Άγχος και κατάθλιψη: Νέα ανακάλυψη ανοίγει δρόμους καλύτερης αντιμετώπισης

Επιστήμονες εντόπισαν ένα συγκεκριμένο νευρωνικό κύκλωμα στον εγκέφαλο που φαίνεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση άγχους, συμπεριφορών που μοιάζουν με κατάθλιψη και κοινωνικής απόσυρσης. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η αποκατάσταση της ισορροπίας σε αυτό το κύκλωμα ήταν αρκετή για να αντιστρέψει αρκετές από αυτές τις συμπεριφορές σε ποντίκια. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον Juan Lerma και την ομάδα του στο Εργαστήριο Συναπτικής Φυσιολογίας του Ινστιτούτου Νευροεπιστημών της Ισπανίας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό iScience.

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στην αμυγδαλή, μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη ρύθμιση συναισθημάτων όπως ο φόβος και το άγχος. Ανακάλυψαν ότι μια συγκεκριμένη ομάδα νευρώνων μέσα σε αυτή την περιοχή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τόσο τη συναισθηματική κατάσταση όσο και την κοινωνική συμπεριφορά. Σύμφωνα με τον Lerma, ήταν ήδη γνωστό ότι η αμυγδαλή συμμετέχει στους μηχανισμούς του φόβου και του άγχους, όμως η νέα μελέτη κατάφερε να εντοπίσει έναν συγκεκριμένο πληθυσμό νευρώνων του οποίου η διαταραγμένη λειτουργία αρκεί από μόνη της για να προκαλέσει παθολογικές συμπεριφορές.

Για να μελετήσουν το φαινόμενο, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που παρήγαγαν αυξημένες ποσότητες του γονιδίου Grik4. Η μεταβολή αυτή οδήγησε σε μεγαλύτερο αριθμό υποδοχέων γλουταμινικού τύπου GluK4, καθιστώντας ορισμένους νευρώνες πιο διεγέρσιμους από το φυσιολογικό. Το συγκεκριμένο ζωικό μοντέλο είχε αναπτυχθεί από το ίδιο εργαστήριο το 2015 και παρουσιάζει συμπεριφορές που θυμίζουν άγχος και κοινωνική απομόνωση, χαρακτηριστικά που παρατηρούνται συχνά σε διαταραχές όπως ο αυτισμός και η σχιζοφρένεια.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές στόχευσαν νευρώνες της βασικοπλάγιας αμυγδαλής, μιας υποπεριοχής της αμυγδαλής. Με την ομαλοποίηση της δραστηριότητας του γονιδίου Grik4 σε αυτή την περιοχή, αποκατέστησαν τη φυσιολογική επικοινωνία με ανασταλτικούς νευρώνες της κεντροπλάγιας αμυγδαλής, γνωστούς ως νευρώνες «κανονικής εκφόρτισης» (regular firing neurons).

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Η σχετικά απλή αυτή παρέμβαση ήταν αρκετή για να μειώσει τις συμπεριφορές που σχετίζονται με το άγχος και να βελτιώσει τα κοινωνικά ελλείμματα των πειραματόζωων. Ο Álvaro García, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, τόνισε ότι το γεγονός αυτό είναι αξιοσημείωτο, καθώς δείχνει πως η διόρθωση μιας συγκεκριμένης νευρωνικής ανισορροπίας μπορεί να έχει εκτεταμένες θετικές επιδράσεις στη συμπεριφορά.

Για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, η ομάδα συνδύασε ηλεκτροφυσιολογικές καταγραφές με συμπεριφορικές δοκιμασίες που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μελέτη του άγχους, της κατάθλιψης και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης στα τρωκτικά. Οι δοκιμασίες αυτές εξετάζουν, μεταξύ άλλων, την προθυμία των ζώων να εξερευνήσουν ανοιχτούς χώρους και το ενδιαφέρον τους για άγνωστα ποντίκια. Με τη βοήθεια γενετικών τεχνικών και τροποποιημένων ιών, οι ερευνητές κατάφεραν να διορθώσουν επιλεκτικά τη νευρωνική ανισορροπία στη βασικοπλάγια αμυγδαλή και παρατήρησαν βελτιώσεις τόσο στη λειτουργία του εγκεφάλου όσο και στη συμπεριφορά.

Η ομάδα θέλησε επίσης να διαπιστώσει αν ο ίδιος μηχανισμός εμπλέκεται γενικότερα στο άγχος και όχι μόνο στο συγκεκριμένο γενετικό μοντέλο. Για τον λόγο αυτό εφάρμοσε την ίδια παρέμβαση σε φυσιολογικά ποντίκια που παρουσίαζαν αυξημένα επίπεδα άγχους. Και σε αυτή την περίπτωση παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των αγχωδών συμπεριφορών. Το εύρημα αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο μηχανισμός που ανακαλύφθηκε δεν αφορά αποκλειστικά ένα ειδικό γενετικό υπόβαθρο, αλλά πιθανόν αποτελεί έναν γενικό τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ρυθμίζει τα συναισθήματα.

Παρόλα αυτά, δεν βελτιώθηκαν όλα τα συμπτώματα. Τα ποντίκια εξακολούθησαν να παρουσιάζουν δυσκολίες στην αναγνώριση αντικειμένων, γεγονός που υποδηλώνει ότι και άλλες εγκεφαλικές περιοχές, όπως ο ιππόκαμπος, συμμετέχουν σε ορισμένες πτυχές αυτών των διαταραχών και δεν επηρεάστηκαν από τη συγκεκριμένη θεραπευτική παρέμβαση.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, η μελέτη προσφέρει σημαντικές νέες γνώσεις σχετικά με τους νευρωνικούς μηχανισμούς του άγχους και της κοινωνικής δυσλειτουργίας. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη πιο στοχευμένων θεραπειών, οι οποίες θα μπορούσαν να επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα νευρωνικά κυκλώματα αντί να επηρεάζουν ευρύτερες περιοχές του εγκεφάλου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τέτοιες προσεγγίσεις θα μπορούσαν στο μέλλον να αποτελέσουν αποτελεσματικές και πιο ακριβείς θεραπευτικές στρατηγικές για τις συναισθηματικές διαταραχές.,