Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι επικίνδυνα ακόμα και για την ίδια την ζωή

Η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και πρόωρου θανάτου, σύμφωνα με νέα επιστημονική έκθεση που δημοσιεύθηκε στο European Heart Journal. Η έκθεση συγκεντρώνει όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη σχέση ανάμεσα στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τις παθήσεις της καρδιάς και των αγγείων.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ολοένα και περισσότερες μελέτες συνδέουν την υψηλή κατανάλωση τέτοιων τροφίμων με παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υψηλή αρτηριακή πίεση, χρόνια νεφρική νόσο και αυξημένη θνησιμότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί καλούν τους γιατρούς να συζητούν συστηματικά με τους ασθενείς τις διατροφικές τους συνήθειες και ειδικά την κατανάλωση UPFs, παρέχοντας πρακτικές συμβουλές για τον περιορισμό τους.

Η επιστημονική αυτή θέση εκπονήθηκε από το Συμβούλιο Καρδιολογικής Πρακτικής της European Society of Cardiology και την Ευρωπαϊκή Ένωση Προληπτικής Καρδιολογίας, με τη συμμετοχή ειδικών από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της Ιταλίας.

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι προϊόντα που παρασκευάζονται κυρίως από βιομηχανικά συστατικά και πρόσθετα, όπως συντηρητικά, τεχνητές γεύσεις, χρωστικές και γλυκαντικές ουσίες. Συχνά περιέχουν ελάχιστα φυσικά συστατικά και αντικαθιστούν ολοένα περισσότερο τις παραδοσιακές μορφές διατροφής. Παραδείγματα αποτελούν τα αναψυκτικά, τα συσκευασμένα σνακ, τα έτοιμα γεύματα, τα επεξεργασμένα δημητριακά πρωινού, τα αλλαντικά και πολλά προϊόντα fast food.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι ενήλικες που καταναλώνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες UPFs αντιμετωπίζουν έως και 19% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιοπάθειας, 13% μεγαλύτερο κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής και έως 65% αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα σε σύγκριση με όσους καταναλώνουν τις μικρότερες ποσότητες.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συμβάλλουν στην αύξηση της παχυσαρκίας, στην εμφάνιση διαβήτη τύπου 2, στην υπέρταση και στη συσσώρευση ανθυγιεινών λιπαρών στο αίμα. Τα τρόφιμα αυτά είναι συνήθως πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα ή trans λιπαρά, ενώ έχουν χαμηλή διατροφική αξία και μικρή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά.

Η κατανάλωση UPFs αυξάνεται συνεχώς στην Ευρώπη. Στην Ολλανδία τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούν στο 61% των συνολικών θερμίδων που καταναλώνονται καθημερινά, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο το ποσοστό φτάνει το 54%. Αντίθετα, σε χώρες της Μεσογείου, όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, τα ποσοστά είναι σημαντικά χαμηλότερα, γεγονός που πιθανώς σχετίζεται με τη μεγαλύτερη προσκόλληση στη μεσογειακή διατροφή.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι πολλές εθνικές διατροφικές οδηγίες εξακολουθούν να επικεντρώνονται κυρίως στα θρεπτικά συστατικά, όπως οι θερμίδες ή τα λιπαρά, χωρίς να λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τον βαθμό επεξεργασίας των τροφίμων. Ωστόσο, ακόμη και προϊόντα που διαφημίζονται ως «υγιεινά» μπορεί να θεωρούνται υπερεπεξεργασμένα.

Οι ερευνητές ζητούν αυστηρότερα μέτρα ενημέρωσης του κοινού μέσω νέων διατροφικών οδηγιών, πιο σαφών ετικετών στα τρόφιμα και κρατικών ρυθμίσεων που θα βοηθήσουν τους καταναλωτές να αναγνωρίζουν καλύτερα τα UPFs. Παράλληλα, προτείνουν οι γιατροί να αξιολογούν συστηματικά την κατανάλωση τέτοιων τροφίμων όταν εξετάζουν ασθενείς με καρδιαγγειακά προβλήματα ή άτομα υψηλού κινδύνου.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η σχέση ανάμεσα στα UPFs και τις καρδιοπάθειες είναι βιολογικά λογική. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα φαίνεται να προκαλούν φλεγμονές, μεταβολικές διαταραχές, αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου και υπερκατανάλωση τροφής. Επιπλέον, τα πρόσθετα και οι ουσίες που δημιουργούνται κατά τη βιομηχανική επεξεργασία ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω την υγεία της καρδιάς.

Παρότι τα μέχρι τώρα δεδομένα θεωρούνται ιδιαίτερα ισχυρά και προέρχονται από μεγάλους πληθυσμούς, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι περισσότερες μελέτες είναι παρατηρητικές. Για τον λόγο αυτό, χρειάζονται μακροχρόνιες κλινικές δοκιμές που θα εξετάσουν αν η μείωση των UPFs μπορεί πράγματι να βελτιώσει την καρδιαγγειακή υγεία.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η πρόληψη των ασθενειών δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στα θρεπτικά συστατικά, αλλά και στον βαθμό επεξεργασίας των τροφίμων. Η επιλογή φυσικών ή ελάχιστα επεξεργασμένων τροφών, όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια και δημητριακά ολικής άλεσης, θεωρείται πιο ασφαλής και ωφέλιμη για τη συνολική υγεία και ιδιαίτερα για την καρδιά.