Η ΔΕΠΥ μπορεί να έχει ένα απρόσμενο πλεονέκτημα στη δημιουργικότητα

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους και μπορεί να δυσκολεύει την καθημερινότητα, ιδιαίτερα σε δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση, έλεγχο των παρορμήσεων και παρατεταμένη προσοχή.

Ταυτόχρονα, ορισμένα χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη ΔΕΠΥ εμφανίζονται και σε ανθρώπους με ιδιαίτερα υψηλή δημιουργικότητα, μεταξύ άλλων καλλιτέχνες και καινοτόμους.

Νέα έρευνα της νευροεπιστήμονα Dr. Radwa Khalil από το Constructor University εξετάζει την επιστημονική βάση αυτής της φαινομενικής αντίφασης.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο iScience, εξετάζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των νευρολογικών μηχανισμών της προσοχής και της δημιουργικότητας.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ορισμένες νοητικές διεργασίες που συνδέονται με τη ΔΕΠΥ, όπως η ευρύτερη ή «αποεστιασμένη» προσοχή, ενδέχεται να υποστηρίζουν τη δημιουργική σκέψη όταν κατευθύνονται με παραγωγικό τρόπο.

Η ΔΕΠΥ πέρα από τις δυσκολίες

Η έρευνα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να εξεταστεί η ΔΕΠΥ όχι αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα των ελλειμμάτων και των δυσκολιών που προκαλεί.

«Υπάρχει η τάση να αντιμετωπίζονται οι διαταραχές που σχετίζονται με την προσοχή, όπως η ΔΕΠΥ, αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα του ελλείμματος: τι δεν λειτουργεί, τι λείπει ή τι πρέπει να διορθωθεί;», αναφέρει η Dr. Khalil.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, νεότερα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η προσοχή και η δημιουργικότητα βασίζονται εν μέρει στα ίδια νευρωνικά δίκτυα.

Η διαφορετική λειτουργία της προσοχής, επομένως, δεν αποτελεί απαραίτητα μόνο μειονέκτημα.

Όταν κατευθύνεται κατάλληλα, μπορεί να διευκολύνει τη δημιουργική σκέψη και τη δημιουργία νέων συνδέσεων μεταξύ ιδεών.

Ένας εγκέφαλος με ευρύτερη «δέσμη» προσοχής

Η Dr. Khalil χρησιμοποιεί την εικόνα ενός προβολέα για να εξηγήσει τη σχέση μεταξύ προσοχής και ΔΕΠΥ.

Στους περισσότερους ανθρώπους, η προσοχή μπορεί να λειτουργεί σαν ένας προβολέας που εστιάζει σε ένα συγκεκριμένο σημείο.

Στη ΔΕΠΥ, η «δέσμη» της προσοχής μπορεί να είναι ευρύτερη, επιτρέποντας την ταυτόχρονη επεξεργασία περισσότερων πληροφοριών.

Αυτό μπορεί να δημιουργεί δυσκολίες όταν μια δραστηριότητα απαιτεί απόλυτη συγκέντρωση σε έναν συγκεκριμένο στόχο.

Από την άλλη πλευρά, η ευρύτερη αυτή εστίαση μπορεί να ενθαρρύνει την εξερεύνηση διαφορετικών ιδεών και να διευκολύνει τη δημιουργία απρόσμενων συνδέσεων.

Οι ερευνητές αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στη συνειρμική σκέψη, δηλαδή στην ικανότητα του νου να μετακινείται από μία ιδέα σε μια άλλη και να δημιουργεί νέους συνδυασμούς.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργικότητα, αλλά συνδέεται επίσης με την περιπλάνηση της σκέψης και τη διάσπαση της προσοχής που παρατηρούνται συχνά στη ΔΕΠΥ.

Η δημιουργικότητα ως πιθανό εργαλείο

Η σύνδεση μεταξύ προσοχής και δημιουργικότητας θα μπορούσε να έχει πρακτικές προεκτάσεις για τη διαχείριση της ΔΕΠΥ.

Οι ερευνητές εξετάζουν την πιθανότητα δραστηριότητες όπως η ζωγραφική, η μουσική, ο χορός, η γραφή και τα παιχνίδια να προσφέρουν στα άτομα με ΔΕΠΥ έναν οργανωμένο τρόπο να κατευθύνουν τη διευρυμένη προσοχή τους.

Παράλληλα, εκτιμούν ότι η συστηματική ενασχόληση με δημιουργικές δραστηριότητες ενδέχεται να ενεργοποιεί και να ενισχύει νευρωνικά δίκτυα που σχετίζονται με τον έλεγχο της προσοχής.

«Η αυθεντική δημιουργική έκφραση είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ευχάριστη απόσπαση», σημειώνει η Dr. Khalil.

Σύμφωνα με την ίδια, η δημιουργική διαδικασία ενεργοποιεί κυκλώματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στον έλεγχο της προσοχής και μπορεί να λειτουργεί σαν «άσκηση» για τον εγκέφαλο.

Χρειάζεται περισσότερη έρευνα

Παρά τα ενθαρρυντικά στοιχεία, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σχέση μεταξύ δημιουργικότητας και προσοχής δεν έχει ακόμη κατανοηθεί πλήρως.

Η μελέτη προτείνει ένα πλαίσιο για μελλοντική έρευνα, με μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών επιστημονικών κλάδων, νέες μεθοδολογικές προσεγγίσεις και μακροχρόνιες μελέτες που θα μπορούν να παρακολουθούν τις αλλαγές σε βάθος χρόνου.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Στόχος είναι να διαπιστωθεί σε ποιες περιπτώσεις οι δημιουργικές δραστηριότητες μπορούν να είναι πραγματικά χρήσιμες και κατά πόσο θα μπορούσαν στο μέλλον να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τις υπάρχουσες παρεμβάσεις για τη ΔΕΠΥ, και όχι ως υποκατάστατό τους.