Δίαιτα Portfolio: Καρδιοπροστατευτική πέραν πάσης αμφιβολίας

07 Ιανουαρίου 2026, 09:00

Οι μεσογειακές και DASH (DietaryApproachestoStopHypertension) δίαιτες είναι ευρέως γνωστές για τα οφέλη τους στην υγεία, ιδιαίτερα στην καρδιαγγειακή προστασία. Ωστόσο, μια λιγότερο γνωστή αλλά ιδιαίτερα υποσχόμενη διατροφή για την καρδιά κερδίζει ολοένα και περισσότερη προσοχή: Η δίαιτα Portfolio. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι αυτή η φυτικής βάσης διατροφή όχι μόνο μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, αλλά ενδέχεται να μειώνει και τον συνολικό κίνδυνο θανάτου.

Η δίαιτα Portfolio αναπτύχθηκε το 2003 από τον καθηγητή David Jenkins στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Ονομάζεται έτσι επειδή βασίζεται στην αντικατάσταση τροφίμων της καθημερινής διατροφής με τρόφιμα από ένα «χαρτοφυλάκιο» (portfolio) συστατικών που μειώνουν τη χοληστερόλη. Αυτά τα συστατικά ανήκουν σε τέσσερις βασικές κατηγορίες:

•φυτικές πρωτεΐνες (όπως σόγια και όσπρια) που αντικαθιστούν τα κορεσμένα λιπαρά,

•φυτικές στερόλες που εμποδίζουν την απορρόφηση της χοληστερόλης,

•ξηρούς καρπούς που προσφέρουν ακόρεστα, καρδιοπροστατευτικά λιπαρά,

•διαλυτές φυτικές ίνες που δεσμεύουν και απομακρύνουν τη χοληστερόλη.

Ο συνδυασμός αυτών των τροφίμων δημιουργεί ένα «αθροιστικό» αποτέλεσμα στη μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης, κάτι που διαφοροποιεί τη δίαιτα Portfolio από άλλες διατροφικές προσεγγίσεις. Παράλληλα, όπως και σε κάθε καρδιοπροστατευτική δίαιτα, συστήνεται η αποφυγή υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και πρόσθετων σακχάρων.

Προηγούμενες έρευνες έχουν ήδη δείξει ότι η προσήλωση στη Δίαιτα Portfolio βελτιώνει σημαντικά την καρδιαγγειακή υγεία. Μελέτη του 2023 έδειξε μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου, εγκεφαλικού και καρδιοπάθειας. Ωστόσο, δύο πρόσφατες μελέτες του Πανεπιστημίου του Τορόντο εξέτασαν τις μακροχρόνιες επιδράσεις της δίαιτας αυτής και κατέγραψαν ακόμη πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο BMC Medicine, αναλύθηκαν δεδομένα σχεδόν 15.000 Αμερικανών διαφορετικών εθνοτικών ομάδων, σε διάστημα 20 ετών. Οι συμμετέχοντες κατέγραφαν τη διατροφή τους και βαθμολογούνταν θετικά για κατανάλωση τροφίμων της Δίαιτας Portfolio και αρνητικά για τροφές πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ακόμη και μέτρια συμμόρφωση στη δίαιτα μείωσε τη θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα κατά 12% και από στεφανιαία νόσο κατά 14%, ενώ η συνολική θνησιμότητα μειώθηκε κατά 12%. Όσο μεγαλύτερη ήταν η προσήλωση, τόσο αυξάνονταν τα οφέλη, με τη συνολική θνησιμότητα να μειώνεται έως και 14%.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και δεύτερη μελέτη που εξέτασε την υιοθέτηση της δίαιτας σε νεαρότερη ηλικία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πρώιμη προσήλωση στη δίαιτα Portfolio μπορεί να μειώσει τη συνολική έκθεση στη LDL χοληστερόλη καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και να καθυστερήσει την εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων. Συγκεκριμένα, προσήλωση στο 50% της δίαιτας θα μπορούσε να καθυστερήσει τα καρδιαγγειακά συμβάματα κατά 6 χρόνια, ενώ πλήρης προσήλωση έως και 13 χρόνια.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς οι μελέτες περιλάμβαναν νεότερα άτομα και εθνοτικά ποικιλόμορφους πληθυσμούς, σε αντίθεση με παλαιότερες έρευνες που εστίαζαν κυρίως σε μεγαλύτερους, λευκούς άνδρες. Μάλιστα, φάνηκε ότι ορισμένες μειονοτικές ομάδες ενδέχεται να ωφελούνται ακόμη περισσότερο από αυτή τη διατροφή.

Παρά τα οφέλη, η εφαρμογή της Δίαιτας Portfolio δεν είναι πάντα εύκολη. Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι οι διατροφικές συνήθειες είναι βαθιά ριζωμένες και συχνά επηρεάζονται από κόστος, διαθεσιμότητα και μαγειρικές δεξιότητες. Ωστόσο, τονίζεται ότι πολλά από τα βασικά τρόφιμα της δίαιτας,όπως τα όσπρια, τα κατεψυγμένα ή κονσερβοποιημένα λαχανικά χωρίς πρόσθετα, και οι ξηροί καρποί, είναι οικονομικά προσιτά.

Οι ειδικοί προτείνουν σταδιακή προσαρμογή, με έμφαση στην προσθήκη υγιεινών τροφών αντί στην αυστηρή αφαίρεση άλλων. Ακόμη και μικρές αλλαγές, όπως καθημερινή κατανάλωση ξηρών καρπών ή μερικά γεύματα χωρίς κρέας την εβδομάδα, μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη. Η συνέπεια, και όχι η τελειότητα, είναι το κλειδί.