Φθινόπωρο και άγχος: Ποια σημάδια να προσέξετε

16 September 2026, 16:30

Η επιστροφή στη ρουτίνα, οι μικρότερες ημέρες και η λιγότερη ηλιοφάνεια μπορεί για ορισμένους ανθρώπους να συνοδεύονται από αυξημένο άγχος, χαμηλή διάθεση και κόπωση.

Το φαινόμενο αναφέρεται συχνά ως «φθινοπωρινό άγχος» και περιγράφει την τάση ορισμένων ανθρώπων να αισθάνονται περισσότερο στρες ή μελαγχολία κατά τους φθινοπωρινούς μήνες.

Σύμφωνα με άρθρο της Healthline, οι αιτίες μπορεί να σχετίζονται τόσο με τις αλλαγές στο φυσικό φως και την καθημερινή ρουτίνα όσο και με ψυχολογικούς παράγοντες, όπως η επιστροφή στο σχολείο ή στην εργασία, η προσμονή των γιορτών και η αίσθηση ότι κάποιοι στόχοι του καλοκαιριού έμειναν ανεκπλήρωτοι.

Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν

Η γενική γιατρός Clare Morrison εξηγεί ότι ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν κάθε φθινόπωρο παρόμοια συμπτώματα, χωρίς να υπάρχει πάντα ένας σαφής εξωτερικός λόγος.

Μπορεί να εμφανιστούν χαμηλή διάθεση, αυξημένη ανησυχία, ευερεθιστότητα, υπνηλία, κόπωση και μειωμένο ενδιαφέρον για καθημερινές δραστηριότητες.

Το γεγονός ότι η κατάσταση επαναλαμβάνεται περίπου την ίδια περίοδο κάθε χρόνο μπορεί να βοηθήσει κάποιον να αναγνωρίσει το μοτίβο.

Ο ρόλος του λιγότερου φυσικού φωτός

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές του φθινοπώρου είναι η σταδιακή μείωση της διάρκειας της ημέρας.

Η μικρότερη έκθεση στο φυσικό φως μπορεί να επηρεάσει το βιολογικό ρολόι του οργανισμού και μηχανισμούς που σχετίζονται με τον ύπνο και τη διάθεση.

Παράλληλα, η μειωμένη έκθεση στον ήλιο μπορεί να επηρεάσει και τα επίπεδα βιταμίνης D.

Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν συσχετιστεί σε μελέτες με συμπτώματα κατάθλιψης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν από μόνα τους την αιτία.

Είναι το «φθινοπωρινό άγχος» ιατρική διάγνωση;

Η ψυχολόγος Patricia Thornton διευκρινίζει ότι το «φθινοπωρινό άγχος» δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση.

Οι ειδικοί αναφέρονται περισσότερο στην εποχική μορφή της κατάθλιψης, η οποία σήμερα περιγράφεται ως μείζων καταθλιπτική διαταραχή με εποχικό πρότυπο.

Καθώς οι ημέρες μικραίνουν και ο καιρός αλλάζει, ορισμένα άτομα μπορεί να παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενες μεταβολές στη διάθεση, στην ενέργεια και στον ύπνο.

Το άγχος μπορεί επίσης να προκύπτει από την ίδια τη μετάβαση από τη χαλαρότερη καλοκαιρινή περίοδο σε ένα πιο αυστηρό πρόγραμμα.

Η επιστροφή στη ρουτίνα μπορεί να προκαλεί άγχος

Για ανθρώπους που δυσκολεύονται με τις αλλαγές, η έναρξη μιας νέας σχολικής ή εργασιακής περιόδου μπορεί να αποτελέσει πηγή πίεσης.

Νέα ωράρια, πρωινό ξύπνημα, περισσότερες υποχρεώσεις και λιγότερες ώρες ύπνου μπορεί να αυξήσουν το άγχος.

Από την άλλη πλευρά, η επιστροφή σε μια σταθερή καθημερινότητα μπορεί να λειτουργήσει θετικά για ορισμένους ανθρώπους που αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια όταν υπάρχει πρόγραμμα και συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Όταν το φθινόπωρο ξυπνά δύσκολες αναμνήσεις

Η αλλαγή της εποχής μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει συναισθήματα που συνδέονται με προηγούμενες δύσκολες εμπειρίες.

Η Thornton αναφέρεται σε μια «αντίδραση επετείου», κατά την οποία μια συγκεκριμένη εποχή, ημερομηνία ή αλλαγή στο περιβάλλον μπορεί να επαναφέρει συναισθήματα που συνδέονται με κάποιο παλαιότερο γεγονός.

Το άτομο μπορεί ακόμη και να μην αντιλαμβάνεται άμεσα γιατί αισθάνεται περισσότερο άγχος ή θλίψη.

Η «μελαγχολία» για το τέλος του καλοκαιριού

Για κάποιους, η λήξη του καλοκαιριού συνοδεύεται από απογοήτευση επειδή δεν κατάφεραν να κάνουν όλα όσα είχαν σχεδιάσει.

Ακόμη και ένα ιδιαίτερα ευχάριστο καλοκαίρι μπορεί να αφήσει μια αίσθηση απώλειας όταν τελειώνει.

Παράλληλα, η προσέγγιση της περιόδου των γιορτών μπορεί να αυξήσει το στρες, ιδιαίτερα για όσους αντιμετωπίζουν οικογενειακές, οικονομικές ή κοινωνικές πιέσεις.

Περισσότερο φυσικό φως

Η έκθεση στο φυσικό φως μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού και στη διατήρηση μιας σταθερότερης καθημερινής ρουτίνας.

Οι ειδικοί προτείνουν, όταν είναι δυνατόν, περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους κατά τη διάρκεια της ημέρας και ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις εποχικής κατάθλιψης χρησιμοποιείται και φωτοθεραπεία με ειδικές συσκευές.

Η χρήση τους, όμως, καλό είναι να συζητείται με επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν άλλα προβλήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας.

Η καθημερινή άσκηση μπορεί να βοηθήσει

Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν ακόμη τρόπο υποστήριξης της ψυχικής ευεξίας.

Ένα καθημερινό περπάτημα, μια βόλτα με ποδήλατο ή κάποια άλλη μορφή άσκησης μπορούν να βοηθήσουν στη διάθεση και παράλληλα να αυξήσουν την έκθεση στο φυσικό φως.

Το φθινόπωρο, όταν οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού υποχωρούν, μπορεί να είναι μια καλή περίοδος για περισσότερη άσκηση σε εξωτερικούς χώρους.

Αλλάξτε τον τρόπο που βλέπετε την εποχή

Οι ειδικοί προτείνουν επίσης να αποφεύγεται η αποκλειστική εστίαση σε όσα «χάνονται» μαζί με το καλοκαίρι.

Αντί για τη σκέψη ότι ο κρύος καιρός σημαίνει περιορισμό μέσα στο σπίτι, μπορεί κανείς να δημιουργήσει νέες ευχάριστες συνήθειες συνδεδεμένες με την εποχή.

Μικρές αλλαγές στον χώρο, νέες δραστηριότητες και μια πιο θετική προσέγγιση στη νέα καθημερινότητα μπορεί να βοηθήσουν στη μετάβαση.

Πότε χρειάζεται βοήθεια

Εάν το άγχος, η θλίψη ή η έλλειψη ενέργειας επιμένουν, επηρεάζουν την καθημερινότητα ή επανέρχονται έντονα κάθε χρόνο, είναι σημαντικό να ζητείται βοήθεια από επαγγελματία ψυχικής υγείας ή γιατρό.

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία έχει χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά τόσο για αγχώδεις διαταραχές όσο και για εποχικά συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και φαρμακευτική αντιμετώπιση έπειτα από ιατρική αξιολόγηση.