"Είμαστε σε άλλο μήκος κύματος"- Κι όμως συμβαίνει κυριολεκτικά

Συχνά λέμε ότι δύο άνθρωποι βρίσκονται «στο ίδιο μήκος κύματος». Σύγχρονες έρευνες στη νευροεπιστήμη δείχνουν ότι αυτή η αίσθηση δεν είναι μόνο μεταφορική, αλλά μπορεί να μετρηθεί επιστημονικά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ενισχυθεί. Μία ομάδα ερευνητών διερεύνησε κατά πόσο ο συγχρονισμός της εγκεφαλικής δραστηριότητας μεταξύ ανθρώπων μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και να αξιοποιηθεί σε θεραπευτικές εφαρμογές.

Για την πραγματοποίηση της έρευνας, οι επιστήμονες συνεργάστηκαν με σχολεία, μουσεία και καλλιτέχνες, όπως οι Bad Bunny, Residente, Marina Abramovic, Mike Gordon και Bob Weir. Στόχος τους ήταν να μετρήσουν και να απεικονίσουν τον τρόπο με τον οποίο τα εγκεφαλικά κύματα χιλιάδων ατόμων συγχρονίζονταν κατά τη διάρκεια ζωντανής, πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνίας. Στις μελέτες συμμετείχαν φίλοι, συγγενείς αλλά και άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, σε συγκεκριμένες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, τα εγκεφαλικά κύματα των συμμετεχόντων συγχρονίζονταν. Όταν αυτό συνέβαινε, η επικοινωνία γινόταν πιο αποτελεσματική και οι κοινωνικοί δεσμοί ενισχύονταν. Σύμφωνα με τη Suzanne Dikker, ερευνήτρια στα Πανεπιστήμια της Νέας Υόρκης και της Γάνδης, τα πολυετή πειράματα απέδειξαν ότι η έννοια του «ίδιου μήκους κύματος» μπορεί να μετρηθεί με συνέπεια και συνδέεται με υγιείς κοινωνικές σχέσεις. Επιπλέον, οι ερευνητές κατάφεραν να αναπτύξουν παρεμβάσεις που ενισχύουν αυτόν τον συγχρονισμό.

Η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετείχαν επίσης οι Yafeng Pan, Xiaojun Cheng και Guillaume Dumas, θεωρεί ότι τα ευρήματα ανοίγουν νέους δρόμους για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Σε διάστημα δέκα ετών, οι επιστήμονες κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα χιλιάδων συμμετεχόντων χρησιμοποιώντας φορητές συσκευές ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG), οι οποίες επιτρέπουν τη μη επεμβατική καταγραφή των εγκεφαλικών κυμάτων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συνεργασία της Dikker με τους Bad Bunny και Residente το 2019. Οι ερευνητές κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα των δύο μουσικών την ώρα που δημιουργούσαν το τραγούδι «Bellacoso» και τους έδειχναν σε πραγματικό χρόνο τον βαθμό συγχρονισμού των εγκεφαλικών τους κυμάτων. Με αυτόν τον τρόπο δοκίμασαν διαφορετικές στρατηγικές συνεργασίας και παρατήρησαν πώς αυτές επηρέαζαν τον συγχρονισμό τους κατά τη δημιουργική διαδικασία.

Οι επιστήμονες ονόμασαν το φαινόμενο αυτό «κοινωνικό συγχρονισμό». Πρόκειται για την ευθυγράμμιση των ρυθμών του εγκεφάλου, του σώματος και της γλώσσας μεταξύ ανθρώπων που επικοινωνούν. Σε έρευνα με μαθητές λυκείου διαπιστώθηκε ότι όσο περισσότερο συγχρονίζονταν τα εγκεφαλικά τους κύματα, τόσο πιθανότερο ήταν να δηλώνουν ότι συμπαθούσαν περισσότερο τους συμμαθητές τους και απολάμβαναν το μάθημα.

Η Dikker επισημαίνει ότι ο κοινωνικός συγχρονισμός διαδραματίζει σημαντικό ρόλο τόσο στις υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις όσο και στη μάθηση. Αντίθετα, άτομα που βιώνουν μοναξιά εμφανίζουν πιο ιδιαίτερα και λιγότερο συγχρονισμένα πρότυπα εγκεφαλικής δραστηριότητας. Παράλληλα, αυξάνονται οι ενδείξεις ότι δραστηριότητες πρόσωπο με πρόσωπο, όπως τα παιχνίδια ή οι καθημερινές συζητήσεις, συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Στο επόμενο στάδιο της έρευνας, η Dikker και οι συνεργάτες της θα εξετάσουν τρόπους αξιοποίησης του συγχρονισμού των εγκεφαλικών κυμάτων σε κλινικά περιβάλλοντα. Στόχος είναι να διερευνηθεί εάν η ενίσχυση του κοινωνικού συγχρονισμού μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα ψυχολογικών και θεραπευτικών παρεμβάσεων, ενισχύοντας έτσι την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων και της ψυχικής υγείας.