Όσο περισσότερο τρώμε, τόσο πιο γρήγορα γερνάμε
31 Αυγούστου 2026, 16:00
Η μείωση της πρόσληψης θερμίδων έχει αποδειχθεί ότι παρατείνει τη διάρκεια ζωής σε διάφορα ζώα, όπως ποντίκια, μακάκους και μύγες των φρούτων. Σε ορισμένες μελέτες, τα ζώα παρέμεναν επίσης υγιή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, ο αυστηρός θερμιδικός περιορισμός μπορεί να έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες. Για παράδειγμα, ποντίκια που ακολουθούν δίαιτα με 40% λιγότερες θερμίδες γίνονται πιο ευάλωτα στις λοιμώξεις, αναπαράγονται λιγότερο αποτελεσματικά και παρουσιάζουν μειωμένη ανάπτυξη. Το ερώτημα που απασχολεί τους επιστήμονες είναι αν οι άνθρωποι μπορούν να αποκομίσουν τα οφέλη του θερμιδικού περιορισμού για τη μακροζωία χωρίς αυτές τις επιπτώσεις. Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Aging, υποδεικνύει έναν πιθανό μηχανισμό που σχετίζεται με μια πρωτεΐνη του ανοσοποιητικού συστήματος, την C3 (συστατικό 3 του συμπληρώματος).
Ερευνητές του Yale είχαν ήδη διαπιστώσει ότι άτομα που περιόρισαν μέτρια την πρόσληψη θερμίδων, κατά περίπου 14% για δύο χρόνια, παρουσίασαν ισχυρότερη ανοσολογική άμυνα χωρίς προβλήματα στην ανάπτυξη ή την αναπαραγωγή. Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η γήρανση δεν είναι απολύτως προκαθορισμένη, αλλά μπορεί να επηρεαστεί από βιολογικές παρεμβάσεις.
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα αίματος από 42 συμμετέχοντες της μεγάλης κλινικής μελέτης CALERIE, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τα αμερικανικά Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας. Οι συμμετέχοντες μείωσαν την ημερήσια πρόσληψη θερμίδων κατά 11%-14%, χωρίς να αισθάνονται έντονη στέρηση.
Αναλύοντας περισσότερες από 7.000 πρωτεΐνες στο πλάσμα, οι επιστήμονες εντόπισαν μία που ξεχώρισε: την C3, τα επίπεδα της οποίας μειώθηκαν σημαντικά μετά τον θερμιδικό περιορισμό.
Η C3 αποτελεί μέρος του συστήματος του συμπληρώματος, ενός δικτύου πρωτεϊνών που προστατεύει τον οργανισμό από παθογόνους μικροοργανισμούς. Η υπερβολική ενεργοποίησή του, όμως, φαίνεται να συνδέεται με χρόνια φλεγμονή. Η επίμονη φλεγμονή αποτελεί χαρακτηριστικό της γήρανσης και σχετίζεται με πολλές ασθένειες που εμφανίζονται σε μεγαλύτερη ηλικία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο λευκός λιπώδης ιστός φαίνεται να αποτελεί σημαντική πηγή της C3. Σε ποντίκια, τα επίπεδα της πρωτεΐνης αυξάνονταν με την ηλικία, ενώ ο σπλαχνικός λιπώδης ιστός αποτελούσε βασική πηγή αυτής της αύξησης.
Με τη χρήση ανάλυσης RNA σε επίπεδο μεμονωμένων κυττάρων, οι επιστήμονες εντόπισαν ειδικά τους μακροφάγους του λιπώδους ιστού ως κύριους παραγωγούς της C3. Οι μακροφάγοι είναι κύτταρα του ανοσοποιητικού που προστατεύουν από λοιμώξεις, αλλά συμμετέχουν επίσης στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας των ιστών.
Ένα σημαντικό εύρημα ήταν ότι η μείωση της C3 δεν συνδεόταν άμεσα με το πόσο βάρος έχασαν οι συμμετέχοντες. Οι περισσότεροι έχασαν περίπου 8 κιλά μέσα σε δύο χρόνια, όμως η μεταβολή του δείκτη μάζας σώματος δεν συσχετιζόταν με τη μείωση των πρωτεϊνών του συμπληρώματος.
Αυτό υποδηλώνει ότι ο θερμιδικός περιορισμός μπορεί να επιδρά ευεργετικά στον λιπώδη ιστό με τρόπο που είναι εν μέρει ανεξάρτητος από την απώλεια βάρους.
Για να εξετάσουν αν η C3 αποτελεί πραγματικό θεραπευτικό στόχο, οι ερευνητές ανέστειλαν τη δράση της σε ποντίκια με φάρμακο. Τα ζώα εμφάνισαν λιγότερη φλεγμονή που σχετιζόταν με την ηλικία.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι το εύρημα αποτελεί παράδειγμα της ανταγωνιστικής πλειοτροπίας: Mηχανισμοί που είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι στα πρώτα στάδια της ζωής μπορεί αργότερα να συμβάλλουν στη γήρανση και στις ασθένειες. Το σύστημα του συμπληρώματος, για παράδειγμα, είναι απαραίτητο για την άμυνα απέναντι στις λοιμώξεις, αλλά η υπερβολική δραστηριότητά του σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να ενισχύει τη χρόνια φλεγμονή.
Η ερευνητική ομάδα εξετάζει πλέον αν ήδη εγκεκριμένα από τον FDA φάρμακα που αναστέλλουν το C3 θα μπορούσαν στο μέλλον να αξιοποιηθούν για την επιβράδυνση ορισμένων πτυχών της γήρανσης. Στόχος, ωστόσο, δεν είναι η πλήρης εξάλειψη του συστήματος του συμπληρώματος, καθώς αυτό είναι απαραίτητο για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων, αλλά η αποκατάσταση της ισορροπίας της ανοσολογικής του λειτουργίας.
