Αδυνάτισμα με φάρμακα GLP-1: Πώς επηρεάζεται ο εγκέφαλος, η όρεξη και τo fitness

Ερευνητές από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH) αποκάλυψαν νέες λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα φάρμακα απώλειας βάρους τύπου GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, επηρεάζουν τα εγκεφαλικά κύτταρα. Τα νέα ευρήματα φωτίζουν εσωτερικές διεργασίες των νευρώνων που μέχρι σήμερα παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες και ενδέχεται να εξηγούν γιατί τα συγκεκριμένα φάρμακα δεν έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα σε όλους τους ανθρώπους ή γιατί η δράση τους συχνά μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.

Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1, στους οποίους ανήκουν φάρμακα όπως το Ozempic και το Wegovy, χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μείωση της όρεξης και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι αυτά τα φάρμακα επηρεάζουν συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την πείνα και τον κορεσμό. Ωστόσο, μέχρι σήμερα ήταν λιγότερο σαφές τι ακριβώς συμβαίνει μέσα στα ίδια τα νευρικά κύτταρα όταν ενεργοποιούνται από αυτά τα φάρμακα.

Ο Andrew Lutas, ερευνητής στο National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), εξήγησε ότι οι επιστήμονες είχαν μέχρι τώρα μόνο μια γενική εικόνα για τη λειτουργία αυτών των φαρμάκων. Όπως ανέφερε, η νέα μελέτη επιτρέπει για πρώτη φορά μια πιο λεπτομερή κατανόηση των «μηχανισμών» που ενεργοποιούνται μέσα στους νευρώνες.

Για να διερευνήσουν το φαινόμενο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εξελιγμένες τεχνικές φθορίζουσας απεικόνισης σε ζωντανό εγκεφαλικό ιστό ποντικών. Με αυτόν τον τρόπο παρακολούθησαν σε πραγματικό χρόνο πώς η σεμαγλουτίδη επηρέαζε τη δραστηριότητα των εγκεφαλικών κυττάρων. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση της Claire Gao από το National Institute of General Medical Sciences.

Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε μια σημαντική χημική ουσία στο εσωτερικό των κυττάρων, τη λεγόμενη κυκλική μονοφωσφορική αδενοσίνη ή cAMP. Η ουσία αυτή λειτουργεί ως «αγγελιοφόρος» που μεταφέρει σήματα μέσα στους νευρώνες και ρυθμίζει πολλές βιολογικές διεργασίες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η δράση της σεμαγλουτίδης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση των επιπέδων της cAMP σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται area postrema. Η περιοχή αυτή συμμετέχει ενεργά στη ρύθμιση της όρεξης, του αισθήματος κορεσμού αλλά και ορισμένων αντανακλαστικών όπως η ναυτία.

Παρόλα αυτά, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι νευρώνες δεν ανταποκρίνονταν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένα κύτταρα εμφάνιζαν ισχυρή και παρατεταμένη αύξηση της cAMP, ενώ άλλα παρουσίαζαν μόνο σύντομη ή ασθενή αντίδραση. Σύμφωνα με τον Michael Krashes, επικεφαλής ερευνητή του NIDDK, η απόκριση δεν ήταν «όλα ή τίποτα», αλλά κυμαινόταν σε ένα συνεχές φάσμα.

Η ανακάλυψη αυτή ίσως εξηγεί γιατί ορισμένοι ασθενείς χάνουν πολύ βάρος με τα φάρμακα GLP-1, ενώ άλλοι έχουν πιο περιορισμένα αποτελέσματα. Επιπλέον, μπορεί να ερμηνεύει γιατί αρκετοί άνθρωποι εμφανίζουν μετά από μήνες θεραπείας ένα «πλατό» απώλειας βάρους, όπου η μείωση κιλών σταματά παρά τη συνέχιση της αγωγής.

Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι μερικοί νευρώνες προσαρμόζονται σταδιακά στη συνεχή παρουσία του φαρμάκου. Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή οι υποδοχείς GLP-1 είτε αποδομούνται είτε αποσύρονται στο εσωτερικό του κυττάρου, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ευαισθησία του νευρώνα.

Στη συνέχεια, η ομάδα δοκίμασε αν θα μπορούσε να παρατείνει τη διάρκεια αυτών των κυτταρικών σημάτων. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποίησαν το φάρμακο roflumilast, το οποίο μπλοκάρει ένα ένζυμο που ονομάζεται PDE4 και διασπά την cAMP. Όταν το ένζυμο αυτό αναστέλλεται, η cAMP παραμένει περισσότερο χρόνο ενεργή μέσα στο κύτταρο.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Περισσότεροι νευρώνες εμφάνισαν παρατεταμένη απόκριση στη σεμαγλουτίδη, γεγονός που υποδηλώνει ότι μελλοντικά ίσως καταστεί δυνατό να ενισχυθεί ή να παραταθεί η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων GLP-1.

Αν αυτή η προσέγγιση επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους, θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεραπείες που απαιτούν λιγότερες ενέσεις ή που βοηθούν τους ασθενείς να ξεπερνούν τα στάδια στασιμότητας στην απώλεια βάρους. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα αποτελέσματα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απαιτούνται πολλές επιπλέον μελέτες πριν υπάρξουν πρακτικές εφαρμογές.

Ένας σημαντικός περιορισμός της έρευνας ήταν ότι οι επιστήμονες μπορούσαν να παρακολουθήσουν τη δραστηριότητα των νευρώνων μόνο για λίγες ώρες. Στο μέλλον σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν νέες τεχνολογίες που θα επιτρέψουν τη μελέτη των επιδράσεων των GLP-1 φαρμάκων για ημέρες ή και εβδομάδες.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τα νέα ευρήματα προσφέρουν μια βαθύτερη κατανόηση της Νευροβιολογίας πίσω από τα φάρμακα απώλειας βάρους και ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για πιο αποτελεσματικές και εξατομικευμένες θεραπείες κατά της παχυσαρκίας. Παράλληλα, αναδεικνύουν πόσο περίπλοκος είναι ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος ρυθμίζει την πείνα, τον μεταβολισμό και το σωματικό βάρος.