Διατροφή και γήρανση: Υπάρχει σχέση και συγκεκριμένοι κανόνες

31 Ιουλίου 2026, 10:00

Μία διατροφή που βασίζεται κυρίως σε φυτικές τροφές και ψάρια, με χαμηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και προσεκτικά ισορροπημένες ποσότητες μεθειονίνης – ενός απαραίτητου αμινοξέος που βρίσκεται κυρίως στα αυγά, το κρέας και τα γαλακτοκομικά – φαίνεται ότι μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της υγείας κατά τη γήρανση. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας μελέτης του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC), η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ηλικιωμένα ποντίκια που ακολούθησαν αυτή τη διατροφή παρέμειναν υγιέστερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, εμφάνισαν λιγότερο σωματικό λίπος και παρουσίασαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ευπάθειας (frailty), ενός συνδρόμου που χαρακτηρίζεται από μειωμένη δύναμη, αντοχή και λειτουργικότητα στους ηλικιωμένους.

Τα ευρήματα ενισχύθηκαν από ανάλυση διατροφικών και ιατρικών δεδομένων περισσότερων από 200.000 ανθρώπων, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του USC, του Πανεπιστημίου του Τορόντο και του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Η ανάλυση έδειξε ότι όσοι ακολουθούσαν διατροφικά πρότυπα με έμφαση στις φυτικές τροφές εμφάνιζαν χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα αποτελέσματα των δύο ερευνών υποστηρίζουν την ιδέα μιας «δίαιτας μακροζωίας», εμπνευσμένης από τη μεσογειακή διατροφή. Το συγκεκριμένο μοντέλο βασίζεται κυρίως σε λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και άλλες φυτικές τροφές, επιτρέπει την κατανάλωση ψαριών, αλλά περιορίζει τις ζωικές πρωτεΐνες. Στόχος είναι η πρόσληψη χαμηλών αλλά επαρκών ποσοτήτων μεθειονίνης και άλλων απαραίτητων αμινοξέων.

Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής Valter Longo, μελετά εδώ και χρόνια τη σχέση της διατροφής με τη γήρανση και τα χρόνια νοσήματα. Προηγούμενες έρευνές του είχαν βασιστεί στις παραδοσιακές μεσογειακές δίαιτες της νότιας Ευρώπης, όπου οι κάτοικοι συχνά ζουν περισσότερα χρόνια από τον μέσο όρο. Ωστόσο, παρά τη μεγάλη διάρκεια ζωής, πολλοί εμφανίζουν αυξημένη ευπάθεια σε προχωρημένη ηλικία.

Με δεδομένο ότι οι φυτικές τροφές περιέχουν μικρότερες ποσότητες απαραίτητων αμινοξέων σε σχέση με τα ζωικά προϊόντα, οι ερευνητές σχεδίασαν μια τροποποιημένη διατροφή, στην οποία προστέθηκε μικρή ποσότητα μεθειονίνης. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί εάν μπορεί να περιοριστεί η ευπάθεια χωρίς να χαθούν τα οφέλη μιας κυρίως φυτικής διατροφής.

Για να το εξετάσουν, χώρισαν ηλικιωμένα ποντίκια σε τέσσερις ομάδες, οι οποίες ακολούθησαν διαφορετικά διατροφικά πρότυπα: μια συμβατική διατροφή, μια δυτικού τύπου διατροφή πλούσια σε λιπαρά και ζάχαρη, μια κετογονική δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες και τη νέα δίαιτα μακροζωίας.

Τα καλύτερα αποτελέσματα καταγράφηκαν στα ζώα που ακολούθησαν τη δίαιτα μακροζωίας. Παρέμειναν υγιή για μεγαλύτερο διάστημα, είχαν λιγότερο σωματικό λίπος και εμφάνισαν μικρότερη ευπάθεια σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα πειραματικά μοντέλα.

Οι ερευνητές εντυπωσιάστηκαν ιδιαίτερα από το γεγονός ότι η αλλαγή στην ποσότητα ενός μόνο αμινοξέος, της μεθειονίνης, προκάλεσε τόσο σημαντικές μεταβολικές αλλαγές. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι δεν έχει σημασία μόνο η συνολική ποσότητα πρωτεΐνης που καταναλώνει κάποιος, αλλά και η σύσταση των αμινοξέων που περιέχει η διατροφή.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον αποτέλεσμα ήταν ότι τα ποντίκια που ακολούθησαν τη δίαιτα μακροζωίας κατανάλωναν περισσότερο φαγητό και παρόμοιο αριθμό θερμίδων με τις υπόλοιπες ομάδες, ωστόσο έχασαν σωματικό λίπος χωρίς να μειωθεί η μυϊκή τους μάζα. Τα οφέλη αυτά εμφανίστηκαν μόνο όταν τα επίπεδα μεθειονίνης παρέμεναν χαμηλά αλλά επαρκή, καθώς τόσο η υπερβολική όσο και η πολύ χαμηλή πρόσληψή της φάνηκε να μειώνουν τα ευεργετικά αποτελέσματα.

Παρόμοια εικόνα προέκυψε και από την ανάλυση των δεδομένων στους ανθρώπους. Όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες ζωικών πρωτεϊνών και, κατά συνέπεια, περισσότερη μεθειονίνη, εμφάνιζαν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με όσους ακολουθούσαν διατροφή με ελάχιστη ή καθόλου ζωική πρωτεΐνη.

Εντυπωσιακό είναι ότι οι διαφορές αυτές παρέμεναν ακόμη και όταν τα άτομα με υψηλή κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης λάμβαναν συνολικά λιγότερες θερμίδες και ακολουθούσαν κατά τα άλλα πιο υγιεινό τρόπο διατροφής. Σύμφωνα με τον καθηγητή Longo, το εύρημα αυτό αμφισβητεί την αντίληψη ότι η απλή μείωση των θερμίδων αποτελεί το σημαντικότερο μέσο απώλειας βάρους. Αντίθετα, φαίνεται ότι η ποιότητα των πρωτεϊνών και η ισορροπία συγκεκριμένων αμινοξέων ίσως διαδραματίζουν ακόμη πιο καθοριστικό ρόλο.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι, αν και τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, απαιτούνται κλινικές μελέτες σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθεί ότι η συγκεκριμένη δίαιτα μπορεί να προσφέρει τα ίδια οφέλη στη μακροζωία, στον μεταβολισμό και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Εφόσον τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, η τροποποιημένη μεσογειακή δίαιτα θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για την υγιή γήρανση και τη μείωση του κινδύνου μεταβολικών παθήσεων.