Η ισορροπημένη, υγιεινή διατροφή μπορεί να βοηθήσει στη γονιμότητα και την εγκυμοσύνη

Πολλοί άνθρωποι που προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί αναζητούν τρόπους να αυξήσουν τις πιθανότητες σύλληψης μέσω της διατροφής. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν αμέτρητες συμβουλές για «τροφές γονιμότητας» και συμπληρώματα που υποτίθεται ότι βοηθούν στην εγκυμοσύνη. Ωστόσο, πίσω από τους μύθους και τη διαφήμιση, η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι, αν και δεν υπάρχει κάποια «μαγική» τροφή, πάντως η σωστή διατροφή μπορεί πράγματι να επηρεάσει θετικά τη γονιμότητα τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών, καθώς και την υγεία του εμβρύου.

Ένα από τα πιο τεκμηριωμένα παραδείγματα είναι το φυλλικό οξύ. Όταν λαμβάνεται πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, συμβάλλει στην πρόληψη σοβαρών γενετικών ανωμαλιών, όπως η δισχιδής ράχη και η ανεγκεφαλία, που επηρεάζουν τον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη του βρέφους. Επειδή αυτές οι ανωμαλίες εμφανίζονται πολύ νωρίς στην εγκυμοσύνη, συχνά πριν ακόμη η γυναίκα αντιληφθεί ότι είναι έγκυος, οι ειδικοί συνιστούν όλες οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας να λαμβάνουν καθημερινά φυλλικό οξύ. Παράλληλα, η ενίσχυση βασικών τροφίμων, όπως τα δημητριακά, με φυλλικό οξύ έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση τέτοιων περιστατικών παγκοσμίως.

Η γονιμότητα επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Στις γυναίκες, προβλήματα μπορεί να σχετίζονται με την παραγωγή ωαρίων, τη μεταφορά τους μέσω των σαλπίγγων ή την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα. Στους άνδρες, σημαντικό ρόλο παίζει η ποιότητα του σπέρματος, δηλαδή ο αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η ρύπανση, αλλά και ο τρόπος ζωής μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη γονιμότητα.

Παρότι καμία τροφή δεν μπορεί από μόνη της να λύσει προβλήματα υπογονιμότητας, η διατροφή φαίνεται να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο. Η επαρκής και ισορροπημένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών είναι απαραίτητη για μια υγιή εγκυμοσύνη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο λεγόμενος «Ολλανδικός Χειμώνας Πείνας» του 1944, όταν ο υποσιτισμός εγκύων γυναικών είχε σοβαρές συνέπειες στα παιδιά τους. Τα παιδιά που γεννήθηκαν εκείνη την περίοδο εμφάνισαν αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας, διαβήτη και άλλων προβλημάτων υγείας αργότερα στη ζωή τους. Το παράδειγμα αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η σωστή θρέψη ήδη από τη σύλληψη.

Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί μεγαλύτερη έμφαση και στη διατροφή των ανδρών. Έρευνες σε ζευγάρια που υποβλήθηκαν σε εξωσωματική γονιμοποίηση έδειξαν ότι το είδος του κρέατος που κατανάλωναν οι άνδρες επηρέαζε τις πιθανότητες επιτυχούς γονιμοποίησης. Η κατανάλωση πουλερικών συνδέθηκε με καλύτερα αποτελέσματα, ενώ τα επεξεργασμένα κρέατα, όπως λουκάνικα και μπέικον, συνδέθηκαν με χαμηλότερα ποσοστά εγκυμοσύνης. Επιπλέον, έρευνες δείχνουν ότι η διατροφή και το βάρος του πατέρα μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και το βάρος του παιδιού ακόμη και μακροπρόθεσμα.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής πρέπει να αφορούν και τα δύο μέλη του ζευγαριού. Όταν ο ένας ακολουθεί πιο υγιεινή διατροφή, είναι πιθανότερο να το κάνει και ο άλλος. Έτσι, η υποστήριξη πρέπει να αφορά τόσο τις γυναίκες όσο και τους άνδρες.

Μια σημαντική διατροφική αλλαγή είναι η κατανάλωση «καλών» λιπαρών. Υγιεινά λιπαρά βρίσκονται στους ξηρούς καρπούς, στους σπόρους, στο ελαιόλαδο, στο αβοκάντο και στα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός. Αντίθετα, τα τρανς λιπαρά, που περιέχονται σε επεξεργασμένα τρόφιμα, τηγανητά και μαργαρίνες, συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο υπογονιμότητας.

Επίσης, ιδιαίτερα ωφέλιμη φαίνεται να είναι μια διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές. Μελέτες έδειξαν ότι οι γυναίκες που κατανάλωναν περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες, όπως όσπρια, αντί για κόκκινο κρέας, είχαν σημαντικά μικρότερο κίνδυνο προβλημάτων ωορρηξίας. Οι ειδικοί προτείνουν γενικά κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, προϊόντων ολικής άλεσης, οσπρίων, αυγών, άπαχου κρέατος και λιπαρών ψαριών. Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ιώδιο, το οποίο συμβάλλει στη σωστή ανάπτυξη του εμβρύου και στη λειτουργία του θυρεοειδούς της μητέρας.

Αντίθετα, όσον αφορά το αλκοόλ, οι οδηγίες είναι σαφείς: δεν υπάρχει ασφαλής ποσότητα κατά την εγκυμοσύνη ή κατά την προσπάθεια σύλληψης. Οι ειδικοί συνιστούν πλήρη αποφυγή όλων των αλκοολούχων ποτών.

Παρά τη σημασία της διατροφής, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπογονιμότητα είναι ένα σύνθετο ζήτημα και δεν οφείλεται συνήθως σε μία μόνο τροφή ή διατροφική συνήθεια. Η υπερβολική ανησυχία για το φαγητό μπορεί να προκαλέσει άγχος και ενοχές. Γι’ αυτό, αντί να αναζητούν «θαυματουργές» τροφές, όπως ο ανανάς που συχνά αναφέρεται στα διαδικτυακά φόρουμ, τα ζευγάρια είναι προτιμότερο να υιοθετούν συνολικά ένα ισορροπημένο και υγιεινό διατροφικό πρότυπο.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συμπερασματικά, η σωστή διατροφή δεν αποτελεί εγγύηση για εγκυμοσύνη, αλλά μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη γονιμότητα και να υποστηρίξει την υγιή ανάπτυξη του εμβρύου. Η υγιεινή ζωή, η ισορροπημένη διατροφή και η συνεργασία με επαγγελματίες υγείας αποτελούν την πιο ασφαλή και αποτελεσματική προσέγγιση για τα ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί.