθενούς και να προκαλέσει κατάθλιψη. Η κατάθλιψη αυξάνει την αντίληψη του πόνου και δυσκολεύει τη συνέπεια στη θεραπεία, επιβαρύνοντας περαιτέρω την κατάσταση.

Η αναγνώριση αυτής της αμφίδρομης σχέσης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, επειδή δείχνει ότι η βελτίωση τροποποιήσιμων παραγόντων του τρόπου ζωής μπορεί να σπάσει τον φαύλο κύκλο, ακόμη και χωρίς την προσθήκη νέων φαρμάκων.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές πρότειναν ένα νέο μοντέλο αντιμετώπισης της δύσκολα θεραπεύσιμης ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Μέχρι σήμερα, η θεραπεία ακολουθεί συνήθως μια γραμμική λογική: όταν ένα φάρμακο δεν αποδίδει, αντικαθίσταται από ένα ισχυρότερο. Το νέο μοντέλο προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση. Αντί να αυξάνεται αυτόματα η φαρμακευτική αγωγή, πραγματοποιείται μια συνολική επανεκτίμηση της κατάστασης του ασθενούς.

Η αξιολόγηση αυτή εξετάζει τέσσερις βασικούς τομείς: τη βιολογία της νόσου, τις συνυπάρχουσες παθήσεις, τις συμπεριφορές του ασθενούς όπως η συμμόρφωση στη θεραπεία και τους παράγοντες της καθημερινότητας, όπως ο ύπνος, οι κοινωνικές σχέσεις και η υποστήριξη από το περιβάλλον. Έτσι, αντί να αλλάζει απλώς η συνταγή φαρμάκων, ο ασθενής μπορεί να παραπεμφθεί σε ομάδα ειδικών που περιλαμβάνει ψυχολόγους, ειδικούς διαχείρισης πόνου, διαιτολόγους ή συμβούλους υγείας.

Σύμφωνα με τον Νάγκι, η προσέγγιση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή η συνεχής αύξηση των ανοσοτροποποιητικών φαρμάκων δεν βοηθά όλους τους ασθενείς. Αντίθετα, μπορεί να αυξήσει τις παρενέργειες και το οικονομικό κόστος χωρίς ουσιαστική βελτίωση των συμπτωμάτων. Για τον λόγο αυτό, είναι αναγκαίο να εντοπιστούν οι βαθύτεροι, μη φλεγμονώδεις παράγοντες που συντηρούν τη νόσο.

Οι ειδικοί τονίζουν επίσης τη σημασία της σχέσης μεταξύ ψυχικής και σωματικής υγείας. Η σύμβουλος υγείας Έρικα Φρένκελ επισημαίνει ότι συνήθως θεωρούμε πως η ασθένεια προκαλεί ψυχικά προβλήματα, όμως η σχέση λειτουργεί και αντίστροφα. Η κακή ψυχική κατάσταση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σωματική υγεία και την πορεία μιας χρόνιας νόσου.

Παρόμοια άποψη εκφράζει και η ψυχοθεραπεύτρια Νέχα Πατίλ Κουμάρ, η οποία θεωρεί αναμενόμενο το γεγονός ότι η κατάθλιψη μπορεί να διατηρεί τα συμπτώματα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Η κατάθλιψη επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται και επεξεργάζεται τον πόνο, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τη συνέπεια του ασθενούς στην τήρηση της θεραπείας.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας πρέπει να είναι ολιστική. Η αποτελεσματική θεραπεία δεν περιορίζεται μόνο στον έλεγχο της φλεγμονής, αλλά απαιτεί παράλληλη φροντίδα της ψυχικής υγείας, των συνηθειών ζωής και των κοινωνικών αναγκών του ασθενούς. Με αυτόν τον τρόπο είναι πιθανό να βελτιωθούν τόσο η ποιότητα ζωής όσο και τα συνολικά αποτελέσματα της θεραπείας.